NỎ THẦN KIM QUY Ở CỔ LOA - Chương 8: Thẻ đỏ chưa ai dùng
Sáng 25 tháng 6, cuộc họp an toàn diễn ra tại hội trường của ủy ban xã Cổ Loa. Phạm Thu Hằng tới sớm và trải bản đồ tuyến mương lên bàn họp. Trên bản đồ,…
Nội dung chương
Sáng 25 tháng 6, cuộc họp an toàn diễn ra tại hội trường của ủy ban xã Cổ Loa. Phạm Thu Hằng tới sớm và trải bản đồ tuyến mương lên bàn họp. Trên bản đồ, đoạn K0+418 đến K0+503 được cô khoanh bằng bút đỏ. Bên cạnh vòng khoanh là các ghi chú về số đo nước ngầm ngày hôm trước.
Tham dự họp có đại diện xã, ban quản lý di tích cấp cơ sở, nhà thầu và đội giám sát. Trưởng thôn Vũ Văn Thành ngồi ở phía đại diện xã. Lâm ngồi đối diện Hằng. Thịnh ngồi ở hàng ghế dành cho tổ thi công, với cuốn sổ tay buộc bằng dải vải điều đỏ đặt trên đùi.
Hằng trình bày đề xuất của mình ngay sau phần báo cáo tiến độ. Cô gọi nó là quy trình thẻ dừng đỏ.
Nội dung rất đơn giản. Tổ trưởng thi công tại hiện trường có quyền dừng máy ngay lập tức khi thấy một trong ba dấu hiệu. Dấu hiệu thứ nhất là vết nứt mới trên bờ ô đào hoặc chân lũy. Dấu hiệu thứ hai là cấu trúc lạ lộ ra trong đất. Dấu hiệu thứ ba là nước rỉ bất thường so với số đo gần nhất.
Khi thẻ đỏ được dùng, máy dừng. Người rút khỏi vị trí nguy hiểm. Hiện trường được giữ nguyên cho tới khi giám sát và chỉ huy trưởng cùng kiểm tra. Không ai phải chờ xin phép qua điện thoại mới được dừng một chiếc máy đang đứng trên nền đất có dấu hiệu xấu.
Đại diện xã hỏi ai giữ thẻ. Hằng trả lời tổ trưởng Nguyễn Văn Thịnh là người giữ quyền dừng ở hiện trường ca ngày. Tổ phó an toàn Hoàng Văn Đức giữ quyền tương tự ở ca đêm theo cùng quy trình.
Thành lên tiếng ủng hộ ngay.
- Tôi ủng hộ quy trình này. Nó bảo vệ cả người và di tích. Dân làng sẽ yên tâm hơn khi biết người đứng ở hiện trường có quyền dừng thật, không phải quyền trên miệng.
Lâm không phản đối. Ông hỏi về trách nhiệm khi dừng sai.
- Tôi đồng ý có thẻ đỏ. Nhưng tôi nói rõ một điều. Mỗi lần dừng sai sẽ tính vào trách nhiệm của tổ. Dừng máy không có căn cứ làm chậm tiến độ thì tổ trưởng phải giải trình và chịu trách nhiệm theo quy định của nhà thầu.
Phòng họp im lặng vài giây. Hằng nhìn sang Thịnh. Cô biết câu nói đó đặt một sức nặng thật lên tấm thẻ. Quyền dừng đi kèm cái giá của việc dừng. Một tổ trưởng yếu tay sẽ không dám dùng thẻ khi cần, vì sợ bị tính trách nhiệm nếu dấu hiệu sau đó được kết luận là chưa nguy hiểm.
Thịnh lên tiếng lần đầu trong buổi họp.
- Tôi nhận thẻ. Tôi ký cam kết chỉ dùng khi có dấu hiệu cụ thể. Nứt mới. Cấu trúc lạ. Nước rỉ bất thường. Tôi ghi được dấu hiệu ra giấy thì tôi mới giơ thẻ. Còn khi tôi đã giơ thẻ, tôi đề nghị mọi người tôn trọng việc dừng đó cho tới khi kiểm tra xong. Không ai ép máy chạy lại chỉ vì sợ chậm một buổi.
Lâm nhìn ông một lúc rồi gật đầu.
- Được. Kiểm tra xong mới chạy lại. Tôi ghi câu đó vào biên bản.
Hằng ghi thêm điều kiện kiểm tra chung vào quy trình. Sau khi dừng bằng thẻ đỏ, việc khởi động lại cần chữ ký của giám sát và chỉ huy trưởng trên cùng một biên bản kiểm tra. Điều kiện đó bảo vệ tổ trưởng khỏi áp lực miệng và bảo vệ nhà thầu khỏi việc dừng vô hạn không lý do.
Đại diện ban quản lý di tích hỏi về cấu trúc lạ. Hằng trả lời rằng bất kỳ cấu trúc nào không có trong bản vẽ đều được coi là lạ cho tới khi có ý kiến chuyên môn. Đá ghép, gạch cổ, miệng cống cũ hay vật thể lạ trong đất đều nằm trong nhóm đó. Tổ thi công không tự kết luận giá trị của cấu trúc. Họ chỉ dừng, bảo vệ hiện trường và báo lên.
Cuộc họp thống nhất quy trình sau gần một giờ thảo luận. Tấm thẻ đỏ được in trên bìa cứng, ép nhựa, có ghi họ tên người giữ quyền và số điện thoại của giám sát cùng chỉ huy trưởng. Thịnh ký cam kết ngay tại buổi họp. Đức ký bản cam kết cho ca đêm ở văn phòng vào buổi chiều cùng ngày.
Buổi chiều cùng ngày, Hằng tổ chức một buổi hướng dẫn ngắn cho toàn bộ tổ thi công ngay tại sân văn phòng. Cô không đọc lại toàn bộ quy trình. Cô đặt ra ba tình huống cụ thể và yêu cầu từng tổ trưởng trả lời cách xử lý trong vòng một phút.
Tình huống thứ nhất là một vết nứt mới xuất hiện trên bờ ô đào sau mưa. Đức trả lời trước. Dừng máy, rút người khỏi đáy ô, chụp ảnh vết nứt kèm thước tỉ lệ và báo giám sát. Hằng gật đầu và bổ sung rằng ảnh phải chụp trước khi bất kỳ ai san lại bờ đất.
Tình huống thứ hai là gầu máy chạm vào một vật cứng lạ có hình dạng đều đặn trong đất. Bảo là người trả lời tình huống này. Anh nói chậm hơn thường lệ.
- Giữ nguyên gầu ở vị trí chạm. Tắt máy. Không nhấc vật lên để xem. Báo tổ trưởng và chờ giám sát tới. Đất quanh vật cũng giữ nguyên.
Hằng ghi câu trả lời đó vào biên bản huấn luyện. Cô nói với cả tổ rằng câu trả lời của Bảo là mẫu xử lý đúng cho mọi cấu trúc lạ. Sự tò mò là phản ứng tự nhiên của con người. Nhưng ở công trường này, tò mò phải chờ thủ tục. Một vật bị nhấc lên sai cách có thể mất toàn bộ giá trị thông tin của vị trí nó đã nằm yên rất lâu.
Tình huống thứ ba là nước rỉ mạnh bất thường ở chân một ô đào vào ca đêm. Đức trả lời rằng ca đêm dùng cùng một quy trình, không chờ tới sáng. Anh sẽ dừng máy, rút người và gọi điện cho giám sát cùng chỉ huy trưởng theo số in trên thẻ. Hằng xác nhận và yêu cầu mọi ca đêm luôn có ít nhất hai người thức cùng nhau khi có máy hoạt động gần chân lũy.
Sau buổi hướng dẫn, từng người trong tổ ký vào danh sách đã được huấn luyện. Thịnh ký cuối cùng với tư cách tổ trưởng ca ngày. Ông đọc lại danh sách một lần nữa. Không thiếu một chữ ký nào.
Lâm đứng ở cửa văn phòng nhìn buổi hướng dẫn từ đầu tới cuối mà không chen vào. Khi mọi người giải tán, ông gọi Hằng lại và nói riêng một câu.
- Cô xây quy trình này chặt hơn tôi nghĩ. Nó sẽ làm chậm một số buổi làm việc đấy.
- Nó chỉ chậm khi có dấu hiệu nguy hiểm, anh Lâm. Những buổi không có dấu hiệu thì nó không chạm vào tiến độ một phút nào.
- Vấn đề là ai cũng có thể nói mình thấy dấu hiệu.
- Vì thế mới có biên bản kiểm tra chung và chữ ký của cả hai bên khi chạy lại máy. Quy trình này bảo vệ cả anh. Nếu tổ dừng sai nhiều lần, hồ sơ sẽ cho thấy. Nếu tổ dừng đúng một lần và tránh được tai nạn, hồ sơ cũng cho thấy.
Lâm không nói thêm. Ông quay vào phòng và tiếp tục làm việc với lịch tăng ca. Hằng biết ông chưa hoàn toàn thoải mái với tấm thẻ đỏ. Nhưng ông đã ký biên bản họp. Quy trình đã có hiệu lực bằng văn bản. Từ hôm nay, quyền dừng máy của Thịnh không còn phụ thuộc vào tâm trạng hay áp lực của bất kỳ buổi làm việc riêng lẻ nào.
Cô cũng gửi một bản sao quy trình cho ban quản lý di tích và một bản cho trưởng thôn Thành. Thành nhận bản sao và nói thôn sẽ cử người chứng kiến nếu thẻ đỏ được dùng ở gần chân lũy. Việc một quy trình an toàn của công trường được làng biết tới làm Hằng thấy yên tâm hơn. Càng nhiều người biết quy trình, càng ít khả năng nó bị bỏ qua trong im lặng.
Cuối buổi chiều, Hằng đi cùng Thịnh vào cabin điều hành chung ở văn phòng công trường. Cô tự tay treo tấm thẻ đỏ trong cabin này. Cabin này là nơi tổ trưởng và lái máy cùng nhìn thấy lịch ca và các thông báo an toàn mỗi ngày.
Tấm thẻ được treo ngay cạnh lịch tiến độ. Trên lịch, Lâm đã khoanh mốc ngày 5 tháng 8 bằng bút đỏ. Hai màu đỏ nằm cạnh nhau trên cùng một bức tường. Một màu đỏ là hạn chót phải hoàn thành. Màu đỏ còn lại là quyền dừng mọi việc trước khi có tai nạn xảy ra.
Thịnh đứng nhìn tấm thẻ một lúc. Ông nói với Hằng, giọng nhỏ và rõ.
- Tấm thẻ này chưa ai dùng. Tôi mong nó cứ treo yên ở đây tới hết công trình. Nhưng nếu tới ngày phải dùng, tôi sẽ dùng. Cô yên tâm về việc đó.
Trên đường ra khỏi cabin, Thịnh dừng lại ở cửa và nhìn tấm thẻ một lần nữa. Ông đã làm thợ ở nhiều công trình. Ở phần lớn các công trình đó, quyền dừng máy nằm trong tay người ở xa hiện trường nhất. Người đứng cạnh chiếc máy chỉ có quyền báo cáo và chờ. Quy trình hôm nay đổi thứ tự đó lại. Người nhìn thấy đất nứt đầu tiên là người được dừng máy đầu tiên. Ông thấy sự thay đổi nhỏ này đáng giá hơn nhiều lời nhắc an toàn chung chung mà ông đã nghe suốt mấy chục năm làm nghề.
Ông nói điều đó với Hằng bằng một câu rất ngắn.
- Có tấm thẻ này, lời cảnh báo của thợ mới có chỗ đứng trong hồ sơ.
Hằng gật đầu. Cô chụp ảnh vị trí treo thẻ để đưa vào hồ sơ an toàn. Trong ảnh, tấm thẻ đỏ nằm ngay cạnh lịch tiến độ bị khoanh đỏ, rõ và không thể nhầm lẫn với bất kỳ thông báo nào khác trên tường.