NỎ THẦN KIM QUY Ở CỔ LOA - Chương 50: Một đêm mưa khác
Đêm 12 tháng 9, mưa lớn quay lại xã Cổ Loa. Đó là một trận mưa cuối mùa, đến từ chập tối và nặng hạt dần sau nửa đêm. Nó không mang theo cảnh báo bão như…
Nội dung chương
Đêm 12 tháng 9, mưa lớn quay lại xã Cổ Loa.
Đó là một trận mưa cuối mùa, đến từ chập tối và nặng hạt dần sau nửa đêm. Nó không mang theo cảnh báo bão như đêm 24 tháng 7, nhưng lượng nước đổ xuống trong vài giờ đầu đủ làm ruộng thấp trắng xóa và các ngõ làng chảy thành dòng. Khoảng hai giờ sáng, điện thoại của Thịnh rung trên mặt bàn. Thành gọi, giọng tỉnh táo và ngắn gọn như mọi lần có việc của làng.
- Bác Thịnh, tổ thủy nông đang kiểm tra các miệng mương sau đợt nước lên. Bác đi cùng tôi một vòng đoạn C2 phía chân thành cho yên tâm. Dân có mấy người hỏi.
- Ừ, tôi dậy đây. Mười lăm phút nữa tôi ra đầu đường công vụ.
Thịnh mặc áo mưa, lấy đèn pin và cây xẻng cán ngắn quen tay, rồi ra khỏi nhà trong lúc vợ ông còn ngủ. Con đường làng ướt và vắng. Vài nhà đã thức dậy kê lại đồ đạc ở sân thấp, nhưng không có vẻ gì hoảng hốt. Đây là một đêm mưa lớn trong khả năng xoay xở bình thường của một làng đồng bằng đã sống với nước cả nghìn năm. Họa hoằn lắm mới có một đêm mưa làm người ta phải nhớ tới một đêm mưa khác.
Đoàn kiểm tra có năm người. Thành. Thịnh. Hai người của tổ thủy nông xã. Và Dũng, trắc địa viên ngày trước của công trường, nay đã chuyển sang dự án khác. Nhà anh ở xã bên, nên Thành gọi nhờ anh đọc lại các mốc quan trắc một lần. Đây là đợt mưa lớn đầu tiên sau khi công trình hoàn thành. Dũng mang theo sổ đọc mốc chụp lại từ hồ sơ bàn giao. Anh chào Thịnh bằng một cái gật đầu và câu nói đùa hiếm hoi của người làm nghề đo đạc.
- Đêm nay mà số đo cũng yên như ban ngày thì cháu chính thức hết việc với đoạn này, bác ạ.
Họ bắt đầu từ miệng mương đầu tuyến.
Nước trong mương lên cao nhưng chảy đều, không xoáy ngược và không tràn bờ ở các điểm thấp đã được gia cố. Tổ thủy nông vớt rác và cành lá dồn ở lưới chắn đầu tuyến, mở thêm một cửa xả phụ theo quy trình vận hành đã bàn giao. Tới đoạn giữa, nơi tuyến mương đi qua khu dân cư thưa, nước chảy qua các điểm nối êm, mặt bờ không có vệt xói mới. Một hộ dân ở gần bờ mương đội mưa đứng ở hiên nhà nhìn đoàn đi qua, giơ tay chào Thành.
- Mương mới chạy tốt lắm ông trưởng thôn ạ. Năm ngoái mưa thế này là sân nhà tôi ngập tới mắt cá rồi.
Đoàn tới đoạn cong lúc gần ba giờ sáng, khi mưa đang ở đợt nặng hạt nhất.
Thịnh đứng trên bờ phía ngoài, chiếu đèn dọc theo khúc cong mà chính tay tổ của ông đã đào. Nước đi qua điểm lồi tối đa với tốc độ đều, mặt nước chỉ gợn theo mưa rơi, không dồn sóng vào bờ nào. Bờ trong không xói. Bờ ngoài không nứt. Khoảng vùng đệm 8 mét giữa mép mương và chân lũy nằm yên dưới màn mưa. Cỏ đã mọc xanh trở lại thành một dải liền. Ở rìa của nó, chiếc biển giới thiệu thông tin lắp từ ngày 10 tháng 8 đứng vững. Mặt biển ướt mưa và ánh lên mỗi khi đèn pin quét qua.
Dũng đọc các mốc quan trắc ở chân lũy. Anh đọc chậm, hai lần, so sánh với sổ bàn giao và với chính trí nhớ của anh về những con số từng làm cả một tổ người mất ngủ trong tháng 7.
- Mốc một: không dịch. Mốc hai: không dịch. Mốc ba: không dịch. So với ngày nghiệm thu, không thay đổi trong sai số cho phép.
Anh gấp sổ lại, cho vào túi nilon chống nước.
- Xong việc của cháu rồi.
Thịnh đi bộ một mình thêm một đoạn ngắn dọc vùng đệm, tới bãi đất trống từng là điểm T0. Bãi đất phẳng, cỏ non đã phủ kín, cọc mốc quan trắc nhỏ đứng ở rìa như nó đã đứng suốt hơn một tháng qua. Ông chiếu đèn một vòng chậm rãi. Không có vệt nứt trên mặt đất. Không có hố sụt mới. Mưa rơi trên cỏ tạo thành hàng nghìn điểm sáng nhỏ li ti rồi tắt, hoàn toàn là mưa và chỉ là mưa.
Và không có gì khác nữa.
Suốt hơn một tháng qua, Thịnh đã nhiều lần tự hỏi mình sẽ cảm thấy thế nào trong trận mưa lớn đầu tiên sau đêm bão. Ông là người thực tế, ông không chờ đợi một dấu hiệu nào. Nhưng ông cũng là người đã quỳ ở điểm T0 trong đêm 24 tháng 7, và ông biết có những câu hỏi chỉ được trả lời bằng cách sống qua một đêm mưa khác và thấy mọi thứ bình thường. Đêm nay là câu trả lời ấy. Sương ở phía chân lũy, nếu có, chỉ là hơi nước trắng mỏng của một đêm mưa đồng bằng, tan ngay khi gió đổi hướng. Không có lớp sương nào mang màu đỏ quạch. Không có mùi gì khác ngoài mùi đất ướt và cỏ.
Đoàn đi tiếp tới cuối tuyến, nơi nước mương đổ ra kênh tiêu phía ruộng thấp. Đây mới là nơi người làng quan tâm nhất, vì toàn bộ công trình này, xét cho cùng, được đào ra để những thửa ruộng và những sân nhà ở phía đông xã thôi ngập mỗi đợt mưa lớn. Nước ra khỏi cửa xả đều và mạnh, tỏa vào kênh tiêu đã được nạo vét từ đầu mùa. Ruộng thấp hai bên bờ kênh còn đọng nước mặt, nhưng mực nước thấp hơn hẳn mặt ruộng và đang rút dần theo dòng chảy, không dâng ngược. Một người của tổ thủy nông lội xuống gần cửa xả, cắm cây sào đo mực nước rồi giơ tay ra hiệu con số an toàn cho Thành.
- Năm ngoái giờ này là tôi đứng ở đây nhìn nước vào ruộng, anh nói. Năm nay đứng nhìn nước ra. Khác nhau mỗi chiều chảy mà như hai năm khác nhau.
Thành chụp lại mực nước ở cửa xả và gửi ảnh về nhóm điều hành của xã, kèm một dòng ngắn: tuyến C2 vận hành bình thường trong mưa lớn, chân lũy ổn định, không phát hiện bất thường. Ông gửi tin ấy đi như gửi một báo cáo ca đêm bình thường. Và chính sự bình thường của dòng tin ấy là điều làm Thịnh chú ý nhất. Hơn một tháng trước, cũng vào giờ này của một đêm mưa, các tin nhắn bay qua lại giữa những người có trách nhiệm ở xã này đều là tin dữ nối tiếp tin dữ. Đêm nay, tin duy nhất cần gửi chỉ dài một dòng, và trong dòng ấy có hai chữ vận hành bình thường.
Đoàn kiểm tra quay về khi mưa đã ngớt dần thành mưa nhỏ. Trời còn tối, nhưng phía đông đã có một vệt sáng rất mờ sau lớp mây. Trong các ngõ làng, đèn bếp bắt đầu bật lên lác đác. Người ta dậy sớm nấu ăn, cho gà ăn, chuẩn bị một ngày làm việc bình thường sau một đêm mưa lớn đã qua mà không để lại thiệt hại nào đáng kể.
Trước lúc trời sáng hẳn, gà nuôi trong làng bắt đầu gáy.
Tiếng gáy đầu tiên vang lên từ phía xóm trong, một tiếng dài và khàn của con gà trống già nhà ai đó. Rồi tiếng thứ hai đáp lại từ xóm ngoài, gần hơn. Rồi tiếng thứ ba, thứ tư, thưa thớt và không đều nhịp, đúng kiểu gà nuôi vẫn gáy mỗi sáng ở làng này từ trước khi Thịnh sinh ra. Ông đứng ở đầu ngõ nhà mình, nghe những tiếng gáy ấy đi qua màn mưa mỏng. Chúng là tiếng của những con gà thật, có chuồng, có chủ, gáy vì trời sắp sáng chứ không vì điều gì khác.
Không có tiếng gáy the thé nào từ hướng núi Thất Diệu chen vào giữa chúng. Suốt cả đêm mưa, không một ai trong đoàn kiểm tra nghe thấy nó. Không ai báo nhìn thấy bất cứ điều gì lạ. Và ở đầu xã bên kia, Bảo đã ngủ yên qua cả đêm mưa ở nhà người quen. Theo tin nhắn Thành nhận được khi trời gần sáng, sáng nay anh còn nhắn hỏi tổ thủy nông có cần người phụ vớt rác ở lưới chắn không.
Thịnh bước vào sân nhà khi những tiếng gà gáy cuối cùng của buổi sáng đã thưa dần.
Ông treo áo mưa lên móc, rửa tay chân ở vòi nước ngoài sân, rồi vào buồng trong. Trên mặt tủ gỗ cũ của gia đình, dải vải điều đỏ của mẹ ông nằm gấp gọn trong chiếc hộp gỗ nhỏ, nơi ông cất nó từ đầu tháng 8 sau khi nhận lại từ Châu. Châu đã cho giặt sạch và phơi khô dải vải trước khi trả. Cô làm việc ấy cẩn thận như cách cô làm với mọi thứ đi qua tay mình. Dù dải vải không phải là hiện vật và không nằm trong bất kỳ biên bản nào. Nó đã thôi ướt mưa đêm bão. Nó chỉ còn là một dải vải đỏ sẫm vuông 45 xăng ti mét, cũ, mềm, có vài đường chỉ khâu tay của một người phụ nữ đã mất từ lâu.
Thịnh đặt dải vải vào hộp gỗ của gia đình, bên cạnh những thứ ít ỏi mà nhà ông giữ qua nhiều đời: mấy tấm ảnh đã ngả vàng, cuốn sổ tay của cha ông và một chiếc vồ gỗ nhỏ đã mòn cán. Cuốn sổ tay của cha, cuốn sổ ghi chép những đêm sửa cống quanh chân thành và những câu khấn truyền miệng chép dở, ông đã mở ra nhiều lần trong mùa hè này. Sáng nay ông mở nó ra lần cuối.
Ở trang cuối của cuốn sổ, dưới những dòng chữ đã nhòe của cha, còn một khoảng giấy trống. Thịnh lấy bút, nắn nót ghi thêm một dòng bằng chữ của mình, cho những người trong nhà này ở đời sau, phòng khi họ lại phải đứng trước một vùng đất cổ nào đó mà không biết nên làm gì.
Ông viết: "Đất cổ không cần người sợ nó. Đất cổ cần người biết dừng."
Rồi ông khép cuốn sổ lại, đặt nó xuống dưới dải vải điều đỏ trong hộp gỗ, và đóng nắp hộp.
Ngoài sân, mưa đã tạnh hẳn. Nắng sớm xuyên qua lớp mây mỏng, chiếu xuống con đường làng còn ướt. Ở phía xa, chân thành Cổ Loa đứng yên trên nền đất của nó. Nó đã đứng yên qua rất nhiều mùa mưa trước đây. Và nó sẽ còn đứng yên qua nhiều mùa mưa nữa, miễn là những người sống quanh nó còn nhớ bài học của mùa mưa năm nay.