NỎ THẦN KIM QUY Ở CỔ LOA - Chương 47: Người rời ghế chỉ huy
Buổi sáng 4 tháng 8, Đỗ Văn Lâm tới văn phòng nhà thầu sớm hơn giờ họp một tiếng, và tự pha cho mình một ấm trà. Ông đã quen với việc tới sớm. Suốt nhiều…
Nội dung chương
Buổi sáng 4 tháng 8, Đỗ Văn Lâm tới văn phòng nhà thầu sớm hơn giờ họp một tiếng, và tự pha cho mình một ấm trà.
Ông đã quen với việc tới sớm. Suốt nhiều năm làm chỉ huy trưởng, ông luôn là người đầu tiên mở cửa văn phòng công trường, kiểm tra lịch ca, ký các phiếu vật tư và nghe báo cáo thời tiết. Sáng nay không có lịch ca nào chờ ông. Đoạn cong đã hoàn thành từ ngày 2 tháng 8 dưới sự điều hành của người phó được phân công tạm thời. Phần việc còn lại của toàn tuyến chỉ là hoàn thiện các đoạn không tranh chấp và chuẩn bị nghiệm thu. Ghế chỉ huy trưởng, trên thực tế, đã không còn là của ông từ sau cuộc họp chiều 25 tháng 7. Hôm nay hội đồng kỷ luật chỉ làm nốt phần còn lại: nói thành văn bản điều mọi người đều đã biết.
Ông rót trà ra chén, nhìn qua cửa sổ xuống sân công trường. Công nhân đi lại bình thường. Một chiếc máy nhỏ đang san gạt ở đoạn xa chân lũy. Không ai nhìn lên cửa sổ văn phòng của ông. Điều ấy làm ông nhẹ người một cách kỳ lạ. Công trình không sụp đổ vì thiếu ông. Nó đang chạy tốt hơn từ ngày ông thôi giữ nó bằng những quyết định giấu giếm.
Hội đồng kỷ luật họp lúc 9 giờ.
Thành phần gồm đại diện chủ đầu tư, lãnh đạo Công ty Xây dựng Minh Đức và một cán bộ phụ trách an toàn lao động. Hồ sơ trên bàn gồm đủ các tài liệu mà Lâm đã đọc đi đọc lại trong mười ngày qua. Có biên bản họp ngày 4 tháng 7 ghi quyết định của ông không thuê giám sát khảo cổ thường trực. Có hai bản của báo cáo vụ trượt đất ngày 8 tháng 7, bản gốc của tổ giám sát và bản đã sửa do ông ký gửi. Có nhật ký hiện trường của Hằng ghi mốc 17 giờ 30 ngày 24 tháng 7, máy xúc chính chưa rời vị trí nguy cơ. Có lệnh dừng thi công do chính ông ký trong tối hôm đó. Và có biên bản hiện trường đêm bão với đầy đủ các mốc giờ.
Người chủ trì đọc kết luận chậm rãi, từng mục một.
Mục thứ nhất: ông Đỗ Văn Lâm đã sửa nội dung báo cáo sự cố ngày 8 tháng 7 năm 2027, thay đổi tính chất vụ trượt tại chân lũy thành sạt taluy tạm và không báo cáo cảnh báo lên chủ đầu tư. Đây là lỗi quản lý nghiêm trọng vì nó làm mất dữ kiện an toàn của các quyết định sau đó.
Mục thứ hai: trong chiều 24 tháng 7, ông chậm di tản máy xúc chính khỏi vị trí nguy cơ dù đã có yêu cầu của giám sát và cảnh báo bão nâng mức. Quyết định giữ máy đã góp phần đưa người lao động vào tình huống phải tiếp cận cabin trong đêm bão.
Mục thứ ba: ông không bố trí giám sát khảo cổ thường trực tại đoạn thi công sát di tích theo khuyến nghị. Ông chỉ đồng ý gọi khi phát hiện cấu trúc lạ. Việc ấy dẫn tới hộp đá được xử lý ban đầu mà không có chuyên gia tại chỗ.
Mỗi mục đọc xong, người chủ trì đều hỏi ông có ý kiến gì không. Cả ba lần, Lâm đều trả lời cùng một câu.
- Kết luận đúng với việc tôi đã làm. Tôi không bổ sung.
Ông đã tập nói câu ấy trong đầu suốt mấy ngày. Không phải vì ông không còn gì để nói. Ông có rất nhiều điều có thể nói. Về khoản phạt chậm tiến độ treo trên đầu gói thầu. Về văn bản thúc tiến độ ngày 23 tháng 6. Về việc nhiều chỉ huy trưởng ở các công trường khác cũng từng uốn báo cáo cho nhẹ đi mà không sao. Nhưng ông hiểu, ở tuổi 47 và sau một đêm suýt có người chết trong cabin máy xúc, những lời ấy sẽ chỉ làm ông nhỏ đi. Áp lực là có thật. Nhưng người ký là ông. Người sửa báo cáo là ông. Người chờ xác nhận tới 17 giờ 30 mới chịu rút công nhân cũng là ông.
Hình thức xử lý được công bố sau đó. Ông bị đình chỉ vai trò chỉ huy trưởng công trường kể từ ngày ký kết luận, không được giao chỉ huy phần việc còn lại của gói thầu. Lỗi quản lý được ghi vào hồ sơ nhân sự. Ông phải ký cam kết bồi hoàn một phần chi phí phát sinh do lỗi quản lý của mình. Mức bồi hoàn do hội đồng xác định trong phụ lục tài chính. Nó gồm chi phí xử lý sự cố đêm bão và một phần chi phí giám sát bổ sung. Ông cũng phải hoàn thành khóa tập huấn an toàn và quản lý hiện trường gần di tích trước khi được xem xét bố trí công việc tương đương.
Lâm ký từng văn bản. Khi ký tới bản cam kết bồi hoàn, ông đọc kỹ con số và thời hạn, hỏi một câu duy nhất về cách khấu trừ theo tháng, nhận được câu trả lời rõ ràng rồi mới đặt bút. Ông không mặc cả. Ông biết khoản tiền ấy lớn so với thu nhập của một gia đình, và ông cũng biết nó còn nhỏ hơn rất nhiều so với cái giá mà đêm 24 tháng 7 có thể đã bắt tất cả phải trả.
Buổi chiều, ông bàn giao hồ sơ cho người thay thế.
Người thay ông là một chỉ huy phó từ công trường khác chuyển sang, trẻ hơn ông gần mười tuổi, làm việc rành mạch và ít nói. Lâm giao từng tập hồ sơ theo danh mục. Hồ sơ tiến độ đã điều chỉnh với mốc hoàn thành toàn tuyến ngày 7 tháng 8. Hồ sơ hiện trường đoạn cong. Bộ biên bản liên quan tới hộp đá và hiện vật. Cùng thư mục riêng về các kết luận kỷ luật của chính ông. Ông không giữ lại bản sao nào của thư mục kỷ luật. Ông cũng giao lại chìa khóa văn phòng công trường và con dấu chỉ huy trưởng.
- Phần chân lũy anh cứ theo đúng quy trình mới của tổ bác Thịnh và giám sát Hằng, ông nói khi giao tới tập cuối. Đừng nới một bước nào vì thấy trời nắng. Trời nắng không phải là căn cứ. Số đo mới là căn cứ.
Người thay ông gật đầu và ghi lại câu ấy vào sổ bàn giao, khiến Lâm hơi bất ngờ. Rồi ông hiểu. Từ nay, những câu nói đúng của ông sẽ phải đi qua miệng người khác và qua văn bản mới có trọng lượng. Đó cũng là một phần của hình thức xử lý, dù không dòng nào trong kết luận ghi như vậy.
Trước khi rời công trường, ông ghé qua hiện trường đoạn cong tìm Thịnh.
Thịnh đang cùng tổ kiểm tra lại taluy ở phía cuối đoạn cong. Ông già ngẩng lên, phủi đất trên tay và đi ra phía đường công vụ gặp Lâm. Hai người đứng cạnh khoảng vùng đệm 8 mét, nơi cỏ dại đã bắt đầu mọc lại lưa thưa sau hơn một tuần không có máy qua lại.
- Tôi bị đình chỉ chỉ huy trưởng rồi, Lâm nói. Kết luận ra sáng nay. Tôi qua báo anh một tiếng, vì lời cảnh báo đầu tiên về chân lũy là của anh, từ tháng 6. Hồi đó tôi nghe mà không làm theo. Tôi sửa cả báo cáo để khỏi phải nghe tiếp. Việc ấy là tôi sai với anh và sai với cả tổ.
Thịnh im lặng một lúc. Ông không nói câu không sao đâu. Ông cũng không nói câu đáng đời. Ông nhìn về phía chân lũy, nơi lớp đất đã yên suốt từ đêm bão tới nay.
- Anh Lâm, ông nói cuối cùng. Tôi không tha thứ thay cho ai được. Bảo nó còn trẻ, nó suýt ở lại trong cái cabin ấy. Châu, Hằng, cả tổ gác đêm, ai cũng có phần phải gánh trong đêm đó. Tha thứ hay không là việc của từng người, không phải việc của tôi.
Ông dừng lại, rồi nói tiếp, chậm rãi.
- Nhưng trách nhiệm đã được ghi đúng vào giấy, ai làm gì ghi nấy, không đổ cho đất, không đổ cho trời. Với tôi thế là đủ. Còn lại anh tự làm việc với lương tâm của anh và với gia đình cậu Bảo nếu anh thấy cần.
Lâm gật đầu. Đó không phải sự tha thứ. Nhưng đó là một câu trả lời thẳng, và ông nhận ra mình đã cần một câu trả lời thẳng như thế từ rất lâu, kể từ trước cả khi ông bắt đầu sửa những dòng chữ đầu tiên trong bản báo cáo tháng 7.
- Tôi sẽ tới gặp Bảo, ông nói. Không phải hôm nay. Khi nào cậu ấy sẵn sàng nghe.
- Ừ, Thịnh nói. Để cậu ấy chọn lúc.
Lâm quay lại văn phòng công trường lần cuối vào cuối buổi chiều để lấy đồ cá nhân: một chiếc mũ bảo hộ cũ, ấm trà của ông và mấy cuốn sổ tay đã dùng hết. Trên tường, tấm lịch tiến độ cũ vẫn còn treo ở vị trí quen thuộc. Đó là bản lịch in từ tháng 6, với mốc hoàn thành gốc ngày 5 tháng 8 được khoanh đỏ, các ô ngày bị gạch chéo dần tới cuối tháng 7 rồi dừng lại ở khoảng những ngày bão. Ông gỡ tấm lịch xuống, cuộn lại và bỏ vào thùng giấy đồ cá nhân.
Trước khi khóa cửa, ông mở tủ hồ sơ an toàn của công trường.
Trong ngăn trên cùng, ông đặt lại một tờ giấy vào vị trí đầu tiên của tập hồ sơ: lệnh dừng toàn bộ thi công do chính ông ký trong tối 24 tháng 7, có đóng dấu dừng đỏ và ghi rõ giờ ký. Đó là quyết định đúng duy nhất của ông trong chuỗi ngày sai lầm ấy, và nó đến muộn. Nhưng nó có thật, nó có chữ ký của ông, và nó thuộc về hồ sơ an toàn của công trường này chứ không thuộc về ông nữa.
Ông để tờ lệnh ở đó, khóa tủ, và bước ra khỏi văn phòng khi sân công trường đã lên đèn.