ÔNG TÀ QUỞ MIẾU ĐÁ TRÀ VINH - Chương 21: Họp Phum

Tám giờ sáng ngày mười hai tháng ba, sân nhà cao niên Chau Văn Lượng đã chật người từ sớm. Thạch Minh Tuấn đứng ở góc sân, nhìn từng tốp người phum đi…

Nội dung chương

Tám giờ sáng ngày mười hai tháng ba, sân nhà cao niên Chau Văn Lượng đã chật người từ sớm. Thạch Minh Tuấn đứng ở góc sân, nhìn từng tốp người phum đi vào qua cổng tre. Có người đi một mình, chống gậy chậm rãi. Có người đi cả nhà, vợ chồng dắt theo đứa nhỏ. Mấy thanh niên trong phum khiêng thêm ghế dài từ nhà bên sang. Ai tới nơi cũng tìm một chỗ ngồi quay mặt về phía hiên nhà. Nắng sớm còn dịu, chiếu xiên qua tán xoài già ở đầu sân.

Tuấn đã tới đây từ lúc trời vừa sáng. Anh phụ ông Lượng quét lại sân và kê thêm mấy chiếc ghế thấp. Anh cũng mang theo cuốn sổ tay và cây bút của mình. Sáng nay anh không chỉ tới nghe. Anh còn phải ghi lại cho rõ từng lời được nói ra trong buổi họp này. Những lời ấy sẽ là căn cứ cho mọi việc làm lại sau này. Anh biết cả phum đang chờ buổi họp này từ hôm miếu đổ tới nay.

Nguyễn Văn Dũng tới sân nhà ông Lượng sau Tuấn chừng mười phút. Ông đi cùng Nguyễn Văn Phước. Phước ôm theo cuốn sổ theo dõi của đội và một tập giấy trắng. Dũng mặc áo sơ mi đã ủi thẳng, cài kín nút cổ. Ông bước vào sân chậm rãi, gật đầu chào những người ngồi gần cổng. Không ai đáp lại tiếng chào ấy ngay. Nhưng cũng không ai quay mặt đi như buổi sáng ông đi bộ vào phum hôm trước. Người phum nhìn ông, chờ xem hôm nay ông sẽ nói gì.

À cha Chau Sóc Ha tới sau cùng. Ông Lượng chống gậy đứng dậy đón ông ở cổng. À cha bước vào sân, ngồi xuống chiếc ghế giữa ở hiên nhà. Ông Lượng ngồi bên phải ông. Dũng và Tuấn ngồi ở hàng ghế thấp phía dưới sân, cùng phía với người phum. Tuấn cố ý sắp xếp như vậy từ sớm. Hôm nay đội thi công không ngồi ở vị trí của khách quý. Họ ngồi ngang hàng với mọi người, như những người tới thưa chuyện.

À cha nhìn khắp sân một lượt rồi mới lên tiếng. Giọng ông trầm và rõ, đủ cho người ngồi cuối sân nghe thấy.

- Hôm nay ta họp cả phum lại đây là để nói cho rõ một việc. Việc ngôi miếu ở đầu phum bị ủi đổ hôm năm tháng ba. Việc hòn đá thờ của phum bị quăng xuống mương. Và việc đội thi công muốn làm lại cho đàng hoàng. Ta nói trước để ai cũng hiểu. Buổi họp này không phải để cãi nhau. Buổi họp này là để nói rõ lỗi ở đâu, và làm lại như thế nào.

Sân nhà im phăng phắc. Tuấn mở sổ, bắt đầu ghi. À cha nói tiếp, chậm rãi từng ý một. Ông kể lại việc miếu Ông Tà dựng ở đầu phum từ nhiều đời trước. Ông kể hòn đá trong miếu là Neak Ta, thần bản thổ giữ đất giữ phum. Ông kể người phum đi qua đầu phum đều cúi đầu trước miếu. Ông kể buổi chiều máy ủi tiến vào, ông Lượng chống gậy đứng can ngăn mà không được nghe. Ông kể mái lá sập xuống, hòn đá lăn xuống mương trước mắt bao nhiêu người.

Ông kể tới đâu, người phum gật đầu tới đó. Mấy bà cụ ngồi ở hàng ghế sau khẽ thở dài. Một người đàn ông trung niên ngồi gần Tuấn nắm chặt hai tay trên đầu gối. Tuấn ghi hết, không sót một ý nào. Anh hiểu À cha kể lại từ đầu không phải để khơi lại nỗi giận. Ông kể để mọi việc được đặt ngay ngắn trước mặt tất cả mọi người. Lỗi phải được gọi đúng tên của nó trước khi ai nói tới chuyện làm lại.

À cha kể xong phần cũ, ông chuyển sang phần làm lại. Ông nêu lại ba điều kiện đã nói ở lán trại hôm trước. Điều thứ nhất là vớt nguyên hòn đá lên khỏi mương. Đá phải còn nguyên vẹn, không khắc thêm chữ, không chế tác lại. Điều thứ hai là tắm rửa hòn đá bằng nước dừa tươi và rượu trắng. Sau đó đá được đặt trang nghiêm dưới gốc me, chờ ngày vào miếu mới. Điều thứ ba là người ra lệnh phải thật lòng thừa nhận lỗi của mình. Lễ làm lại chỉ thành khi lòng người thành thật.

Ông nói rõ thêm một điều nữa về ngôi miếu mới. Miếu mới sẽ không dựng lại đúng nền cũ sát tim đường. Miếu mới phải lùi vào bên trong lề đường mới, cách vị trí cũ tám mét. Chỗ lùi vào vẫn nằm dưới tán me cổ thụ. Gốc me phải được giữ nguyên, không ai được chặt cành hay đào quanh gốc. Tuấn ghi con số tám mét vào sổ và gạch chân hai lần. Đây là điều kiện của cả phum, không phải ý riêng của một người.

À cha nói xong thì nhìn về phía Dũng. Ông hỏi thẳng trước mặt cả sân.

- Đội trưởng, những điều ta vừa nói, đội trưởng nghe rõ hết chưa?

Dũng đứng dậy. Ông không cầm theo giấy tờ gì. Ông đứng giữa sân, quay mặt về phía À cha và ông Lượng, rồi quay nửa người về phía người phum. Ông nói lại đúng những lời đã nói ở sân nhà À cha hôm qua. Giọng ông chậm và khàn, nhưng rõ từng chữ.

- Thưa À cha, thưa bác Lượng, thưa bà con trong phum. Con là Nguyễn Văn Dũng, đội trưởng đội thi công. Con là người ra lệnh ủi ngôi miếu ở đầu phum. Con nhận hết phần lỗi của người ra lệnh. Con đồng ý làm lại theo đúng ba điều À cha đã dặn. Vớt nguyên hòn đá lên. Tắm rửa đá đàng hoàng rồi đặt trang nghiêm dưới gốc me. Xây lại ngôi miếu lùi vào lề đường mới, giữ nguyên gốc me. Tới ngày làm lễ, con sẽ tự mình đứng ra thưa chuyện và xin xá tội trước À cha và cả phum.

Ông nói xong thì cúi đầu xuống một lúc lâu. Sân nhà vẫn im lặng. Tuấn nhìn quanh sân. Ông Lượng gật đầu rất nhẹ. Một bà cụ ở hàng ghế sau đưa tay lên lau mắt. Người đàn ông trung niên ngồi gần Tuấn buông lỏng hai bàn tay đang nắm chặt. Không khí trong sân dịu xuống thấy rõ, dù chưa ai nói thêm lời nào.

À cha để cho sự im lặng ấy kéo dài thêm một lúc. Rồi ông quay sang hỏi ý kiến người phum. Ông hỏi ai có điều gì chưa rõ thì cứ nói ra ngay tại buổi họp này. Ông nói việc làm lại là việc của cả phum chứng kiến. Không ai phải giữ điều gì ấm ức trong bụng để về nhà nói riêng với nhau.

Một người đàn ông lớn tuổi ngồi ở phía trái sân đứng dậy trước. Ông hỏi miếu mới lùi vào tám mét thì có còn nằm trên đất của phum hay không. Tuấn đứng dậy trả lời thay phần việc của đội. Anh nói vị trí lùi vào vẫn thuộc phần đất đầu phum, ngoài phạm vi nền đường mới. Anh nói đội sẽ cắm lại mốc rõ ràng trước khi xây. Anh nói mốc ấy sẽ có người phum đứng chứng kiến lúc cắm. Người đàn ông nghe xong gật đầu rồi ngồi xuống.

Một thanh niên trong phum hỏi tiếp về gốc me. Anh hỏi lúc thi công đường, máy móc có còn chạy sát qua gốc me nữa không. Dũng trả lời câu này. Ông nói đoạn đường qua phum đã dừng thi công hoàn toàn. Ông nói khi làm lại, đội sẽ rào chắn quanh gốc me trước tiên. Ông nói không một chiếc máy nào của đội được phép bén mảng tới gần gốc me khi chưa có người phum đứng đó. Câu trả lời ấy làm nhiều người trong sân gật đầu.

Một bà cụ hỏi nhỏ về hòn đá dưới mương. Bà hỏi đá nằm dưới bùn mấy ngày nay, vớt lên liệu có còn nguyên vẹn hay không. À cha trả lời bà. Ông nói ông đã ra bờ mương xem tận nơi từ hôm trước. Ông nói đá nằm ở chỗ nước cạn, lún trong bùn mềm. Ông nói ngày mai đội và người phum sẽ cùng xuống vớt bằng tay. Ông nói đá của phum thì người phum sẽ đưa lên cho nhẹ nhàng, không dùng máy móc gì hết.

Buổi họp đi tới phần kết luận. À cha tóm lại toàn bộ việc làm lại trước cả sân. Ông nói người phum đồng ý cho đội thi công sửa sai. Điều kiện là mọi bước đều làm trước mặt phum, đúng như lời đã hứa hôm nay. Vớt đá ngày mai, mười ba tháng ba. Tắm rửa đá sáng hôm sau. Xây lại miếu ở vị trí lùi vào tám mét, giữ nguyên gốc me. Tới ngày lễ, người ra lệnh tự đứng ra xin xá tội.

Tuấn đọc lại biên bản buổi họp cho cả sân nghe. Anh đọc chậm từng mục một. Mục thứ nhất ghi việc đội nhận lỗi về buổi ủi miếu hôm năm tháng ba. Mục thứ hai ghi việc vớt nguyên hòn đá lên vào ngày mười ba tháng ba. Mục thứ ba ghi việc tắm rửa đá bằng nước dừa tươi và rượu trắng. Mục thứ tư ghi vị trí miếu mới lùi vào bên trong lề đường mới tám mét. Mục thứ năm ghi điều kiện giữ nguyên gốc me cổ thụ. Mục cuối ghi việc lễ xin xá tội do À cha chủ trì, người ra lệnh tự thưa chuyện.

Anh đọc xong, À cha gật đầu. Ông Lượng đại diện người phum xác nhận từng mục là đúng ý của phum. Phước ghi thêm một bản biên bản nữa cho đội giữ. Dũng ký tên vào cả hai bản trước mặt mọi người. Ông ký chậm rãi, nét chữ rõ ràng, không có vẻ gì là ký cho qua chuyện. Tuấn gấp biên bản lại, cất cẩn thận vào cặp tài liệu của mình. Tờ giấy mỏng ấy từ hôm nay trở thành lời hứa chung của cả hai phía.

Người phum bắt đầu đứng dậy ra về. Nhiều người đi ngang qua chỗ Dũng ngồi thì khẽ gật đầu với ông. Cái gật đầu ấy không thân mật, nhưng nó không còn lạnh như những ngày trước. Dũng đứng dậy, chắp tay đáp lại từng người. Phước thu dọn ghế cùng mấy thanh niên trong phum. Tuấn ở lại sau cùng với À cha và ông Lượng ở hiên nhà.

À cha nhìn theo người phum ra về gần hết rồi mới quay sang Dũng. Ông nói một câu cuối cùng, giọng nhỏ hơn hẳn lúc họp.

- Trước khi vớt đá, còn một việc nhỏ mà đội trưởng phải tự làm. Sáng mai, trước khi mọi người xuống mương, người ra lệnh phải tự xuống bờ mương trước. Đội trưởng phải đứng trước chỗ đá nằm mà thưa một câu với ông Tà. Thưa cho rõ mình là ai, mình đã làm gì, và hôm nay mình xuống để làm lại điều gì. Câu ấy không ai nói thay được đâu.

Chương khác

Xem thêm