NỎ THẦN KIM QUY Ở CỔ LOA - Chương 46: Đào lại từ K0+418
Sáng 27 tháng 7, tổ thi công quay lại đoạn tranh chấp với một hàng cọc mới và một cách làm việc mới. Không còn máy xúc lớn đứng sát chân lũy. Đoạn cong…
Nội dung chương
Sáng 27 tháng 7, tổ thi công quay lại đoạn tranh chấp với một hàng cọc mới và một cách làm việc mới.
Không còn máy xúc lớn đứng sát chân lũy. Đoạn cong từ K0+418 tới K0+503 được thi công bằng tổ thủ công của Thịnh kết hợp máy nhỏ hoạt động trên nền ổn định phía ngoài. Việc đầu tiên trong ngày không phải là đào. Việc đầu tiên là đi bộ dọc toàn bộ tim tuyến cong, kiểm tra từng cọc, đọc lại các mốc quan trắc ở chân lũy và ghi tình trạng mặt đất vào sổ ca trước khi bất kỳ lưỡi xẻng nào chạm xuống.
Quy trình ấy do Thịnh đề ra và Hằng ghi thành văn bản treo ngay tại lán hiện trường. Đào từng lớp mỏng. Mỗi lớp sâu không quá một gang tay rưỡi. Sau mỗi lớp, dừng lại kiểm tra nước rỉ ở vách đào và ở chân dốc phía lũy. Thấy vệt nứt mới, dù nhỏ, thì dừng toàn bộ đoạn đang đào và gọi giám sát tới đọc số đo. Không ai được tự ý đào tiếp để giữ nhịp ca.
- Làm thế này chậm hơn đào thẳng một mạch nhiều, một thợ trẻ trong tổ nói trong buổi đầu tiên, nửa than phiền nửa thăm dò.
- Chậm hơn, Thịnh đáp. Nhưng từ nay chậm là một phần của bản vẽ. Ai không quen thì tập cho quen.
Đất ở đầu tuyến cong khác hẳn đất ở ô đào cũ. Xa chân lũy hơn, lớp đất mặt ít bị nén bởi thân lũy, nước ngầm rỉ ra đều và nông, có thể nhìn thấy bằng mắt thường thay vì bất ngờ phun qua một khe nứt. Tổ đào tới đâu, rãnh thoát tạm được mở tới đó, để nước mặt không đọng lại thành vũng trên nền đang thi công. Những ngày nắng hiếm hoi xen giữa các đợt mưa nhỏ cuối tháng 7 giúp mặt đất khô dần theo từng lớp. Lần đầu tiên sau nhiều tuần, người thợ có thể nghe tiếng xẻng chạm vào đất khô. Thứ tiếng ấy khác hẳn tiếng bùn nhão bám dính vào lưỡi xẻng suốt tháng trước.
Chiếc máy xúc lớn của ca trước vẫn nằm ở bãi tập kết sau khi được kéo ra khỏi hố bùn bằng tời trong ngày 26 tháng 7. Nó không quay lại đoạn này. Việc của nó ở chân lũy đã kết thúc theo cách không ai mong muốn, và hồ sơ bảo hiểm cùng biên bản hiện trường vẫn đang giữ nó lại ở khâu kiểm tra kỹ thuật.
Song song với đoạn cong, một tổ nhỏ khác xử lý phần việc còn lại của đêm bão ở ô đào cũ. Khối đất đã trượt được giữ nguyên hiện trạng cho tới khi Hằng xác nhận nó đã ổn định hoàn toàn, rồi mới san gạt từng lớp mỏng từ phía ngoài vào, đầm chặt từng lớp theo yêu cầu giám sát. Không ai đào sâu thêm một xăng ti mét nào vào vùng đất ấy. Vị trí điểm T0 được dọn sạch sau khi Châu thu hồi hiện vật. Tấm ván kê và các thanh gỗ được thu về kho. Cọc trắc địa được giữ lại làm mốc quan trắc lâu dài. Mặt đất được san phẳng và phủ lại lớp đất mặt. Đức, người đã giữ dây trong đêm bão và gác ca cuối ở góc C, là người thu lại đoạn dây cảnh báo cũ quanh ô đào. Anh cuộn dây chậm rãi, như cuộn lại một phần việc đã xong.
- Từ mai cháu quay lại ca ngày thường hả bác? anh hỏi Thịnh.
- Ừ. Ca thường, việc thường. Đêm như đêm ấy, cả đời gặp một lần là đủ rồi.
Khu vực chân lũy từ đó chỉ còn là một dải đất trống yên tĩnh giữa mương mới và thân thành. Người làng đi qua đường công vụ thỉnh thoảng dừng lại nhìn một lúc. Họ không vào trong hàng rào. Họ cũng không hỏi Thịnh những câu ông đã quyết sẽ không trả lời bằng cách làm lại bất cứ điều gì. Họ chỉ nhìn khoảng đất trống ấy, rồi đi tiếp việc của mình.
Bảo trở lại hiện trường vào sáng 28 tháng 7.
Ba ngày nghỉ của anh tính từ đêm bão: ngày 25 nằm lại lán và về qua trạm y tế xã kiểm tra lại, ngày 26 và 27 nghỉ hẳn theo chỉ định. Sáng 28, anh tới lán điều hành với cổ tay phải còn quấn băng, không mặc đồ lái máy mà mặc áo phản quang của tổ mặt đất. Người thay Lâm điều hành tạm thời trong thời gian chờ hội đồng kỷ luật phân công chỉ huy mới đã ký vào phiếu bố trí việc cho anh: hướng dẫn mặt đất. Không cabin. Không cần điều khiển. Không ca đêm.
- Công việc là đứng ở vị trí quan sát, Bảo đọc to phiếu của mình cho Thịnh nghe, giọng cố tỏ ra bình thường. Ra hiệu cho máy nhỏ. Kiểm tra vệt bùn và vết nứt theo danh mục. Gọi dừng khi thấy dấu hiệu trong danh mục hoặc ngoài danh mục mà không giải thích được.
- Việc tử tế đấy, Thịnh nói. Mắt của người lái máy giỏi dùng trên mặt đất còn quý hơn trong cabin. Vì trên mặt đất thì nhìn được cả cái máy lẫn cái đất nó đang đứng.
Bảo cười ngắn, nhưng anh không cãi. Những ngày đầu, anh làm việc chậm và cẩn thận tới mức hơi thừa. Mỗi lần máy nhỏ dịch chuyển vị trí, anh đều đi vòng kiểm tra nền đặt xích một lượt. Mỗi vệt nước đổi màu trên vách đào đều được anh báo lên, dù phần lớn chỉ là nước mặt ngấm qua lớp đất màu. Hằng không phàn nàn. Cô nói với Thịnh rằng thà ghi thừa mười lần nước mặt còn hơn bỏ qua một lần nước rỉ thật. Theo cô, Bảo đang học lại nghề của mình theo chiều ngược lại. Từ người điều khiển lực mạnh nhất hiện trường, anh thành người đầu tiên chịu dừng.
Lần gọi dừng đáng kể nhất của anh xảy ra vào buổi chiều 30 tháng 7.
Khi ấy đoạn cong đã đào qua điểm lồi tối đa, nơi tim tuyến cách xa chân lũy nhất. Một vệt bùn sẫm màu xuất hiện ở vách đào phía trong, lan rộng dần trong khoảng nửa giờ, trông khác hẳn các vệt nước mặt trước đó. Bảo giơ thẻ dừng và thổi còi. Máy nhỏ tắt động cơ. Toàn bộ tổ ở đoạn ấy lùi về vị trí an toàn theo đúng quy trình mới, không ai tranh cãi, không ai nói câu quen thuộc rằng chắc không sao đâu.
Hằng và Dũng tới sau mười phút. Dũng cắm que thăm và đặt mốc đọc nhanh. Hằng khoan một lỗ kiểm tra nông ở phía ngoài vệt bùn theo đúng khoảng cách an toàn. Kết quả sau gần một giờ theo dõi: đó là nước mặt. Một túi nước mưa từ đợt bão còn đọng trong lớp đất xốp phía trên, thấm dần qua vách đào khi lớp đất giữ nó bị đào mỏng đi. Không phải nước ngầm từ phía chân lũy. Không có nứt mới ở các mốc quan trắc. Vệt bùn ngừng lan sau khi rãnh thoát tạm được mở thêm một nhánh nhỏ để dẫn túi nước ấy đi.
- Ghi vào sổ là một lần gọi dừng đúng quy trình, Hằng nói khi cho thi công tiếp. Không ghi là báo động giả. Người gọi dừng không phải giải thích vì sao mình đúng. Chỉ người không gọi dừng mới phải giải thích.
Bảo đứng nghe, tay trái cầm thẻ dừng, cổ tay phải quấn băng để xuôi bên người. Anh gật đầu. Thịnh nhìn anh và biết cậu thợ máy trẻ này vừa qua được một cửa khó hơn cả đêm bão. Anh đã gọi dừng trước mặt đồng đội và chịu đứng chờ một giờ trong im lặng. Rồi anh chấp nhận kết quả kiểm tra cho thấy nguy cơ không có thật, mà không hề xấu hổ vì mình đã dừng.
Đoạn cong hoàn thành vào ngày 2 tháng 8.
Việc hoàn thành ở đây không có nghĩa là toàn tuyến đã xong. Nó có nghĩa là đoạn đào mới từ K0+418 tới K0+503 đã đạt đủ mặt cắt thiết kế trên toàn bộ 123 mét chiều dài cong. Đáy rộng 1,8 mét, sâu 1,6 mét. Taluy hai bên được sửa theo đúng độ dốc. Điểm nối ở hai đầu khớp êm với các đoạn tuyến thẳng không tranh chấp ở hai phía. Nước thử từ rãnh dẫn tạm được cho chảy qua đoạn cong trong một buổi chiều có cán bộ giám sát đứng đo ở cả đầu vào và đầu ra. Dòng nước đi qua khúc cong chậm lại một chút ở điểm lồi, đúng như mô hình của Hằng dự báo, rồi trở lại tốc độ bình thường, không xoáy vào bờ trong và không xói chân dốc phía lũy.
Hằng thực hiện lần đo khoảng cách cuối cùng vào cuối ngày, khi ánh nắng đã dịu và mặt đất đoạn cong nằm yên dưới một lớp bụi mỏng đầu tiên sau nhiều ngày bùn ướt. Dũng giữ đầu thước ở mép mương gần nhất. Cô đi bộ về phía chân lũy, đọc số đo tại ba vị trí: đầu đoạn, điểm lồi tối đa và cuối đoạn.
- Tám mét, cô đọc ở vị trí thứ nhất.
- Tám mét, ở vị trí thứ hai.
- Tám mét, ở vị trí cuối đoạn.
Cô ghi cả ba con số vào biên bản hoàn thành đoạn, rồi lật lại trang đầu của cuốn sổ hiện trường mà cô mang theo từ tháng 6. Ở trang ấy, trong buổi tiếp nhận hiện trường đầu tiên, cô đã ghi con số 2,2 mét của tuyến thẳng gốc. Hai con số nằm trong cùng một cuốn sổ, cách nhau hơn một tháng và một đêm bão.
Thịnh đứng cạnh cô, nhìn xuống dòng nước thử đang chảy êm qua đoạn mương cong mới đào. Ông không nói câu nào to tát. Ông chỉ nghĩ rằng đất ở đây, từ nay, sẽ được để yên trong khoảng 8 mét của nó, và con số ấy không phải là món quà của ai ban cho. Nó là thứ cả một tập thể đã trả giá để mua lại, bằng tiền dự toán, bằng hai ngày tiến độ, bằng một cổ tay bầm tím và bằng một đêm mà không ai trong tổ muốn sống lại lần thứ hai.
- Xong đoạn khó nhất rồi, Hằng nói, gấp sổ lại. Phần còn lại là việc thường ngày.
- Việc thường ngày mới là việc giữ được lâu, Thịnh đáp. Làm cho tốt phần thường ngày đi, cô ạ.