NỎ THẦN KIM QUY Ở CỔ LOA - Chương 27: Hai bản báo cáo
Sáng 19 tháng 7, Hằng tới văn phòng giám sát sớm hơn mọi người. Đêm qua, mảng đất sụp ở ô đào đã làm cả công trường thức gần như trắng đêm. Sáng nay,…
Nội dung chương
Sáng 19 tháng 7, Hằng tới văn phòng giám sát sớm hơn mọi người.
Đêm qua, mảng đất sụp ở ô đào đã làm cả công trường thức gần như trắng đêm. Sáng nay, việc đầu tiên của cô không phải là ra hiện trường đo lại đường nứt. Việc đầu tiên là chuẩn bị một bộ hồ sơ đối chiếu cho cuộc họp xử lý sau sạt lở. Cô biết trong cuộc họp ấy, chắc chắn sẽ có người nhắc tới vụ trượt ngày 8 tháng 7. Nó sẽ được dùng như một tiền lệ để so sánh mức độ.
Cô mở thư mục hồ sơ trên máy tính.
Cô mở bản báo cáo chính thức đã gửi cho chủ đầu tư sau vụ việc ngày 8 tháng 7.
Trong bản báo cáo ấy, vụ việc được ghi bằng bốn chữ gọn gàng: sạt taluy tạm.
Không có chữ chân lũy.
Không có cảnh báo nào được gửi kèm.
Thời gian xảy ra vụ việc được ghi tròn thành một mốc giờ chẵn, làm cho khoảng thời gian giữa lúc trượt và lúc tổ thi công rút khỏi khu vực trông ngắn và gọn hơn thực tế.
Hằng nhìn những dòng chữ ấy một lúc.
Cô đã thấy bản báo cáo này trước đây. Lúc ấy cô đang bận với mô hình tuyến cong còn thiếu số liệu. Cô đã đọc lướt, tin rằng đó là cách diễn đạt kỹ thuật vụng về của nhà thầu, và bỏ qua. Sáng nay, sau một đêm tận mắt nghe Thịnh kể lại việc rút người trong sương đỏ, cô không còn đọc nó bằng con mắt lướt qua nữa.
Cô gọi điện cho Bảo.
- Bảo, em còn giữ ảnh gốc chụp sáng 8 tháng 7 không?
Đầu dây bên kia im lặng một nhịp.
- Ảnh nào hả chị?
- Ảnh em chụp lúc mới tới hiện trường, trước khi ai dọn cọc. Và sổ ca hôm đó, nếu em còn ảnh chụp trang sổ.
- Em còn. Trong điện thoại.
- Gửi hết cho chị. Ngay bây giờ. Đừng chỉnh, đừng cắt.
Bảo gửi ảnh sau ít phút.
Hằng mở từng tấm trên màn hình lớn.
Ảnh đầu tiên chụp hàng cọc tiêu đổ rạp ở sát chân lũy. Phía sau hàng cọc là mặt đất trượt xuống từ chính chân lũy, không phải từ mái dốc nhân tạo của ô đào. Bất kỳ ai làm nghề cũng phân biệt được hai thứ ấy. Taluy tạm là mái dốc do con người tạo ra khi mở ô. Chân lũy là thân đất cổ của thành. Đất trượt từ chân lũy xuống mang theo cỏ và lớp đất mặt già, khác hẳn đất mới đào của taluy.
Ảnh thứ hai chụp trang sổ ca ngày 8 tháng 7.
Chữ viết tay của Bảo, nét chữ vội nhưng rõ.
Trong sổ, cậu ta ghi đúng bốn chữ: trượt chân lũy.
Và giờ ghi trong sổ sớm hơn giờ trong bản báo cáo chính thức gần một giờ.
Hằng đặt hai tài liệu cạnh nhau trên bàn.
Một bên là sổ ca gốc.
Một bên là bản báo cáo đã gửi.
Cùng một vụ việc. Cùng một buổi sáng. Hai cách gọi khác nhau hoàn toàn về bản chất, và một khoảng thời gian đã bị làm tròn tới mức biến mất khỏi hồ sơ cảnh báo.
Cô in cả hai ra.
Cô lấy bút đánh dấu từng điểm chênh lệch.
Thứ nhất, cụm từ bị đổi.
Thứ hai, mốc thời gian bị làm tròn.
Thứ ba, cảnh báo của Thịnh ghi trong sổ ca không xuất hiện trong bản gửi đi.
Cô kiểm tra thêm dữ liệu chữ ký điện tử trong hệ thống quản lý văn bản của dự án. Bản báo cáo đã được chỉnh sửa lần cuối bởi tài khoản của Lâm, sau thời điểm Thịnh ký xác nhận nội dung gốc ở hiện trường. Dấu thời gian của lần chỉnh sửa nằm ngay trong nhật ký hệ thống, rõ ràng và không thể chối cãi bằng một câu nói về cách diễn đạt.
Đến lúc này, Hằng không còn gọi đây là nghi ngờ nữa.
Đây là dữ kiện.
Cô lập một biên bản chênh lệch hồ sơ, ghi rõ nguồn của từng tài liệu, giờ trích xuất và người cung cấp ảnh gốc. Cô gửi một bản sao vào hồ sơ của chủ đầu tư qua hệ thống, có xác nhận đã nhận. Cô giữ một bản in trong cặp tài liệu của mình. Cô làm tất cả những việc ấy trước khi gặp Lâm, theo đúng thứ tự mà một kỹ sư giám sát phải làm khi phát hiện hồ sơ bị thay đổi.
Trước khi đi, cô gọi thêm cho Thịnh.
Cô không kể hết qua điện thoại. Cô chỉ hỏi một câu.
- Anh Thịnh, sáng 8 tháng 7, sau khi anh ghi cảnh báo vào sổ ca, anh có được xem bản báo cáo gửi đi không?
Đầu dây bên kia im lặng khá lâu.
- Không. Hôm đó anh Lâm nói báo cáo đã gửi rồi, tôi không cần ký lại bản gửi.
- Em cảm ơn anh. Câu trả lời của anh khớp với nhật ký hệ thống.
Cô cúp máy.
Cô ghi thêm một dòng vào biên bản chênh lệch: người ký xác nhận nội dung gốc ở hiện trường không được xem bản đã chỉnh sửa trước khi gửi. Dòng ấy biến vụ việc từ một lỗi diễn đạt thành một hành vi có chủ ý rõ ràng. Người sửa đã sửa sau lưng người ký gốc. Người ký gốc không hề biết cụm từ của mình đã bị thay.
Cô nghĩ tới Bảo.
Cậu lái máy ấy đã giữ ảnh gốc trong điện thoại suốt gần hai tuần mà không gửi cho ai. Cậu ta sợ bị quy trách nhiệm làm chậm tiến độ. Nỗi sợ ấy, Hằng nhận ra, là sản phẩm trực tiếp của không khí mà Lâm đã tạo ra ở công trường này: ai nói đúng sự thật về đất, người đó bị xem là người gây chậm trễ. Trong một không khí như vậy, dữ kiện sẽ luôn tới muộn hơn nguy hiểm.
Cô viết điều đó vào nhật ký giám sát cá nhân của mình, không đưa vào biên bản chính thức. Biên bản chỉ giữ dữ kiện. Nhật ký giữ nhận định. Cô luôn tách hai thứ ấy ra, như Châu tách truyền tích khỏi kết luận khảo cổ.
Rồi cô in thêm một bản sao nữa của toàn bộ bộ đối chiếu và khóa vào ngăn tủ hồ sơ có chìa riêng của tổ giám sát. Nếu đêm nay công trường có thêm chuyện gì, bộ hồ sơ này vẫn sẽ ở nguyên vị trí của nó, không phụ thuộc vào trí nhớ hay thiện chí của bất kỳ ai.
Chỉ sau đó cô mới đi tìm ông ta.
Lâm đang ở văn phòng công trường, xem ảnh đường nứt mới do Dũng chụp đêm qua.
Hằng đặt hai bản in lên bàn, cạnh nhau.
- Anh giải thích cho em hai bản này.
Lâm nhìn xuống.
Ông ta nhìn rất lâu.
- Đây là cách diễn đạt kỹ thuật. Taluy tạm hay chân lũy, trong báo cáo gửi lên, người ta quan tâm tới biện pháp xử lý hơn là tên gọi.
- Không đúng. Hai khái niệm này khác nhau trong chính hồ sơ thiết kế của dự án này. Anh là người ký biên bản phân biệt chúng hồi tháng 6.
- Cô đang làm lớn chuyện.
- Em đang làm đúng chuyện. Còn một việc nữa. Giờ trong báo cáo bị làm tròn. Cảnh báo của anh Thịnh biến mất. Và nhật ký hệ thống cho thấy tài khoản của anh sửa bản này sau khi anh Thịnh ký bản gốc.
Văn phòng im lặng.
Ngoài cửa sổ, công nhân đang dọn dẹp ở khu vực lán. Không ai ở gần cửa. Cuộc nói chuyện này chỉ có hai người. Hằng muốn nó được ghi lại. Cô đã bật sẵn chế độ ghi biên bản làm việc trên máy tính bảng đặt ở góc bàn. Đó là đúng quy định giám sát khi trao đổi về hồ sơ.
Lâm nói chậm lại.
- Tôi sửa để tránh hiểu nhầm. Nếu ghi trượt chân lũy, chủ đầu tư sẽ đình chỉ cả gói thầu để rà soát. Lúc đó mọi người mất việc. Tôi chọn cách ghi để công trình được tiếp tục, trong lúc chúng ta tự xử lý ở hiện trường.
- Anh tự xử lý bằng cách mở ca đêm ở đúng khu vực đó vào đêm qua.
Câu nói của Hằng không to tiếng.
Nhưng nó rơi xuống bàn nặng hơn mọi lời buộc tội.
Lâm không đáp ngay.
Lần đầu tiên, Hằng thấy rõ trong mắt ông ta không phải sự giận dữ của một người bị cấp dưới chất vấn, mà là sự mệt mỏi của một người biết rằng dữ kiện đã đi xa hơn khả năng kiểm soát của mình. Ông ta đã sửa một cụm từ vào ngày 8 tháng 7. Đêm 18 tháng 7, mảng đất ấy sụp thật, lớn hơn, trước mặt sáu công nhân và trước mặt chính ông ta.
- Tôi cần thời gian suy nghĩ về việc này.
- Em đã gửi biên bản chênh lệch vào hồ sơ chủ đầu tư rồi. Anh suy nghĩ trên cơ sở là hồ sơ đã có nó.
Ông ta ngẩng lên nhìn cô.
- Cô gửi rồi?
- Gửi trước khi em vào đây. Đó là quy trình.
Một khoảng lặng dài.
Rồi Lâm nói một câu rất khác với những gì Hằng chờ đợi.
- Tối nay tôi muốn gặp riêng cô để nói rõ hơn.
Hằng lắc đầu.
- Không gặp riêng. Mọi việc về hồ sơ từ giờ nói trong biên bản, có người chứng kiến. Đêm nay công trường vẫn phải trực. Em không nói chuyện hồ sơ ngoài biên bản nữa.
Cô thu hai bản in lại, đặt biên bản chênh lệch lên trên cùng, rồi đi ra khỏi văn phòng.
Cô quay lại văn phòng giám sát, mở nhật ký và ghi giờ hoàn thành biên bản, giờ gửi hồ sơ và giờ đối chất. Ba mốc giờ nằm cạnh nhau, gọn gàng và không thể sửa ngược. Đó là cách cô tự bảo vệ dữ kiện, và cũng là cách cô tự nhắc mình rằng từ nay mọi lời nói ở công trường này đều phải chịu được việc bị đối chiếu.
Ngoài sân, nắng yếu chiếu lên lớp bùn còn ướt sau đêm sạt lở. Ở phía ô đào, tổ trắc địa đang đo lại đường nứt mới. Hằng đứng lại một lúc, nhìn về phía chân lũy, và hiểu rằng từ sáng nay, cuộc điều tra ở công trường này không còn chỉ hỏi đất vì sao sụp, mà còn hỏi con người đã giấu điều gì về lần sụp trước đó.