ÔNG TÀ QUỞ MIẾU ĐÁ TRÀ VINH - Chương 26: Tắm Rửa Hòn Đá

Tám giờ sáng ngày mười bốn tháng ba, khoảng đất dưới gốc me đầu phum đã được dọn sạch từ sớm. Thạch Minh Tuấn đứng bên tấm ván chở hòn đá, nhìn lớp vải…

Nội dung chương

Tám giờ sáng ngày mười bốn tháng ba, khoảng đất dưới gốc me đầu phum đã được dọn sạch từ sớm. Thạch Minh Tuấn đứng bên tấm ván chở hòn đá, nhìn lớp vải phủ đã được thay mới trong nắng sớm. Đêm qua hòn đá nằm yên dưới tán me, có hai thanh niên trong phum thay nhau trông coi. Sáng nay mặt đá vẫn còn in những vệt bùn khô từ buổi chiều hôm qua. Hôm nay là ngày tắm rửa cho đá, theo đúng điều kiện thứ hai của À cha.

Người phum tới đầu phum đông hơn cả hôm qua. Họ đứng thành vòng rộng quanh khoảng đất dưới gốc me. Mấy người đàn ông khiêng ra một chiếc bàn thấp, đặt cạnh tấm ván. Trên bàn là những thứ đã chuẩn bị sẵn từ sáng sớm. Mấy trái dừa tươi vừa chặt trên cây xuống, còn nguyên cuống xanh. Một chai rượu trắng đầy, nút lá chuối bịt kín miệng. Mấy chiếc thau sạch và hai chiếc khăn mới tinh, chưa dùng vào việc gì khác.

À cha Chau Sóc Ha tới nơi cùng ông Lượng. Ông xem xét từng thứ trên chiếc bàn thấp. Ông cầm một trái dừa lên, lắc nhẹ nghe tiếng nước bên trong. Ông mở nút chai rượu, đưa lên mũi ngửi một hơi ngắn. Ông gật đầu, nói mọi thứ đều đúng như lời ông dặn. Ông nói dừa phải tươi như vậy thì nước mới trong. Ông nói rượu phải là rượu trắng nấu thủ công của vùng này mới phải phép.

Dũng đứng bên cạnh Tuấn, áo sơ mi xắn tay tới khuỷu. Sáng nay ông tới đầu phum từ rất sớm. Ông đã tự tay quét lại khoảng đất quanh tấm ván một lần nữa. Ông cũng mang theo một chiếc ghế thấp cho ông Lượng ngồi. Bây giờ ông đứng yên, chờ À cha bắt đầu. Gương mặt ông bình tĩnh hơn hẳn những buổi sáng trước. Tuấn nhìn ông mà nhớ tới lời À cha nói chiều qua. Sáng mai tắm đá xong, bệnh trong lán sẽ khác.

À cha bắt đầu việc tắm rửa đá. Ông bảo Tuấn đỡ tấm vải phủ ra khỏi hòn đá. Tuấn làm thật nhẹ tay, gấp tấm vải lại đặt sang một bên. Hòn đá hiện ra trọn vẹn trong nắng sớm. Những vệt bùn khô bám trên mặt đá nâu sẫm lại. À cha cầm trái dừa đầu tiên, dùng dao chặt một lỗ nhỏ trên đầu trái. Nước dừa trong vắt chảy ra theo lỗ chặt ấy. Ông đưa trái dừa cho Dũng.

- Đội trưởng cầm lấy. Rưới nước dừa lên đá cho đều. Rưới chậm thôi, cho nước thấm khắp mặt đá.

Dũng cầm trái dừa bằng hai tay. Ông nghiêng trái dừa, để dòng nước dừa chảy xuống mặt đá. Nước dừa gặp lớp bùn khô thì loang ra thành từng vệt sáng. Ông rưới hết trái dừa này tới trái dừa khác. Tuấn đứng bên cạnh đỡ từng trái dừa mới cho ông. Phước cầm chiếc khăn mới, chờ tới lượt lau nhẹ mặt đá. Ba người đàn ông làm việc trong im lặng, giữa vòng người phum đứng xem không một tiếng động.

Rưới nước dừa xong, mặt đá đã sạch phần lớn bùn đất. À cha mở chai rượu trắng. Ông tự tay rưới rượu lên đá thành một vòng chậm rãi. Mùi rượu trắng bốc lên nồng nhẹ trong nắng sớm. Ông nói rượu rửa sau cùng là để đá được tinh tươm, như người ta tắm rửa cho một vật thiêng trước khi đặt lên chỗ thờ. Ông nói xong thì bảo Phước dùng khăn mới lau khô mặt đá. Phước lau từng phần một, nhẹ nhàng và cẩn thận, như lau một món đồ quý của nhà mình.

Khi chiếc khăn lau tới vòng cuối cùng, hòn đá hiện ra với màu sắc thật của nó. Mặt đá nhẵn bóng, ánh lên dưới nắng xuyên qua tán me. Nó không còn vẻ lấm lem của những ngày nằm dưới mương. Nó trở lại đúng dáng vẻ mà người phum vẫn quen nhìn trong ngôi miếu lá ngày trước. Mấy bà cụ ở vòng ngoài chắp tay, khẽ cúi đầu xuống. Ông Lượng ngồi trên ghế thấp, nhìn hòn đá mà gật đầu liên tục.

À cha khấn một bài ngắn ngay bên tấm ván. Ông khấn bằng tiếng Khmer trước, giọng trầm và chậm. Người phum nghe tiếng khấn của ông thì đều cúi đầu. Khấn xong phần tiếng Khmer, ông quay sang Tuấn, nói nhỏ mấy ý chính bằng tiếng Việt. Ông nhờ Tuấn nhắc lại cho Dũng và đội thi công cùng nghe. Tuấn hắng giọng, dịch lại chậm rãi từng ý một.

- À cha thưa với ông Tà rằng hòn đá đã được đưa về đầu phum nguyên vẹn. À cha thưa rằng hôm nay đá được tắm rửa sạch sẽ bằng nước dừa tươi và rượu trắng. À cha thưa rằng đá sẽ được đặt trang nghiêm dưới gốc me này. À cha thưa rằng ngôi miếu mới sẽ được xây lại đàng hoàng trong những ngày tới. Và người có lỗi sẽ còn đứng ra xin xá tội trong ngày lễ chính thức.

Dũng nghe hết từng lời dịch ấy. Ông đứng thẳng người, hai tay buông xuôi, đầu hơi cúi xuống. Ông không nói gì trong lúc Tuấn dịch. Khi Tuấn dịch xong, ông mới khẽ nói một câu đủ cho mấy người đứng gần nghe.

- Con nghe rõ hết rồi. Tới ngày lễ, con sẽ tự thưa lại những lời này bằng miệng của con.

À cha gật đầu. Ông chỉ tay về phía chiếc bệ tạm đã chuẩn bị ở sát gốc me. Bệ tạm là một khung gỗ chắc chắn, mặt trên lót vải sạch, đặt ngay dưới tán me râm mát nhất. Ông nói đá sẽ nằm trên bệ này từ hôm nay. Ông nói người phum sẽ thay nhau trông coi đá mỗi đêm. Ông nói đội thi công cũng nên cử người phụ việc trông coi ấy. Đó là cách hai bên cùng giữ gìn hòn đá trong những ngày chờ xây miếu mới.

Bốn người khiêng đá hôm qua lại bước vào vị trí. Dũng, Tám, Rinh và Phước nâng tấm ván lên cùng một nhịp. Họ đưa hòn đá từ chỗ tắm rửa sang chiếc bệ tạm bên gốc me. Quãng đường chỉ vài bước chân, nhưng họ vẫn đi chậm như hôm qua. Tấm ván hạ xuống mặt bệ vững vàng. Hòn đá nằm yên trên lớp vải sạch của bệ tạm, ngay dưới tán me cổ thụ. À cha tự tay chỉnh lại tấm vải lót cho ngay ngắn. Ông phủ thêm một tấm vải sạch nữa lên trên mặt đá, chỉ để hở một phần nhỏ phía trước.

Trước khi khiêng đá sang bệ tạm, À cha dặn mọi người rửa lại tay cho sạch. Ông nói tay vừa chạm bùn đất thì không nên chạm vào đá đã tắm rửa xong. Mấy chiếc thau nước sạch được chuyền tay nhau quanh khoảng đất. Dũng rửa tay kỹ hơn ai hết. Ông chà từng kẽ tay, rửa đi rửa lại hai lần nước. Tuấn nhìn đôi tay ấy mà nhớ buổi chiều ông lội xuống mương hôm qua. Cũng đôi tay ấy đã ra lệnh bằng một cái khoát tay ngày nào. Hôm nay đôi tay ấy rửa sạch để đưa một hòn đá về chỗ thờ của nó.

À cha cũng kể thêm cho Tuấn nghe về những lần tắm rửa đá ngày xưa. Ông nói ngày trước, mỗi khi phum làm lễ lớn, người già trong phum cũng tắm cho đá như vậy. Ông nói cách làm này không phải do ông tự đặt ra hôm nay. Nó là lệ cũ của phum, truyền từ đời này sang đời khác. Ông nói đội thi công làm đúng lệ cũ của phum thì lòng người phum mới thật sự yên. Tuấn nghe mà ghi thêm mấy dòng vào sổ. Anh hiểu việc sáng nay không chỉ là rửa sạch một hòn đá. Nó là việc đưa hòn đá trở lại đúng vị trí của nó trong đời sống của cả phum.

Một thanh niên trong phum mang tới thêm hai trái dừa nữa, nói là để dự phòng. À cha bảo không cần dùng thêm. Ông nói nước dừa đã đủ cho buổi tắm rửa hôm nay. Ông nói làm lễ cũng như làm việc, đủ là được, thừa thãi không làm cho lòng thành thêm lên chút nào. Người thanh niên nghe xong thì mang hai trái dừa đặt xuống bàn thấp. Anh nói để dành cho mọi người uống nước lúc nghỉ tay. Mấy người đứng gần nghe vậy đều cười nhẹ. Không khí dưới gốc me sáng nay ấm áp như một buổi việc chung của cả phum.

Người phum lần lượt tiến lại gần bệ tạm. Ai cũng chỉ đứng ở vòng ngoài đã vạch, cúi đầu một cái rồi lùi ra. Không ai chạm tay vào đá. Một người đàn bà mang tới một bình hoa nhỏ, đặt xuống đất bên cạnh bệ. Mấy thanh niên dựng lại hàng rào tre thấp quanh khoảng đất dưới gốc me. Hàng rào ấy vừa để ngăn trâu bò đi qua, vừa để nhắc người lạ biết đây là chỗ đang được cả phum trông giữ.

Tuấn ghi lại toàn bộ buổi sáng vào sổ tay của mình. Anh ghi giờ bắt đầu tắm rửa đá. Anh ghi rõ hai thứ nước đã dùng, nước dừa tươi và rượu trắng. Anh ghi vị trí bệ tạm dưới gốc me và việc phân công trông coi đá mỗi đêm. Anh ghi thêm lời dịch bài khấn ngắn của À cha. Những dòng ghi này sẽ đi kèm biên bản họp phum hôm qua, thành bộ giấy tờ đầy đủ về việc làm lại của đội.

Trên đường tản ra, mấy người phum còn ghé lại nói với nhau mấy câu ngắn. Họ nói mặt đá sau khi tắm rửa bóng lên y như ngày còn nằm trong miếu. Họ nói buổi chiều nay sẽ cử người mang thêm chiếu mới ra bệ tạm. Nghe những lời ấy, Tuấn thấy việc làm lại đã bắt đầu đi vào nếp sinh hoạt thường ngày của phum.

Buổi tắm rửa đá kết thúc khi nắng đã lên cao. Người phum dần tản ra về nhà ăn trưa. Dũng ở lại sau cùng với Tuấn và Phước dưới gốc me. Ba người ngồi trên triền đất, nhìn hòn đá nằm yên trên bệ tạm. Phước bỗng lên tiếng, giọng nhẹ hẳn đi.

- Anh Tuấn, anh Dũng. Trưa nay em ghé qua lán một vòng trước khi về đây. Mấy anh em thợ chợp mắt buổi trưa mà ngủ sâu lắm. Em gọi thử một người hai ba tiếng mới dậy. Cứ đà này, đêm nay là đêm đầu tiên mấy thợ ngủ được một giấc dài hơn hẳn.

Chương khác

Xem thêm