NỎ THẦN KIM QUY Ở CỔ LOA - Chương 45: Chữ ký cho đường cong
Buổi chiều 25 tháng 7, phòng họp của ủy ban nhân dân xã Cổ Loa chật hơn thường lệ. Mưa đã tạnh hẳn từ gần trưa. Ngoài sân, nền xi măng còn loáng nước và…
Nội dung chương
Buổi chiều 25 tháng 7, phòng họp của ủy ban nhân dân xã Cổ Loa chật hơn thường lệ.
Mưa đã tạnh hẳn từ gần trưa. Ngoài sân, nền xi măng còn loáng nước và chiếc xe của Viện Khảo cổ học đã đi từ sáng. Trong phòng, đại diện chủ đầu tư ngồi ở đầu bàn, bên cạnh là Lâm, Hằng và Châu. Thành ngồi phía đại diện xã. Thịnh được xếp một ghế ở phía tay phải của Hằng, trước mặt là tập hồ sơ mỏng ghi rõ phần việc của ông: xác nhận hiện trường. Ông không thuộc biên chế của bất kỳ cơ quan nào trong phòng này. Ông là tổ trưởng tổ thi công thủ công và cơ giới nhẹ, một người thợ của làng này, và tối qua là người đã quỳ ở điểm T0.
Chính vì thế, chữ ký của ông mới được cần tới.
Hằng trình bày trước. Cô mở mô hình thủy lực trên máy chiếu và đi thẳng vào các con số như cách cô vẫn làm từ ngày đầu dự án. Lần này không còn ai trong phòng ngắt lời cô để hỏi về chi phí trước khi nghe hết phần kỹ thuật.
- Phương án tuyến cong thay thế đoạn thẳng từ cọc K0+418 đến cọc K0+503, cô nói. Tuyến gốc đoạn này dài 85 mét theo đường thẳng. Tuyến cong dài 123 mét, dài hơn 38 mét. Bán kính cong chính 46 mét. Điểm lồi tối đa của tim tuyến dịch ra xa chân lũy 6,5 mét so với tuyến gốc.
Cô chuyển sang hình mặt cắt.
- Mặt cắt giữ nguyên: đáy rộng 1,8 mét, sâu thiết kế 1,6 mét. Lưu lượng thoát qua đoạn cong đạt yêu cầu của toàn tuyến, đã kiểm chứng bằng mô hình. Thay đổi cốt lõi nằm ở khoảng cách. Mép mương gần nhất trên tuyến gốc cách chân lũy 2,2 mét. Trên tuyến cong, mép mương gần nhất cách chân lũy 8 mét.
Con số 2,2 mét và con số 8 mét nằm cạnh nhau trên màn hình. Thịnh nhìn hai con số ấy và nhớ lại buổi sáng đầu tiên của dự án, khi Hằng đứng ở cọc K0+418 với bản vẽ trên tay và lần đầu nói rằng khoảng cách này nhỏ hơn vùng an toàn mà cô kỳ vọng. Hồi đó, 2,2 mét chỉ là một con số trong bản vẽ. Sau hơn một tháng, nó đã là một hộp đá bị mở, bốn đêm sương đỏ, một chiếc máy xúc nằm trong hố bùn và một cổ tay bầm tím.
- Chi phí phát sinh là 486 triệu đồng, Hằng nói tiếp. Tiến độ toàn tuyến chậm hai ngày so với mốc gốc ngày 5 tháng 8. Đây là toàn bộ cái giá của phương án này, tính bằng tiền và bằng ngày. Không còn khoản ẩn nào khác trong hồ sơ của tôi.
Đại diện chủ đầu tư lật hồ sơ sang phần biên bản hiện trường. Ông đọc chậm các mốc của đêm 24 tháng 7. Lệnh dừng của Lâm. Vụ cứu Bảo khỏi cabin. Máy xúc trượt một mét sáu. Biên bản sử dụng khẩn cấp lúc 21 giờ 40. Và biên bản xác nhận khối đất ngừng chuyển động lúc 22 giờ 19. Sau đó ông đọc kết luận khảo cổ của Châu. Kết luận ghi rõ khuyến nghị không tiếp tục thi công theo tuyến thẳng qua vùng chân lũy có hộp hiện vật. Nó cũng ghi rõ hiện vật đã được bàn giao toàn bộ cho Viện vào sáng nay.
- Nếu giữ tuyến thẳng, ông hỏi, thì rủi ro được đánh giá thế nào trong hồ sơ?
Châu trả lời thay phần của mình.
- Hồ sơ không dùng từ rủi ro chung chung. Hồ sơ ghi sự kiện. Trong vòng mười một ngày sau khi hộp bị mở, khu vực chân lũy đoạn này ghi nhận ba đợt sạt lớn gắn với hiện tượng và một máy xúc trượt khỏi vị trí. Tuyến thẳng đào tiếp qua đúng vùng đất ấy, với mép mương cách chân lũy 2,2 mét. Phần còn lại là quyết định quản lý của các ông, không phải kết luận của tôi.
Căn phòng im lặng một lúc. Lâm ngồi thẳng, hai tay đặt trên bàn, không né tránh. Tới lượt ông trình bày, ông không đọc theo văn bản chuẩn bị sẵn. Ông nói về quyết định giữ máy xúc ở vị trí nguy cơ trong chiều 24 tháng 7 vì chờ xác nhận. Ông nói về lệnh dừng ông ký muộn trong buổi tối. Và ông nói, trước mặt chủ đầu tư và đại diện xã, về bản báo cáo vụ trượt đất ngày 8 tháng 7 mà chính ông đã sửa. Ông đã đổi cụm từ trượt chân lũy thành sạt taluy tạm. Ông đã không gửi cảnh báo lên chủ đầu tư.
- Tôi xin chịu trách nhiệm về cả hai việc, ông nói. Lệnh giữ máy và báo cáo bị sửa. Tôi không đề nghị cuộc họp này xử lý thay cho hội đồng kỷ luật. Tôi chỉ đề nghị ghi đúng vào biên bản hôm nay là tôi đã nhận cả hai việc, để sau này không ai phải tranh luận về việc ai đã biết những gì.
Đại diện chủ đầu tư ghi chép, rồi nói rõ. Việc xử lý trách nhiệm cá nhân của chỉ huy trưởng được chuyển cho hội đồng kỷ luật của nhà thầu và chủ đầu tư. Hội đồng sẽ họp trong những ngày tới, không kết luận tại cuộc họp này. Lâm gật đầu. Ông không xin giảm nhẹ. Ông cũng không nhìn sang Thịnh để tìm một lời đỡ.
Trước giờ nghỉ, Thành xin phát biểu phần của xã. Ông nói chậm, tay đặt trên tập biên bản bàn giao buổi sáng mà ông vừa ký.
- Phía xã chỉ có hai ý. Một là dân làng đồng ý để công trình chậm lại hai ngày, vì không ai trong làng muốn thêm một đêm như đêm qua nữa. Hai là vùng đệm 8 mét sau này phải được giữ thật. Mương đào xong thì công trình đi, nhưng chân thành ở lại với làng. Xã đề nghị ghi vào quyết định dòng cam kết không san lấp, không đặt vật liệu và không cho máy vào vùng đệm trong suốt thời gian thi công còn lại.
Đại diện chủ đầu tư gật đầu và yêu cầu văn thư ghi bổ sung đúng ý ấy vào phần điều kiện thi công. Hằng bổ sung thêm một ý kỹ thuật. Vùng đệm cũng là hành lang để quan trắc chân lũy trong các đợt mưa lớn sau này. Cô sẽ bàn giao lại các mốc quan trắc cho xã cùng nhà thầu khi công trình kết thúc.
Đại diện chủ đầu tư quay sang Thịnh.
- Còn ông, ông Thịnh. Hồ sơ hiện trường ghi ông là người thực hiện việc đặt hiện vật đêm qua. Ông có ý kiến gì thêm cho cuộc họp không?
Thịnh lắc đầu, rồi lại gật đầu một cái rất nhẹ.
- Tôi chỉ có một ý. Trong hồ sơ đừng ghi việc đêm qua thành chuyện của một người. Đặt được mảnh mai xuống đất là việc của cả một tổ. Người giữ dây, người đọc số, người ký giấy, người gác đêm. Tôi chỉ là người quỳ ở giữa. Ghi thế nào cho đúng như thế là được.
Ông không nói thêm gì về tiếng gáy, về sương đỏ hay về bài khấn. Những điều ấy đã nằm trong biên bản hiện trường, ở đúng vị trí của chúng, giữa các con số đo và các mốc giờ. Cuộc họp này là để quyết định một con mương sẽ đi đường nào. Và con mương, từ hôm nay, sẽ đi đường cong.
Quyết định phê duyệt được đọc lên sau giờ nghỉ ngắn.
Phương án tuyến cong được phê duyệt để thay thế tuyến thẳng tại đoạn từ K0+418 đến K0+503. Các thông số lấy đúng như hồ sơ của Hằng. Chiều dài 123 mét. Bán kính cong chính 46 mét. Mép mương gần nhất cách chân lũy 8 mét. Mặt cắt đáy rộng 1,8 mét và sâu 1,6 mét. Chi phí phát sinh 486 triệu đồng được ghi vào dự toán điều chỉnh. Tiến độ toàn tuyến chấp nhận chậm hai ngày so với mốc gốc.
Thịnh ký vào phần xác nhận hiện trường của quyết định. Ông đọc kỹ trang của mình trước khi ký. Phần ấy chỉ ghi những điều ông tận mắt chứng kiến và tận tay làm: vị trí hộp đá khi phát lộ, tình trạng bờ sụt qua các đợt quan trắc, hiện trường đêm 24 tháng 7 và vị trí ba điểm A, B, C. Ông không ký vào phần mô hình thủy lực. Khi cán bộ văn thư đưa nhầm cho ông thêm một trang thuộc phần kỹ thuật, ông đẩy trả lại.
- Trang này của kỹ sư Hằng, ông nói. Tôi ký phần đất tôi đứng. Phần nước chảy thế nào, cô ấy ký và cô ấy chịu trách nhiệm. Chia đúng ra thì hồ sơ mới chắc.
Hằng ký phần của cô ngay sau đó, nét chữ nhanh và dứt khoát. Cô đã giữ một bản sao của phương án này trong hồ sơ giám sát có dấu thời gian từ ngày 21 tháng 7, khi phương án còn bị coi là quá đắt để được duyệt. Hôm nay bản gốc của nó nằm trên bàn, có đủ chữ ký.
Cuộc họp kết thúc khi nắng chiều đã xiên qua cửa sổ phòng họp. Mọi người ra về theo từng nhóm nhỏ. Thịnh đi bộ cùng Hằng ra phía hiện trường, vì cô còn một việc cuối cùng phải làm trong ngày và ông muốn có mặt khi việc ấy diễn ra.
Hàng cọc cũ của tuyến thẳng vẫn còn ở đoạn tranh chấp, những cọc gỗ đã ngấm nước mưa nhiều ngày, đầu cọc buộc dây nilon đánh dấu tim tuyến cách chân lũy chỉ hơn hai mét. Hằng không nhổ chúng ngay. Cô để chúng đứng đó làm chứng cho một phương án đã bị bỏ, rồi đi tới vị trí cọc K0+418, điểm bắt đầu của đoạn phải đổi tuyến.
Cô cắm lại cọc đầu tuyến cong tại K0+418, theo tọa độ mới.
Cọc mới đứng xa chân lũy hơn hẳn hàng cọc cũ, trên nền đất mà từ nay tổ thi công sẽ đào theo đường cong vòng ra ngoài. Thịnh đứng bên cạnh, nhìn khoảng đất trống giữa cọc mới và chân thành. Khoảng đất ấy từ nay là vùng đệm 8 mét. Nó sẽ không bị đào xuống, không có máy nào đứng lên, và hộp đá từng nằm trong lòng nó đã theo xe của Viện về kho bảo quản từ sáng.
- Mai kia đào lại từ đây, hả cô? ông hỏi.
- Từ ngày 27, Hằng nói. Ngày mai để nền đất nghỉ và để tổ kiểm tra lại toàn bộ mốc. Đào lại từ K0+418, bác ạ. Từ đúng chỗ này.