NỎ THẦN KIM QUY Ở CỔ LOA - Chương 44: Bàn giao lúc trời sáng
Trời sáng dần sau một đêm mưa bão, và việc đầu tiên của Châu là không cho ai chạm vào ba mũi tên. Cô tới hiện trường lúc 6 giờ sáng, trước giờ hẹn nửa…
Nội dung chương
Trời sáng dần sau một đêm mưa bão, và việc đầu tiên của Châu là không cho ai chạm vào ba mũi tên.
Cô tới hiện trường lúc 6 giờ sáng, trước giờ hẹn nửa tiếng, cùng Dũng và máy ảnh của tổ giám sát. Mưa đã giảm thành những hạt nhỏ thưa dần. Mặt đất khắp khu ô đào là một màu bùn thống nhất, nhưng các dây mốc căng từ tối qua vẫn nguyên vị trí. Hằng đi cùng cô, mang theo sổ đọc mốc của đêm. Ba lần đọc sau 22 giờ 19, rồi thêm hai lần đọc lúc nửa đêm và lúc 4 giờ sáng, đều cho cùng một kết quả: không chuyển động mới. Nền đất được xác nhận ổn định ở mức cho phép tiếp cận có kiểm soát.
- Điều kiện thu hồi đủ, Hằng nói. Nhưng chỉ đi theo đường công vụ và mép nền cứng như tối qua. Khối đất trong ô đào vẫn không được bước lên.
- Tôi không có ý định bước lên nó, Châu đáp. Hiện vật nằm ở ba góc quanh khối trượt, không nằm trong khối trượt. Ta đi đúng đường các anh đã đi đêm qua.
Người gác ca cuối ở góc C là Đức. Anh thức gần như trắng đêm, áo mưa khô một nửa vì gió, mắt đỏ nhưng giọng vẫn tỉnh táo. Anh bàn giao ca bằng miệng cho Châu. Không ai tới gần ba vị trí sau 23 giờ 30 ngoài tổ gác. Không có dân làng nào vào trong dây cảnh báo. Ba mũi tên nguyên vị trí, mảnh mai rùa ở T0 nguyên trong vải bọc. Châu ghi lời xác nhận ấy vào biên bản thu hồi và yêu cầu anh ký.
Việc thu hồi bắt đầu lúc 6 giờ 30, theo đúng thứ tự ngược với thứ tự cắm: C trước, rồi B, rồi A.
Ở mỗi vị trí, quy trình giống hệt nhau và không được rút gọn vì trời đã sáng hay vì mọi người đã mệt. Dũng chụp ảnh toàn cảnh vị trí trước khi rút, có đặt thước tỉ lệ cạnh thân mũi tên. Châu chụp thêm ảnh cận cảnh phần thân lộ trên mặt đất và ghi số đo phần cắm sâu còn lại dự kiến. Sau đó cô tự tay nắm phần chuôi, rút thẳng lên theo đúng trục đã cắm, không xoay, không bẩy ngang. Đất ướt giữ mũi tên chặt hơn cô tưởng. Lực rút phải đều và liên tục. Khi mũi tên rời khỏi đất, cô đặt ngay nó lên khay sạch có lót vải không xơ mà Khánh mang theo, đầu mũi hướng về phía đã đánh dấu trên khay.
NT-03 rời khỏi góc C trước tiên. Thân đồng ba cạnh kéo theo một vệt đất sét sẫm màu ở phần đã nằm sâu chín xăng ti mét trong đất. Phần thân từng lộ trên mặt đất vẫn sáng. Dưới ánh sáng ban ngày, sự sáng ấy còn rõ hơn cả dưới đèn pin đêm qua. Không một mảng oxy hóa xanh đen, dù mũi tên vừa trải qua một đêm trong đất bão hòa nước. Châu nhìn nó lâu hơn một nhịp so với hai mũi còn lại, rồi tự nhắc mình rằng quan sát chỉ là quan sát. Cô ghi vào biên bản: bề mặt giữ nguyên tình trạng như kiểm kê ngày 16 tháng 7, vết đất bám mới ở phần cắm sẽ được xử lý tại kho bảo quản, không làm sạch tại hiện trường.
NT-02 ở góc B và NT-01 ở góc A được rút theo cùng một cách. Khi mũi tên thứ nhất, mũi tên được cắm đầu tiên trong đêm, nằm yên trên khay cạnh hai mũi còn lại, Dũng hạ máy ảnh xuống và thở ra.
- Đủ ba, anh nói.
- Chưa đủ, Châu nói. Còn tâm trận.
Ở điểm T0, tấm ván kê vẫn đứng vững trên nền ổn định. Dải vải điều đỏ đã ướt đẫm, sẫm màu hơn, ôm lấy mảnh mai rùa đúng như cách Thịnh đã gấp đêm qua. Châu chụp ảnh từ bốn phía, ghi lại vị trí tấm ván so với cọc trắc địa, rồi mới mở từng góc vải bằng tay đeo găng. Mảnh mai rùa hiện ra nguyên vẹn. Không nứt thêm. Không mẻ cạnh. Góc khoáng vàng lộ ra ngoài suốt đêm đã bám một lớp nước mưa mỏng, lau nhẹ bằng vải khô là lại ánh lên.
Cô đặt mảnh mai rùa lên khay thứ hai, đúng khay đã dùng từ ngày mở hộp.
- MR-04 thu hồi lúc 7 giờ 05, cô đọc cho Khánh ghi. Tình trạng nguyên vẹn. Vải điều đỏ là vật của gia đình ông Thịnh, không phải hiện vật, sẽ trả lại chủ sở hữu sau khi được xử lý vệ sinh tại hiện trường.
Thịnh đứng ngoài dây cảnh báo trong suốt quá trình ấy. Ông đã thay áo khô, nhưng ống quần vẫn còn vệt bùn đêm qua chưa giặt kịp. Ông không bước vào khu thu hồi. Khi Châu mang hai khay hiện vật ra khu vực bảo quản hiện trường, ông chỉ nhìn một lượt rồi gật đầu với cô, như cách người ta xác nhận một việc đã xong chứ không phải chia tay một vật gì của mình.
Kiểm kê toàn bộ diễn ra trong lán bảo quản lúc 7 giờ 30, trước mặt đủ người: Châu, Lâm, Hằng, Khánh và Dũng. Bốn hiện vật nằm trên hai khay. NT-01 dài 11,8 xăng ti mét. NT-02 dài 12,1 xăng ti mét. NT-03 dài 11,6 xăng ti mét. MR-04 dài 14,3 xăng ti mét, rộng 9,7 xăng ti mét, dày 1,1 xăng ti mét. Khánh đọc từng số đo, Châu đối chiếu với biên bản kiểm kê ngày 16 tháng 7. Khớp hoàn toàn. Hộp đá vôi được đưa từ khu vực bảo quản ra trên xe đẩy tay. Nó gồm các phiến đá ghép, kích thước ngoài 68 nhân 42 nhân 28 xăng ti mét. Nắp hộp và dải chì đã nứt ở góc đông bắc đều còn nguyên như trạng thái sau khi mở.
- Hộp đóng gói riêng, Châu nói. Không đặt hiện vật trở lại vào hộp. Hộp là một vật chứng chứa đựng, hiện vật là bốn vật riêng. Về tới kho, chúng sẽ có số đăng ký riêng.
Hộp đá được bọc đệm và cố định trong thùng gỗ riêng. Bốn hiện vật được đặt vào thùng bảo quản chuyên dụng của Viện, mỗi vật trong một ngăn lót mềm có ghi ký hiệu. Khánh giao lại sổ xuất nhập hiện vật tại hiện trường, cuốn sổ ghi đủ mọi lần mở tủ từ ngày 16 tháng 7: lần kiểm tra của Châu, lần ghi hình tư liệu và lần sử dụng khẩn cấp đêm qua. Ba lần. Không có lần thứ tư. Dũng giao thẻ nhớ ảnh và bảng tọa độ các vị trí cắm mũi tên, kèm bản in danh mục ảnh để Châu ký nhận.
Trước khi rời hiện trường, Châu quay lại văn phòng công trường một lần cuối để kiểm tra chiếc tủ kim loại. Tủ trống. Hai khay lót vải không xơ đã được cất vào ngăn dưới, không còn hiện vật nào bên trong. Khánh khóa cả hai ổ khóa trước mặt cô, ghi vào trang cuối của sổ xuất nhập dòng đóng sổ hiện trường và ký tên. Từ hôm nay, cuốn sổ ấy đi cùng hồ sơ bàn giao, còn chiếc tủ chỉ là một chiếc tủ trống của nhà thầu. Cô chụp một kiểu ảnh cánh tủ đã khóa, trên khe cửa dán tờ giấy niêm phong tạm. Quy định không bắt buộc việc này. Cô chỉ muốn chuỗi ghi nhận kết thúc bằng một hình ảnh rõ ràng. Nơi từng giữ bốn hiện vật trong chín ngày đã không còn giữ gì nữa.
Cũng trong buổi sáng ấy, trạm y tế xã gọi về xác nhận tình trạng của Bảo. Kết quả kiểm tra trong đêm cho thấy đúng như đánh giá ban đầu: bầm tím cổ tay phải, không gãy xương, không chấn thương đầu. Anh được cho về lán nghỉ, bắt đầu ba ngày nghỉ theo chỉ định, và trong ba ngày ấy không được lái máy, không được làm ca đêm. Châu ghi xác nhận này vào phần phụ lục nhân sự của biên bản hiện trường. Đêm bão kết thúc với một thương tích duy nhất, và thương tích ấy đang hồi phục đúng hướng.
Biên bản bàn giao chính thức được lập tại trụ sở ủy ban nhân dân xã Cổ Loa lúc 9 giờ, vì ở đó có đủ đại diện và con dấu cần thiết. Vũ Văn Thành, trưởng thôn và đại diện ban quản lý di tích cấp cơ sở, có mặt cùng một số người dân làng đứng ngoài sân. Ông đọc kỹ từng trang trước khi ký. Lâm ký với tư cách đại diện nhà thầu tại hiện trường, bàn tay ông đã hết run. Hằng ký phần xác nhận số liệu hiện trường. Châu ký cuối cùng, với tư cách người tiếp nhận cho Viện Khảo cổ học.
- Từ thời điểm ký biên bản này, cô nói rõ cho cả phòng nghe, hộp đá và bốn hiện vật thuộc quyền quản lý của Viện Khảo cổ học. Hiện trường không giữ bản sao, không giữ vật thay thế, không giữ bất kỳ vật nào trong bốn vật trên. Mọi nhu cầu nghiên cứu, trưng bày hay thông tin về hiện vật từ nay đi qua Viện.
Thùng bảo quản được niêm phong ngay sau đó, trước mặt những người ký và những người dân đang đứng ở sân ủy ban. Dải niêm phong chạy qua nắp thùng, Châu ký giáp lai lên mép niêm phong, Thành đóng dấu xác nhận của xã bên cạnh. Tiếng xì xào trong sân nhỏ dần khi thùng được khiêng lên xe của Viện. Không có cảnh chen lấn. Người làng Cổ Loa đứng xem một chiếc thùng kim loại kín rời khỏi sân ủy ban xã của họ, mang theo những vật đã nằm dưới chân lũy thành của họ lâu hơn bất kỳ ai đang sống có thể nhớ.
Thịnh đứng ở cuối sân, hai tay bỏ trong túi áo.
Ông không chạm vào chiếc thùng thêm một lần nào nữa. Đêm qua ông đã mang mảnh mai rùa đi trong mưa và đặt nó xuống đất bằng chính tay mình. Sáng nay, việc của đôi tay ấy đã hết. Châu nhìn ông một lúc trước khi lên xe. Cô hiểu sự im lặng của người thợ già này chính là phần cuối cùng của chuỗi bàn giao. Ông đã dùng hiện vật một lần, đúng lúc cần nhất. Sau khi việc xong, ông không giữ lại cho mình bất cứ quyền gì đối với chúng.
Xe của Viện rời xã Cổ Loa lúc 9 giờ 20, chạy chậm qua con đường còn đọng nước mưa, hướng về phía kho bảo quản.