ÔNG TÀ QUỞ MIẾU ĐÁ TRÀ VINH - Chương 24: Chuẩn Bị Vớt Đá

Tám giờ sáng ngày mười ba tháng ba, bờ mương ở đầu phum đã đông người từ sớm. Thạch Minh Tuấn đứng trên triền đất cao, nhìn xuống đoạn mương cạn đối diện…

Nội dung chương

Tám giờ sáng ngày mười ba tháng ba, bờ mương ở đầu phum đã đông người từ sớm. Thạch Minh Tuấn đứng trên triền đất cao, nhìn xuống đoạn mương cạn đối diện gốc me. Nước mương rút xuống thấp, để lộ hai vệt bùn dài hai bên lòng mương. Mặt bùn se lại dưới nắng sớm, nhưng ở giữa lòng mương vẫn còn ướt và mềm. Người phum đứng thành một vòng rộng trên bờ. Đội thi công đứng lẫn vào vòng người ấy, không tách ra thành một nhóm riêng.

Tuấn tới bờ mương từ lúc trời vừa sáng. Anh đi cùng Dũng và Phước trong tốp đầu tiên của đội. Dũng đã đứng trước chỗ đá nằm mà thưa một câu theo lời À cha dặn. Ông nói ngắn gọn, giọng đủ lớn cho người đứng gần nghe rõ. Ông nói mình là Nguyễn Văn Dũng, người ra lệnh ủi miếu hôm năm tháng ba. Ông nói hôm nay ông xuống mương để đưa hòn đá về lại dưới gốc me. Ông nói xong thì cúi đầu một lúc lâu trước mặt nước đục. Người phum đứng quanh không ai nói chen vào một lời nào.

Bây giờ phần việc chuẩn bị bắt đầu. Tuấn chia người ra thành từng nhóm nhỏ theo kế hoạch đã bàn tối qua. Nhóm thứ nhất dọn sạch cỏ rác và gạch vụn trên bờ mương. Nhóm thứ hai trải tấm ván khiêng xuống sát triền đất. Nhóm thứ ba kiểm tra lại dây vải và mấy đoạn dây thừng mềm. Mọi việc đều làm bằng tay, chậm rãi, không có tiếng máy nào nổ lên ở đầu phum sáng nay.

À cha Chau Sóc Ha đứng dưới bóng me, thắp một nén nhang ở bờ mương. Ông cắm nén nhang lên mô đất cao gần gốc me. Khói nhang bay mỏng trong nắng sớm. Ông khấn nhỏ mấy câu bằng tiếng Khmer, giọng trầm và đều. Người phum đứng quanh chắp tay im lặng. Tuấn đứng bên cạnh À cha, không dịch lại những câu khấn ấy. Anh biết buổi khấn sáng nay chỉ là lời thưa trước khi bắt đầu một việc lớn của phum. Lời khấn dài và đầy đủ sẽ dành cho ngày lễ chính thức sau này.

Khấn xong, À cha quay sang dặn lại đội thi công một lần nữa. Giọng ông rõ ràng, nói cho cả vòng người cùng nghe.

- Xuống mương thì đi chân trần, bước cho nhẹ nhàng. Tay mò bùn mà dọn quanh đá trước. Đá chưa sạch bùn xung quanh thì chưa được đụng vào dây. Và nhớ cho kỹ điều này. Tuyệt đối không dùng móc sắt cạy vào đá. Không dùng xẻng sắt nạy dưới đáy đá. Sắt làm sứt đá, mà đá sứt là việc làm lại mất hết ý nghĩa.

Tám đứng gần đó, gật đầu lia lịa. Anh là người lái máy ủi, tay quen với sắt thép hơn ai hết trong đội. Sáng nay anh để hết đồ sắt trên bờ. Anh chỉ mang theo một chiếc khăn cũ để lót tay khi dọn bùn. Rinh đứng bên cạnh anh, xắn quần cao, hai tay không cầm theo thứ gì. Hai người thợ này sẽ là tốp xuống mương ngay sau Dũng.

Phước phụ trách phần việc trên bờ. Anh trải tấm vải sạch lên mặt ván khiêng. Anh vuốt phẳng từng nếp vải, kiểm tra không còn hạt cát nào sót lại. Anh nói đá đặt lên vải này rồi khiêng về gốc me. Anh dặn nhóm khiêng ván phải đi đều bước, không được để ván nghiêng. Tuấn nghe anh dặn mà gật đầu. Phước làm việc gì cũng tỉ mỉ như ghi sổ vậy. Sáng nay sự tỉ mỉ ấy khiến cả đội yên tâm hơn hẳn.

Dũng đứng ở mép nước, nhìn xuống lòng mương. Ông đã xắn quần lên tới đầu gối từ sớm. Ông hỏi À cha nên bắt đầu dọn bùn từ phía nào trước. À cha chỉ tay về phía thượng nguồn của đoạn mương. Ông nói dọn từ phía nước chảy tới trước, để bùn lỏng không trôi ngược lại chỗ đá nằm. Ông nói thêm rằng người trên bờ phải sẵn sàng đỡ từng thau bùn đưa lên. Bùn dọn ra không đổ bừa xuống lòng mương nữa. Bùn phải đưa lên bờ, đổ gọn vào một chỗ phía sau triền đất.

Tuấn phân công thêm hai thanh niên trong phum phụ việc đưa thau bùn. Hai anh này tình nguyện từ lúc họp phum sáng qua. Họ đứng sẵn ở triền đất với mấy chiếc thau nhựa cũ. Một bà cụ trong phum mang ra một ấm nước trà lớn, đặt dưới bóng me cho mọi người uống lúc nghỉ tay. Không khí ở bờ mương sáng nay vừa nghiêm trang vừa ấm áp lạ thường. Tuấn nhìn quanh vòng người mà thấy lòng mình nhẹ đi một phần.

Trong lúc chờ À cha khấn xong, Tuấn đi một vòng quanh bờ mương kiểm tra lại mọi thứ. Anh xem lại chỗ đặt thau nước sạch cho người dưới mương rửa tay. Anh xem lại đoạn triền đất nơi tấm ván sẽ được đưa xuống. Anh nhắc nhóm thanh niên đứng chắn ở đầu đường, không cho xe nào chạy qua đầu phum sáng nay. Anh làm những việc ấy một cách tự nhiên, như một kỹ sư kiểm tra hiện trường trước giờ thi công. Chỉ khác là hiện trường sáng nay không có bản vẽ nào treo trên vách lán.

Anh cũng để ý tới mấy người thợ còn yếu trong đội. Hai người thợ lớn tuổi được anh xếp việc nhẹ trên bờ. Họ phụ trách đưa thau và giữ dây thừng dự phòng. Không ai trong hai người tỏ ra tủi thân vì không được xuống mương. Ngược lại, họ làm phần việc của mình rất chăm chú. Một người còn dặn Rinh nhớ đi men theo phía bờ trong, nơi bùn nông và chân dễ đứng vững hơn. Rinh gật đầu, nói anh sẽ ghi nhớ lời dặn ấy.

Tuấn quay lại chỗ gốc me thì thấy Dũng đang tự tay thử lại độ chắc của tấm ván. Ông ngồi xuống, ấn mạnh hai tay lên mặt ván ở nhiều vị trí khác nhau. Ông lắc nhẹ hai đầu ván để nghe tiếng gỗ. Nghe xong, ông gật đầu nói ván này chịu được sức nặng của đá. Ông nói thêm rằng ngày xưa ở quê, ông từng phụ cha khiêng những tảng đá kê nền nhà. Ông nói đá nhìn vừa tầm ôm vậy chứ nặng hơn người ta tưởng nhiều. Câu chuyện nhỏ ấy làm không khí quanh gốc me bớt căng thẳng đi một chút.

À cha khấn xong, ông gọi Tuấn và Dũng lại gần. Ông dặn hai người về thứ tự xuống mương một lần nữa cho thật rõ. Dũng xuống trước tiên và dọn bùn ở vị trí chính giữa. Tám xuống sau, phụ phía bờ ngoài. Rinh xuống cuối cùng, phụ phía bờ trong. Người trên bờ không tự ý nhảy xuống chen vào. Ai làm việc nấy, không xáo trộn thứ tự đã định. Tuấn nhắc lại nguyên vẹn lời dặn ấy cho cả đội nghe. Mấy người thợ gật đầu đồng loạt.

Ông Lượng ngồi trên chiếc ghế thấp dưới gốc me. Ông chống gậy, quan sát mọi việc chuẩn bị từ đầu tới giờ. Ông gọi Tuấn lại gần, dặn nhỏ mấy câu. Ông nói người phum đứng đây sáng nay không phải để xem đội làm trò. Ông nói họ đứng đây để làm chứng cho từng việc đội làm. Ông nói Tuấn cứ cho đội làm chậm mà chắc. Phum này chờ được mấy ngày, không ai giục giã gì đâu. Tuấn gật đầu, quay lại truyền đạt ý ấy cho Dũng nghe.

Dũng nghe xong thì bước xuống triền đất trước tiên. Ông đi từng bước chậm trên mặt bùn se. Bùn dưới chân ông mềm dần khi tới gần lòng mương. Ông dừng lại ở chỗ À cha đã chỉ hôm qua. Ông cúi xuống, đưa hai tay vào lớp bùn mỏng ven bờ. Bùn mát lạnh luồn qua kẽ tay ông. Ông bắt đầu dọn từng nắm bùn sang một bên, để lộ dần mặt đất sẫm màu phía dưới.

Tám và Rinh xuống theo sau ông. Ba người đàn ông đứng thành một hàng ngang trong lòng mương cạn. Họ dọn bùn bằng tay, chuyền từng nắm bùn ra phía sau cho người trên triền đất. Không ai nói chuyện lớn tiếng. Chỉ có tiếng bùn rơi mềm vào thau và tiếng nước khẽ động dưới chân. Người phum trên bờ đứng yên nhìn xuống. Mấy đứa nhỏ được người lớn giữ lại phía sau, không cho chạy xuống triền đất.

Tuấn đứng trên bờ, vừa quan sát vừa ghi nhanh vào sổ tay. Anh ghi giờ bắt đầu dọn bùn. Anh ghi rõ phương án đã thống nhất sáng nay. Vớt đá hoàn toàn bằng tay người và dây vải. Máy móc bị loại khỏi việc vớt đá từ đầu tới cuối. Anh ghi thêm lời dặn không dùng móc sắt của À cha. Những dòng ghi ấy sẽ đi vào biên bản nghiệm thu việc làm lại của đội sau này.

Một lúc sau, một người đàn bà trong phum bưng ra rổ khoai luộc còn nóng, đặt dưới gốc me. Bà nói mọi người làm việc nặng thì phải ăn lót dạ một chút. Mấy người thợ trên bờ ngần ngại nhìn nhau. Tuấn cầm một củ khoai trước, bóc vỏ ăn ngon lành. Thấy vậy, cả nhóm mới mạnh dạn chia nhau phần khoai còn lại. Dũng đang dưới mương cũng được chuyền xuống cho một củ. Ông cầm củ khoai lấm bùn ở tay mà ăn ngay tại chỗ. Ông Lượng nhìn cảnh ấy từ trên bờ, khẽ gật đầu với À cha.

Gần trưa, lớp bùn quanh vị trí đá nằm đã mỏng đi rõ rệt. Dũng ra hiệu cho mọi người tạm nghỉ tay. Cả tốp dưới mương leo lên bờ, rửa chân tay ở thau nước sạch đặt sẵn. Bà cụ dưới gốc me rót trà ra từng ly nhỏ. Dũng cầm ly trà bằng hai tay, uống một hơi dài. Ông nhìn xuống lòng mương vừa dọn dở. Ông nói chiều nay sau giờ nghỉ trưa, đội sẽ xuống dọn nốt phần bùn cuối cùng.

Nghỉ trưa xong, ba người lại xuống mương. Lần này Dũng dọn bùn ngay tại vị trí đá chìm. Ông khom người thấp xuống, hai tay mò sâu vào lớp bùn ướt. Tám dọn phần bùn phía bên trái ông. Rinh dọn phần phía bên phải, sát bờ trong. Bùn ở lớp này mềm và lạnh hơn hẳn lớp trên. Rinh bỗng khựng tay lại. Anh ngẩng lên nhìn Dũng, rồi nhìn lên bờ nơi Tuấn đang đứng. Giọng anh nhỏ mà rõ.

- Anh Tuấn ơi. Tay em chạm được mặt đá rồi. Nhẵn bóng, nằm ngay dưới lớp bùn mỏng này thôi.

Chương khác

Xem thêm