ÔNG TÀ QUỞ MIẾU ĐÁ TRÀ VINH - Chương 22: Danh Sách Lễ Vật

Ba giờ chiều ngày mười hai tháng ba, Nguyễn Văn Dũng đi dọc bờ mương cùng À cha Chau Sóc Ha. Buổi họp phum buổi sáng đã tan từ lâu. Nắng chiều vẫn gắt…

Nội dung chương

Ba giờ chiều ngày mười hai tháng ba, Nguyễn Văn Dũng đi dọc bờ mương cùng À cha Chau Sóc Ha. Buổi họp phum buổi sáng đã tan từ lâu. Nắng chiều vẫn gắt trên mặt đất khô. Con mương chạy dọc đoạn đường dang dở, nước cạn xuống sát đáy. Hai bên bờ mương, đất nứt ra thành từng mảng nhỏ. Thạch Minh Tuấn và Nguyễn Văn Phước đi sau hai người vài bước. Phước cầm cuốn sổ của đội, sẵn sàng ghi lại mọi điều cần thiết.

Dũng đi chậm theo nhịp bước của À cha. Sáng nay ở sân nhà ông Lượng, ông đã hứa trước cả phum. Chiều nay ông muốn tận mắt xem lại chỗ hòn đá nằm. Ông đã nhìn con mương này nhiều lần trong mấy ngày qua. Nhưng những lần trước ông chỉ nhìn nó như một chướng ngại của công trường. Chiều nay ông nhìn nó khác hẳn. Dưới lớp nước đục và bùn mỏng kia là hòn đá thờ của cả một phum sóc.

À cha dừng lại ở đoạn bờ mương đối diện gốc me. Ông chống tay lên đầu gối, cúi xuống nhìn mặt nước một lúc lâu. Rồi ông chỉ tay về phía gần bờ bên này.

- Đá nằm ở khoảng đó. Hôm trước ta ra xem, nước còn cạn hơn bữa nay một chút. Đá lún trong bùn, chỉ còn hở một phần lưng lên thôi.

Dũng bước xuống sát mép nước. Ông nhìn theo hướng tay À cha chỉ. Mặt nước đục ngầu, không thấy được gì dưới đáy. Ông hỏi khẽ.

- Thưa À cha, mai xuống vớt thì làm cách nào cho đá khỏi sứt mẻ?

- Xuống bằng chân trần, đi cho nhẹ. Tay mò trong bùn mà tìm quanh đá trước. Dọn hết bùn xung quanh rồi mới luồn dây vải xuống dưới. Tuyệt đối không dùng móc sắt. Sắt cạy vào đá là đá sứt, mà lòng người phum cũng sứt theo.

Dũng gật đầu. Ông ghi nhớ từng lời ấy như ghi nhớ một quy trình thi công quan trọng. Chỉ khác là quy trình lần này không có máy móc nào chen vào được. Mọi thứ đều làm bằng tay người, chậm rãi và cẩn thận.

À cha đi tiếp dọc bờ mương thêm một đoạn. Ông kể cho Dũng nghe cách người phum ngày xưa đưa hòn đá về miếu. Ông kể đá vốn nằm ở gò đất đầu phum từ rất lâu đời. Các cụ đời trước thấy đá nhẵn bóng, hình dáng ngay ngắn, bèn khiêng về đặt dưới gốc me. Từ đó phum dựng miếu lá thờ Neak Ta ngay tại chỗ ấy. Không ai khắc chữ lên đá. Không ai sửa sang hình dáng của đá. Đá cứ nguyên như trời đất để vậy mà thành chỗ thờ tự của cả phum.

Dũng nghe mà im lặng. Ông nhớ lại câu nói của chính mình mấy ngày đầu mới tới công trường. Hồi đó ông coi hòn đá này chỉ là một vật cản nằm giữa tim tuyến. Bây giờ đứng bên bờ mương, nghe À cha kể, ông mới thấy hết sức nặng của nó. Một hòn đá giữ cả phum qua bao nhiêu đời người. Vậy mà ông đã cho máy gạt nó xuống mương bằng một cái khoát tay.

À cha dừng bước, quay sang nhìn Dũng. Ông như đọc được điều ông đang nghĩ. Ông nói chậm rãi.

- Đội trưởng, mai vớt đá lên rồi thì chưa xong đâu. Đá lên khỏi mương là phải tắm rửa cho sạch sẽ. Bùn mương bám vào đá mấy ngày nay không tự rửa bằng nước thường được. Phải tắm cho đá theo đúng cách của phum.

- Dạ, thưa À cha, cách tắm rửa đá như thế nào, À cha cứ dặn rõ cho con.

- Nước dừa tươi và rượu trắng. Dừa phải là dừa tươi mới chặt trên cây xuống. Nước dừa rửa trước cho sạch bùn đất. Rượu trắng rửa sau, cho đá được tinh tươm. Rửa ngay dưới gốc me, trước mặt người phum. Rửa xong thì đặt đá lên bệ sạch, phủ vải sạch, để trang nghiêm dưới tán me chờ ngày xây lại miếu.

Tuấn đứng phía sau, dịch lại mấy tiếng Khmer mà À cha chen vào giữa câu nói. Anh dịch chậm để Dũng nghe rõ từng ý. Dũng gật đầu sau mỗi câu dịch. Ông quay sang Phước, dặn anh ghi lại toàn bộ cách tắm rửa đá vào sổ. Phước mở sổ, ghi nắn nót từng dòng ngay bên bờ mương.

À cha nói tiếp về phần lễ vật cho ngày lễ xin xá tội. Ông nói lễ ấy chưa làm ngay ngày mai. Lễ phải chờ miếu mới xây xong và đá được đặt vào miếu mới. Nhưng lễ vật thì đội nên biết từ bây giờ để chuẩn bị cho chu đáo. Ông đếm từng món trên đầu ngón tay, giọng rõ ràng như đọc một danh sách đã thuộc lòng từ lâu.

- Lễ vật dâng ông Tà gồm năm món, không thêm không bớt. Một con gà luộc. Chuối sứ chín. Rượu trắng. Trầu cau. Và nhang đèn. Gà phải là gà của phum nuôi, luộc nguyên con cho đàng hoàng. Chuối sứ chọn nải chín đều, không dập nát. Rượu trắng dùng cùng thứ rượu tắm đá sắp tới cũng được. Trầu cau têm cho ngay ngắn. Nhang đèn phải đủ sáng trong suốt buổi lễ.

Phước ghi hết vào sổ. Anh đọc lại danh sách một lượt cho À cha nghe kiểm tra. Gà luộc. Chuối sứ. Rượu trắng. Trầu cau. Nhang đèn. À cha gật đầu xác nhận đúng đủ năm món. Tuấn đứng bên cạnh, nhắc Phước gạch chân dòng ghi rượu trắng. Anh nói rượu trắng xuất hiện ở cả hai việc, tắm đá và dâng lễ. Phước gạch chân cẩn thận rồi đóng sổ lại.

Dũng hỏi thêm về người chuẩn bị lễ vật. Ông hỏi đội nên mua sắm ở đâu cho đúng ý phum. À cha đáp rằng gà và chuối thì nhờ người phum chọn giúp. Ông nói của lễ không cần đắt tiền, chỉ cần sạch sẽ và thành tâm. Ông nói đội trưởng đừng sai người ra chợ mua qua loa cho xong chuyện. Món nào nhờ được người phum chỉ dẫn thì cứ nhờ. Người phum thấy đội chịu hỏi, chịu làm theo, lòng họ sẽ mở ra thêm một chút.

- Dạ, con nhớ, thưa À cha. Việc gì của phum thì con hỏi người phum trước. Con không tự ý làm theo cách của đội nữa.

- Ừ. Đội trưởng nhớ được câu đó là tốt rồi. Mấy ngày trước đội trưởng đâu có chịu hỏi ai câu nào.

Câu nói ấy không nặng nề, nhưng Dũng nghe mà thấy nóng mặt. Ông không cãi lại. Ông biết À cha nói đúng sự thật. Ngày mới tới công trường, ông chỉ hỏi về tiến độ và mặt bằng. Ông chưa từng hỏi người phum một câu nào về ngôi miếu ở đầu phum của họ.

À cha bước xuống thêm mấy bước dọc theo triền mương. Ông chỉ cho Dũng xem vệt bùn sẫm màu còn in trên bờ đất. Ông nói hôm đá bị gạt xuống, nước mương còn cao hơn bây giờ. Ông nói đá lăn theo vệt bùn ấy rồi chìm xuống gần bờ. Ông nói người phum đứng trên bờ hôm đó đã ghi nhớ đúng chỗ này. Nhờ vậy mà hôm nay không ai phải mò tìm khắp cả con mương dài.

Dũng cúi xuống, đưa tay chạm thử vào mặt đất nứt nẻ bên bờ. Đất khô cứng và nóng hầm hập dưới nắng chiều. Ông hỏi ngày mai đội nên có mặt ở bờ mương từ mấy giờ. À cha đáp nên tới trước khi nắng lên cao. Ông nói làm việc này lúc trời còn mát, người đỡ mệt, lòng cũng tĩnh hơn. Ông nói thêm rằng người phum sẽ ra đầu phum từ sớm để chứng kiến. Không cần trống kèn gì. Chỉ cần ai cũng thấy rõ đá được đưa lên như thế nào.

Tuấn hỏi thêm về tấm vải phủ đá sau khi vớt lên. À cha dặn vải phải là vải sạch, chưa dùng vào việc gì khác. Ông nói đội nên chuẩn bị sẵn một tấm ván phẳng và chắc. Đá đặt lên ván rồi mới khiêng, không khiêng tay không đi xa. Ông nói lúc khiêng về dưới gốc me, mọi người đi chậm và không ai nói chuyện ồn ào. Phước ghi thêm mấy dòng này vào trang sau của cuốn sổ. Anh ghi cả giờ hẹn có mặt ở bờ mương vào sáng mai.

Dũng đứng nghe mà lòng dần yên lại. Mấy ngày qua ông sống trong cảm giác mọi việc đều vượt khỏi tay mình. Chiều nay, từng việc nhỏ đều có thứ tự rõ ràng. Xuống mương lúc trời mát. Mò bùn bằng tay trần. Luồn dây vải dưới đá. Khiêng đá lên ván phủ vải sạch. Đưa đá về dưới gốc me. Tắm rửa đá bằng nước dừa tươi và rượu trắng. Mỗi việc đều làm được bằng đôi tay của đội ông. Ông thấy mình lại là một người đội trưởng có việc cụ thể để làm.

Ông quay sang Tuấn, dặn anh tối nay họp đội phổ biến lại toàn bộ. Ông nói người nào sức còn yếu thì đứng trên bờ phụ việc nhẹ. Ông nói không ai được ép mình lội xuống mương khi người chưa khỏe hẳn. Tuấn gật đầu, nói anh đã tính sẵn phần việc cho từng người. Anh nói Rinh và Tám xin được xuống tận nơi chạm vào đá. Dũng nghe vậy thì im lặng một lúc. Ông nói hai người ấy muốn xuống thì ông không cản. Ông nói chính ông sẽ xuống trước tiên, rồi họ xuống sau cũng chưa muộn.

À cha nghe cuộc trao đổi ấy mà không chen vào. Ông chỉ gật đầu khi nghe Dũng nói mình sẽ xuống đầu tiên. Ông nói người đứng đầu biết lo cho người của mình thì việc làm lại mới có gốc. Ông nói thợ trong đội bệnh mấy ngày nay, lòng họ cũng cần được thấy đội trưởng làm trước nói sau. Câu nói ấy làm Dũng nhớ tới cuốn sổ theo dõi bệnh của Phước. Ông tự hứa sau ngày mai, cuốn sổ ấy sẽ ghi những dòng khác hẳn.

Bốn người đi ngược bờ mương trở về phía lán trại. Nắng chiều đã dịu xuống một chút. Bóng gốc me dài ra trên mặt đường dang dở. Dũng đi bên cạnh À cha, hỏi nốt điều ông băn khoăn từ sáng.

- Thưa À cha, sáng mai lúc xuống mương, con phải thưa câu gì trước?

À cha dừng lại dưới bóng me. Ông nhìn Dũng một lúc rồi đáp.

- Không có câu chữ nào sẵn đâu. Đội trưởng cứ nói thiệt lòng mình. Nói mình là ai. Nói việc mình đã làm hôm năm tháng ba. Nói hôm nay mình xuống mương để đưa đá về chỗ cũ. Nói ngắn thôi, mà phải thiệt. Ông Tà nghe lòng người, không nghe văn vẻ đâu.

Dũng đứng yên dưới tán me. Ông nhìn xuống con mương khô nứt sau lưng. Bùn ở đáy mương đã se mặt lại dưới nắng nhiều ngày. Mai ông sẽ lội xuống lớp bùn ấy bằng đôi chân của mình. Ông nói chậm rãi, như nói cho chính mình nghe trước.

- Mai ông sẽ là người đầu tiên lội xuống.

Chương khác

Xem thêm