ÔNG TÀ QUỞ MIẾU ĐÁ TRÀ VINH - Chương 20: Tới Nhà À Cha
Mười giờ sáng ngày mười một tháng ba, Nguyễn Văn Dũng bước đi trên con đường đất dẫn vào phum, bên cạnh là Thạch Minh Tuấn. Đây là lần đầu tiên ông vào…
Nội dung chương
Mười giờ sáng ngày mười một tháng ba, Nguyễn Văn Dũng bước đi trên con đường đất dẫn vào phum, bên cạnh là Thạch Minh Tuấn. Đây là lần đầu tiên ông vào sâu trong phum này bằng đôi chân của mình, trong tư cách một người đi thưa chuyện. Những lần trước, ông chỉ đứng ở đầu phum, bên cạnh chiếc máy ủi và những vệt tim tuyến. Sáng nay ông đi qua đầu phum, qua những hàng rào tre, qua những ánh mắt của người phum nhìn theo từ trong sân nhà họ.
Không ai nói gì với ông. Không ai chào ông. Một người đàn ông đang bổ củi dừng tay lại, nhìn ông một lúc lâu rồi mới bổ tiếp. Một bà cụ ngồi trước hiên nhà quay mặt vào trong khi ông đi ngang qua. Dũng hiểu hết những ánh mắt ấy. Ông không cúi mặt xuống để tránh chúng. Ông đi thẳng, nhìn thẳng, và để cho người phum thấy rõ gương mặt của người đội trưởng đã ra lệnh ủi miếu của họ. Tuấn đi bên cạnh ông, thỉnh thoảng khẽ gật đầu chào người quen trong phum thay cho cả hai người.
Đi ngang đầu phum, Dũng dừng lại dưới gốc me cổ thụ. Nền miếu trống trơ trong bóng mát của tán lá. Ông đứng yên ở đó một lúc lâu. Đây là lần đầu tiên ông đứng gần nền miếu này đến vậy, kể từ buổi chiều máy ủi húc đổ nó. Những lần trước, ông chỉ nhìn nó từ xa, từ đoạn đường dang dở, từ hiên lán trại. Bây giờ ông đứng ngay trước nền đất trống ấy. Mấy viên gạch vỡ nằm vương vãi. Tro nhang cũ đã nguội lạnh từ lâu. Ông cúi đầu xuống thật chậm trước nền miếu trống. Ông không biết mình cúi đầu như vậy có đúng lễ nghi gì không. Ông chỉ biết đó là điều duy nhất ông làm được trong khoảnh khắc ấy.
Tuấn đứng yên bên cạnh, không nói một lời. Dũng nhìn sang con mương bên kia đường. Mặt nước đục và thấp dưới nắng sáng. Ông hỏi khẽ, giọng chỉ đủ cho hai người nghe.
- Đá nằm ở khoảng nào dưới đó vậy Tuấn?
- Dạ, khoảng gần bờ bên này, đối diện gốc me. À cha đã ra tận nơi xem và chỉ rõ vị trí rồi bác. Tới bữa vớt, anh em mình xuống tận tay đưa đá lên.
Dũng gật đầu chậm rãi. Ông nhìn khoảng nước đục ấy thêm một lúc nữa. Sáu ngày trước, ông ra lệnh quăng hòn đá xuống đó bằng một cái khoát tay. Sáng nay, ông đứng nhìn nó như nhìn một món nợ mà mình sắp phải bắt đầu trả, từng phần một, trước mặt cả phum. Ông quay người đi tiếp. Rồi hai người đi tiếp vào trong phum.
Nhà À cha Chau Sóc Ha nằm gần cuối con đường nhỏ, sau hàng tre già. Khi hai người tới nơi, cao niên Chau Văn Lượng đã có mặt ở đó từ trước. Ông ngồi ở bộ ván trước hiên nhà À cha, cây gậy dựng bên cạnh. À cha Ha ngồi ở ghế giữa, mặc áo bà ba sẫm màu, gương mặt trầm và yên tĩnh. Ông nhìn Dũng bước vào sân. Cái nhìn ấy rất lâu, giống hệt cái nhìn ông dành cho Tuấn trong lần gặp đầu tiên ở cổng nhà này.
Dũng chắp tay chào hai ông già theo cách Tuấn đã dặn ông trên đường đi. Ông ngồi xuống chiếc ghế thấp mà À cha chỉ cho. Tuấn ngồi bên cạnh ông. Một ly trà được đặt trước mặt Dũng. Ông cầm ly trà lên bằng hai tay, uống một ngụm nhỏ, rồi đặt xuống ngay ngắn. Tay ông hơi run. Ông không giấu điều đó. Sáng nay ông tới đây không phải để giấu thêm bất cứ điều gì nữa.
À cha Ha lên tiếng trước, giọng trầm và chậm.
- Đội trưởng tới nhà ta hôm nay là có việc gì muốn thưa?
Dũng hít một hơi dài. Ông đáp rõ ràng, nhìn thẳng vào À cha.
- Dạ thưa À cha, con là Nguyễn Văn Dũng, đội trưởng đội thi công. Con là người ra lệnh ủi ngôi miếu ở đầu phum hôm năm tháng ba. Hôm nay con tới thưa chuyện với À cha và các bác trong phum về việc đó.
À cha gật đầu rất nhẹ. Ông hỏi tiếp về tình hình của đội.
- Đội của đội trưởng bây giờ ra sao rồi?
- Dạ thưa À cha, đội con bệnh bốn đêm liên tiếp, tới nay người còn yếu nhiều. Ban quản lý đã xuống tận nơi kiểm tra hôm qua. Con báo cáo hết mọi chuyện với cấp trên rồi. Con đang viết văn bản giải trình chính thức theo yêu cầu của ban quản lý. Đoạn đường qua phum đã dừng thi công hoàn toàn để lo cho người bệnh và lo việc làm lại.
- Ừ. Việc với cấp trên là việc của đội trưởng. Việc với phum này là việc khác. Hai việc đều phải làm cho rõ ràng, không việc nào che được việc nào.
- Dạ, con hiểu, thưa À cha.
À cha không nói gì thêm. Ông quay sang nhìn ông Lượng. Ông Lượng hiểu ý, chống tay lên đầu gối, bắt đầu kể.
Ông Lượng kể lại buổi chiều hôm năm tháng ba từ đầu tới cuối. Ông kể người phum nghe tin máy ủi tiến vào đầu phum thì kéo nhau ra đứng trước miếu. Ông kể chính ông chống gậy đứng ở hàng đầu, nói rõ từng lời can ngăn với đội thi công. Ông kể ông đã nói đây là chỗ thờ tự của cả phum qua bao nhiêu đời. Ông kể ông đã nói đụng vào miếu là mang tội với ông Tà, là rước họa vào cho cả đội. Ông kể người đội trưởng đứng bên chiếc máy ủi nghe hết những lời ấy. Rồi ông kể tiếng máy gầm lên. Ông kể mái lá sập xuống trong bụi đất. Ông kể hòn đá thờ bị gạt khỏi nền miếu, lăn xuống con mương trong tiếng hô hoán của người phum đứng chật hai bên đường.
Dũng ngồi nghe toàn bộ câu chuyện ấy mà không ngắt lời một lần nào. Đây là lần đầu tiên ông nghe buổi chiều hôm đó qua lời kể của người đứng ở phía bên kia. Trong ký ức của ông, buổi chiều ấy là một buổi thi công chậm tiến độ cần phải xử lý dứt điểm. Trong lời kể của ông Lượng, buổi chiều ấy là một buổi cả phum đứng nhìn chỗ thờ tự của tổ tiên mình bị húc đổ ngay trước mắt mà không làm gì được. Hai buổi chiều là một. Người ra lệnh trong cả hai buổi chiều ấy đều là ông.
Ông Lượng kể xong, sân nhà À cha chìm vào im lặng. Tiếng gà trưa vang lên đâu đó sau vườn chuối. À cha Ha nhìn Dũng, hỏi một câu ngắn.
- Đội trưởng nghe rõ hết chưa?
- Dạ, con nghe rõ hết, thưa À cha.
- Vậy đội trưởng có điều gì muốn nói với phum này không?
Dũng im lặng một lúc lâu. Ông nhìn xuống hai bàn tay mình đang đặt trên đầu gối. Những lời ông định nói trên đường đi, giờ đây hiện ra trong đầu ông rời rạc và khó sắp xếp. Ông bỏ hết những lời đã chuẩn bị. Ông nói điều thật nhất mà ông biết về chính mình trong những ngày qua, bằng giọng chậm và khàn.
- Thưa À cha, thưa bác Lượng. Mấy ngày đầu, con còn tự trấn an mình đủ kiểu. Con nói máy hỏng thì sửa, người bệnh thì uống thuốc, từ từ rồi qua hết. Nhưng tới hôm nay, con không trấn an mình được nữa. Đội của con bệnh hết đêm này qua đêm khác. Việc làm lại mà À cha chỉ đường, con nghe hết rồi. Con tới đây hôm nay vì con bắt đầu sợ mình đã phạm vào chỗ không nên phạm.
Câu nói ấy thốt ra khỏi miệng ông nhẹ nhàng hơn ông tưởng. Không có tiếng động nào lớn lao xảy ra sau câu nói ấy. Sân nhà vẫn yên tĩnh. Nắng vẫn chiếu qua hàng tre già. Nhưng trong lòng Dũng, một thứ gì đó đã dịch chuyển hẳn khỏi vị trí cũ của nó. Ông ngẩng lên nhìn À cha, nói tiếp cho trọn vẹn.
- Con xin nhận hết phần lỗi của người ra lệnh. Con đồng ý làm lại theo đúng ba điều À cha đã dặn. Vớt nguyên hòn đá lên. Tắm rửa đá đàng hoàng rồi đặt trang nghiêm dưới gốc me. Xây lại ngôi miếu cho phum. Tới ngày làm lễ, con sẽ tự mình đứng ra thưa chuyện và xin xá tội trước À cha và cả phum. Con không nhờ ai nói thay con nữa.
Tuấn ngồi bên cạnh, khẽ thở ra một hơi dài. Anh nhìn Dũng, rồi nhìn À cha. Sáu ngày làm cầu nối của anh, cuối cùng cũng đi tới được khoảnh khắc này.
Ông Lượng lúc này mới lên tiếng. Giọng ông già và chậm, không còn chút gay gắt nào như buổi sáng ông tiếp Tuấn ở nhà mình.
- Đội trưởng, ta chờ nghe câu nói thiệt lòng này từ hôm miếu đổ tới nay. Người phum mình không cần ai quỳ lạy xin xỏ gì ghê gớm. Người ta chỉ cần người có lỗi biết mình có lỗi, và chịu làm lại cho đàng hoàng. Tới bữa họp phum, đội trưởng cứ nói lại y như những gì đã nói ở sân nhà này sáng nay. Nói thiệt lòng như vậy, người phum sẽ nghe.
- Dạ, con nhớ, thưa bác. Con đã nói ở đây ra sao, tới bữa đó con nói y như vậy, trước mặt cả phum.
Dũng nói câu ấy mà mắt nhìn thẳng vào ông Lượng. Lần đầu tiên kể từ buổi chiều can ngăn ở đầu phum, hai người đàn ông này nhìn thẳng vào mắt nhau mà không có sự đối đầu nào ở giữa.
À cha Ha ngồi yên nghe hết. Ông nhìn Dũng rất lâu thêm một lần nữa. Cái nhìn lần này khác hẳn cái nhìn lúc ông mới bước vào sân. Nó vẫn nghiêm, nhưng không còn lạnh. Cuối cùng, ông gật đầu chậm rãi.
- Được. Đội trưởng nói được như vậy, ta nghe được. Người phum này cũng sẽ nghe được. Việc làm lại không phải việc của một buổi sáng. Nó phải đi từng bước, trước cả phum, cho ai cũng thấy rõ.
Ông chống tay đứng dậy. Ông Lượng và hai người khách cũng đứng dậy theo. À cha nhìn Dũng và Tuấn, ấn định việc đầu tiên bằng giọng rõ ràng.
- Việc đầu tiên phải làm là họp cả phum. Họp cho đông đủ, nói rõ mọi chuyện trước mặt mọi người. Xong buổi họp đó, ta mới tính tiếp từng việc một.