NỎ THẦN KIM QUY Ở CỔ LOA - Chương 13: Trang mặt cắt bị thiếu
Ngày hai tháng bảy, Hằng ngồi một mình trong văn phòng giám sát, trước mặt là bộ hồ sơ thiết kế đã mở ra tới lần thứ ba trong tuần. Văn phòng là một…
Nội dung chương
Ngày hai tháng bảy, Hằng ngồi một mình trong văn phòng giám sát, trước mặt là bộ hồ sơ thiết kế đã mở ra tới lần thứ ba trong tuần.
Văn phòng là một container cải tạo, vách tôn mỏng, máy lạnh chạy rè rè ở góc. Ngoài kia công trường đang ồn ào, nhưng tiếng ồn vào tới đây chỉ còn là một lớp nền xa. Trên bàn cô, bản vẽ tuyến mương trải dài, các cọc mốc được đánh dấu bằng bút màu. Đoạn từ K0+418 tới K0+503 bị khoanh đỏ. Đó là đoạn làm cô mất ngủ từ ngày tiếp nhận dự án.
Cô không mở hồ sơ để tìm lỗi cho vui. Cô mở vì một câu hỏi cụ thể. Muốn chứng minh tuyến cong thay thế vẫn giữ được lưu lượng, cô cần mặt cắt địa chất tại đoạn K0+455 tới K0+470. Mặt cắt ấy cho biết các lớp đất, cao độ chân lũy và mức nước ngầm theo thiết kế gốc. Không có nó, mọi mô hình của cô đều thiếu một chân.
Cô lật từng trang theo mục lục.
Trang mặt cắt tại K0+430 có. Trang tại K0+445 có. Trang tiếp theo trong tập phải là mặt cắt tại K0+455 tới K0+470. Nhưng tập hồ sơ giao cho nhà thầu nhảy thẳng từ trang đó sang trang mặt cắt tại K0+485. Ở giữa, gáy tập còn dấu của một mối ghim đã bị tháo. Không có tờ rời nào kẹp thêm. Không có ghi chú thay thế.
Hằng lật lại từ đầu, chậm hơn, đếm từng số trang bằng đầu ngón tay.
Kết quả không đổi.
Cô gọi Dũng vào.
- Cậu kiểm tra giúp tôi bản hồ sơ ở tủ nhà thầu. Xem trang mặt cắt đoạn này có ở bản đó không.
Dũng đi chừng mười phút rồi quay lại, lắc đầu.
- Bản bên đó cũng thiếu đúng trang ấy chị ạ. Em đối chiếu số trang rồi. Nhảy hệt như bản mình.
- Còn bản lưu ở xã?
- Em chưa xem. Nhưng danh mục bàn giao ghi số trang tổng khớp với bản mình đang có. Nghĩa là lúc bàn giao, trang ấy đã không có rồi, hoặc danh mục cũng đếm theo bản thiếu.
Hằng im lặng. Một trang hồ sơ bị thiếu không phải chuyện hiếm trong các dự án chạy qua nhiều lần sao chép. Nhưng trang bị thiếu lại rơi đúng vào đoạn đất mềm nhất, sát chân lũy nhất. Nó cũng rơi đúng vị trí mà sổ năm 1986 từng ghi có vật lạ. Sự trùng hợp ấy làm cô không thể bỏ qua như một lỗi văn thư thường.
Cô ghi lại việc này vào sổ công tác, ghi rõ ngày phát hiện, số trang thiếu và tên hai người đối chiếu. Cô không viết chữ nghi ngờ nào. Hồ sơ chỉ cần sự thật: trang không có ở đó.
Sau đó cô làm việc mà một kỹ sư phải làm khi dữ kiện gốc thiếu. Cô tự dựng lại dữ kiện bằng số đo của mình.
Suốt buổi chiều, Hằng và Dũng ra hiện trường đo lại cao độ mặt đất, cao độ chân lũy và mực nước trong các hố thăm đã mở. Cô lấy thêm số đo độ mềm của lớp đất sét từ nhật ký của Thịnh ngày hai mươi chín tháng sáu. Mỗi con số đều có nguồn. Mỗi nguồn đều ghi tên người đo và giờ đo.
Trở về văn phòng lúc trời đã ngả chiều, cô mở phần mềm mô hình thủy lực trên máy tính, nhập các số đo mới vào. Ban đầu cô chạy mô hình cho tuyến thẳng gốc để đối chiếu. Lưu lượng qua được, nhưng khoảng cách an toàn không đạt điều cô kỳ vọng, và rủi ro sạt chân lũy nằm ngoài phạm vi mà một mô hình nước có thể tính.
Rồi cô vẽ một tuyến khác.
Tuyến mới rời khỏi đường thẳng ở K0+418, cong dần ra xa chân lũy, rồi quay lại gặp tuyến gốc ở K0+503. Cô thử bán kính cong lớn trước, rồi thu nhỏ dần. Mỗi lần chạy, phần mềm trả về một con số lưu lượng. Có phương án hụt nước ở đoạn cong. Có phương án giữ được nước nhưng lấn sang đất ruộng quá nhiều.
Tới lần chạy thứ bảy, một tổ hợp bắt đầu cho kết quả ổn. Nếu giữ nguyên mặt cắt, đáy rộng và độ sâu như thiết kế gốc, và kéo dài tuyến thêm một quãng đáng kể, dòng chảy qua đoạn cong vẫn đáp ứng yêu cầu tiêu nước. Tổn thất do ma sát trên đoạn dài hơn được bù bằng việc tránh được nút thắt ở đoạn áp sát chân lũy.
Cô ghi con số ra giấy nháp, khoanh tròn.
Dài thêm khoảng ba mươi tám mét.
Đó chưa phải con số khóa. Cô tự nhắc mình như vậy, viết ngay bên cạnh dòng chữ chưa khóa. Cao độ chân lũy tại một điểm trọng yếu vẫn là số đo tay, chưa được kiểm chứng bằng đợt đo độc lập thứ hai. Bán kính cong tối ưu chưa được thử với mực nước cao nhất mùa mưa. Chi phí phát sinh chưa ai tính. Nhưng lần đầu tiên kể từ ngày nhận dự án, phương án cong không còn là một ý kiến cảm tính của cô nữa. Nó có một mô hình sơ bộ đứng sau.
Lâm vào văn phòng đúng lúc cô đang in trang kết quả.
- Cái gì đây? - Ông hỏi, cầm tờ giấy lên.
- Mô hình sơ bộ của tuyến cong. - Hằng đáp. - Giữ nguyên mặt cắt, tăng chiều dài, lưu lượng vẫn đạt.
- Dài thêm bao nhiêu?
- Khoảng ba mươi tám mét. Chưa khóa.
Lâm nhíu mày, đặt tờ giấy xuống như đặt một hóa đơn.
- Ba mươi tám mét đào thêm, ba mươi tám mét kè, ba mươi tám mét đền bù mặt bằng nếu lấn ra ngoài ranh giới. Cô biết con số tiền nó đội lên không?
- Em chưa tính tiền. Em mới tính nước.
- Nước thì không trả lương cho công nhân được.
- Nhưng nước là việc của dự án này, anh Lâm. Mương đào ra mà không tiêu được nước thì tiền nào cũng mất.
Hai người nhìn nhau qua chiếc bàn đầy bản vẽ. Lâm là người quay đi trước. Ông nói, giọng đã dịu xuống một mức.
- Tôi không nói phương án của cô sai. Tôi nói cô phải chứng minh bằng số liệu đầy đủ trước khi đưa lên chủ đầu tư. Một mô hình sơ bộ với cao độ đo tay, họ sẽ gạt trong năm phút. Tôi cũng không bênh được.
- Em biết. - Hằng nói. - Em cần đo lại cao độ chân lũy chính xác, và em cần trang mặt cắt gốc của đoạn này.
- Trang nào?
Cô đẩy tập hồ sơ về phía ông, mở đúng chỗ ghim bị tháo.
- Trang mặt cắt K0+455 tới K0+470. Thiếu trong cả bản của giám sát lẫn bản của nhà thầu.
Lâm nhìn chỗ trống đó lâu hơn cô nghĩ. Ông lật qua lật lại hai trang kề nhau, như mong trang thiếu tự hiện ra.
- Có thể nó chưa từng được in vào tập này. - Ông nói.
- Có thể. Em đã ghi là chưa xác định nguyên nhân. Nhưng chừng nào chưa có nó, không ai được nói đoạn này đã được khảo sát đầy đủ.
Ông đóng tập hồ sơ lại, trả về phía cô.
- Cứ làm tiếp phần số liệu của cô đi. Khi nào đủ cứng, ta nói chuyện.
Sau khi Lâm đi, Hằng còn làm thêm một việc nữa. Cô viết một văn bản ngắn gửi bộ phận lưu trữ của đơn vị thiết kế, yêu cầu truy lại bản gốc của trang mặt cắt bị thiếu. Cô ghi rõ mã hồ sơ, số trang và đoạn cọc. Cô không hy vọng nhiều. Hồ sơ giấy qua nhiều năm thường thất lạc theo những cách rất bình thường. Nhưng chừng nào cô chưa hỏi, khoảng trắng kia còn là lỗi của chính cô.
Cô cũng gọi điện cho Thịnh, hỏi ông về cao độ chân lũy theo kinh nghiệm của người làng. Ông trả lời cẩn thận, đúng tính ông.
- Tôi chỉ cho cô được chỗ nào nước hay đọng, chỗ nào đất hay lở. - Ông nói. - Còn số mét số phân, cô phải đo bằng máy của cô. Lời thợ không thay thước được.
Cô cười qua điện thoại.
- Em ghi đúng như bác nói. Kinh nghiệm là một nguồn, số đo là một nguồn. Em không trộn hai nguồn vào nhau.
- Thế thì tốt. - Thịnh nói. - Trộn vào nhau là hỏng cả hai.
Câu nói làm cô ngồi yên một lúc sau khi cúp máy. Bấy lâu nay cô vẫn nghĩ dữ kiện địa phương là thứ mềm, khó dùng, không đưa vào mô hình được. Nhưng cách Thịnh phân biệt rạch ròi như vậy cho thấy ông hiểu giá trị của từng loại dữ kiện rõ hơn cô tưởng. Ông không đòi lời kể của mình thay số đo. Ông chỉ đòi nó được ghi đúng vị trí của nó.
Hằng mở một trang mới trong sổ công tác. Ở cột nguồn dữ kiện, lần đầu tiên cô ghi thêm một dòng riêng cho kinh nghiệm hiện trường của tổ trưởng, tách khỏi cột số đo trắc địa. Hai cột song song. Không cột nào nuốt cột nào.
Chiều muộn, Dũng mang tới kết quả đo kiểm chứng cao độ ở hai điểm phụ. Các số khớp với số đo buổi sáng trong sai số cho phép. Mô hình của cô vì thế đứng vững thêm một chút. Chỉ còn điểm cao độ chân lũy quan trọng nhất là chưa có đợt đo độc lập. Cô đánh dấu điểm đó bằng bút đỏ trên bản vẽ, khoanh hai vòng.
Ngày mai hoặc ngày kia, cô sẽ phải đưa máy ra đo đúng điểm đó. Nó nằm rất gần vùng đất mềm mà que thăm của Thịnh đã lún sâu hôm trước. Hai khoảng trống, một trên giấy và một dưới đất, đang chờ cùng một đoạn tuyến.
Hằng ngồi lại một mình trong văn phòng đã vắng, nhìn con số ba mươi tám mét trên tờ giấy nháp. Bên dưới nó, cô viết thêm một dòng mới vào sổ công tác.
Trang mặt cắt bị thiếu là một dữ kiện điều tra kỹ thuật. Nó không liên quan tới hiện vật, không liên quan tới truyền tích. Nhưng nó có nghĩa là đoạn đường nguy hiểm nhất của dự án này, trên giấy tờ, là một khoảng trắng.
Và giờ cô phải lấp khoảng trắng ấy bằng số đo của chính mình, trước khi máy xúc kịp đi tới đó bằng thép thật.