ÔNG TÀ QUỞ MIẾU ĐÁ TRÀ VINH - Chương 25: Vớt Nguyên Hòn Đá

Hai giờ chiều ngày mười ba tháng ba, cả bờ mương ở đầu phum nín lặng chờ đợi. Thạch Minh Tuấn đứng trên triền đất, nhìn xuống lòng mương nơi ba người đàn…

Nội dung chương

Hai giờ chiều ngày mười ba tháng ba, cả bờ mương ở đầu phum nín lặng chờ đợi. Thạch Minh Tuấn đứng trên triền đất, nhìn xuống lòng mương nơi ba người đàn ông đang khom lưng. Lớp bùn cuối cùng quanh hòn đá đã được dọn gần hết từ cuối buổi sáng. Bây giờ mặt đá nhẵn bóng đã lộ ra một phần dưới ánh nắng chiều. Đá nằm nghiêng trong lòng mương cạn, lưng đá phủ một lớp bùn mỏng màu nâu sẫm. Người phum đứng chật hai bên bờ, không ai nói một lời nào lớn tiếng.

Dũng quỳ một gối xuống lớp bùn ướt. Ông đưa hai tay ôm nhẹ quanh phần đá đã lộ ra. Ông không nhấc lên ngay. Ông giữ tay như vậy một lúc lâu, như để đo sức nặng của hòn đá bằng chính đôi tay mình. Rồi ông ngẩng lên ra hiệu cho Tám và Rinh. Hai người thợ luồn từng đoạn dây vải xuống dưới đáy đá. Họ làm chậm rãi, tay này đỡ tay kia, không để dây cọ mạnh vào mặt đá.

À cha Chau Sóc Ha đứng trên bờ, ngay sát mép nước. Ông nhìn xuống và dặn từng câu ngắn.

- Luồn dây cho đều hai bên. Đừng kéo vội. Đá nằm trong bùn lâu ngày, phải cho nó rời bùn từ từ.

Tuấn dịch lại lời dặn ấy cho cả tốp dưới mương nghe rõ. Thật ra không cần dịch, vì À cha nói bằng tiếng Việt cho đội nghe. Nhưng Tuấn vẫn nhắc lại một lần, như một cách để mọi người cùng ghi nhớ. Anh đứng trên bờ mà lòng bàn tay cũng rịn mồ hôi. Tám ngày chờ đợi của cả phum và cả đội dồn hết vào khoảnh khắc này. Chỉ cần một sơ suất nhỏ, hòn đá có thể sứt mẻ ngay trước mắt mọi người.

Dây vải đã luồn xong bốn mối dưới đáy đá. Dũng đứng dậy, hai tay nắm chặt một đầu dây. Tám nắm đầu dây phía đối diện. Rinh và một thanh niên trong phum giữ hai mối dây còn lại. Bốn người đàn ông đứng thành vòng quanh hòn đá. Trên bờ, Phước và nhóm khiêng ván đã sẵn sàng. Tấm ván phủ vải sạch đặt ngay ở triền đất, chờ đón đá lên.

Dũng hít một hơi dài. Ông hô khẽ một tiếng đếm cho cả bốn người cùng nhịp. Một. Hai. Ba. Bốn đôi tay cùng kéo dây lên thật chậm. Hòn đá rời khỏi lớp bùn với một tiếng động rất nhẹ. Bùn bám quanh đá rơi xuống lòng mương từng mảng nhỏ. Hòn đá hiện ra trọn vẹn trong nắng chiều. Nó không lớn như nhiều người vẫn hình dung. Nó vừa tầm ôm của một người, hình dáng tròn trịa tự nhiên, mặt đá nhẵn bóng.

Cả bờ mương vẫn im lặng. Bốn người giữ đá lơ lửng trên dây vải thêm một lúc. Rồi họ bước từng bước ngắn về phía triền đất. Mỗi bước đi đều chậm và đều nhau. Người trên bờ tự động dạt ra hai bên, chừa một lối đi rộng. Phước quỳ xuống bên tấm ván, hai tay sẵn sàng đỡ phần đáy đá. Khi đá hạ xuống mặt ván, anh đỡ lấy nó nhẹ nhàng như đỡ một vật dễ vỡ.

Đá đã nằm yên trên tấm vải sạch. Tuấn cúi xuống nhìn thật kỹ từng phía của hòn đá. Anh nhìn mặt trên của đá trước. Nhẵn bóng, không một vết sứt. Anh nhìn hai bên hông đá. Bùn còn bám thành vệt, nhưng dưới lớp bùn không có vết nứt nào. Anh đi vòng ra phía sau tấm ván, nhìn phần đáy đá vừa rời khỏi bùn. Phần đáy ấy cũng nguyên vẹn, chỉ sẫm màu hơn vì ngâm lâu trong bùn ướt.

Anh ngẩng lên nhìn À cha. Giọng anh hơi run vì mừng.

- Thưa À cha, đá nguyên vẹn hết. Không sứt mẻ chỗ nào cả.

À cha bước xuống triền đất. Ông cúi xuống bên tấm ván, nhìn hòn đá thật lâu. Ông đưa bàn tay già nua của mình chạm nhẹ lên mặt đá. Ông chạm như người ta chạm vào một vật thân thuộc vừa tìm lại được sau nhiều ngày mất mát. Rồi ông gật đầu chậm rãi và nói đủ cho vòng người gần nhất nghe.

- Nguyên vẹn. Đá của phum mình còn nguyên vẹn.

Ông Lượng ngồi dưới gốc me, nghe câu nói ấy thì chống gậy đứng dậy. Ông đi chậm ra triền đất, nhìn hòn đá nằm trên ván. Mắt ông đỏ lên thấy rõ. Ông nói một câu ngắn, giọng nghèn nghẹn.

- Về rồi. Đá về với phum rồi.

Mấy bà cụ đứng phía sau đưa tay lên lau mắt. Một vài thanh niên trong phum khẽ reo lên rồi vội im bặt. Niềm vui ở bờ mương chiều nay không ồn ào. Nó lan ra lặng lẽ, từ người này sang người khác, như mặt nước vừa gợn một vòng sóng nhỏ. Tuấn đứng giữa vòng người ấy mà thấy mắt mình cũng cay. Anh đã chứng kiến buổi chiều miếu đổ trong bụi đất. Bây giờ anh chứng kiến buổi chiều hòn đá trở về trong im lặng.

Dũng là người cuối cùng rời lòng mương. Ông đứng dưới bùn, nhìn hòn đá nằm trên ván một lúc lâu. Hai tay ông còn lấm bùn tới tận khuỷu. Ông leo lên bờ, rửa sơ tay ở thau nước, rồi quay lại đứng bên tấm ván. Ông nói với À cha, giọng khàn đi.

- Thưa À cha, đá đã lên rồi. Con xin phép cùng anh em khiêng đá về dưới gốc me.

À cha gật đầu. Ông dặn nhóm khiêng đi cho chậm, giữ ván cho thật thăng bằng. Ông nói quãng đường từ bờ mương về gốc me không xa. Nhưng từng bước đi trên quãng đường ngắn ấy đều phải đàng hoàng. Người phum sẽ đi theo sau, không ai chen lên trước mặt đá.

Bốn người khiêng ván gồm Dũng, Tám, Rinh và Phước. Họ nâng tấm ván lên cùng một nhịp đếm nhỏ. Tấm ván rời khỏi mặt đất nhẹ nhàng, không chao đảo. Họ bắt đầu bước đi trên con đường đất dọc bờ mương. Đi đầu là À cha, bước chậm rãi với nén nhang còn cháy dở trên tay. Sau À cha là tấm ván chở hòn đá. Sau nữa là ông Lượng và cả vòng người phum lặng lẽ đi theo.

Tuấn đi bên cạnh tấm ván, mắt không rời hòn đá. Anh nhìn lớp bùn trên mặt đá khô dần trong nắng chiều. Anh nhìn tấm vải sạch lót dưới đá đã thấm nước bùn thành từng vệt nâu. Anh nghĩ về buổi chiều tám ngày trước, cũng trên con đường này. Hôm ấy hòn đá bị gạt xuống mương giữa tiếng hô hoán và bụi đất. Hôm nay hòn đá trở về trên tay người, giữa một đoàn người im lặng và trang nghiêm. Hai buổi chiều đối nhau như hai mặt của cùng một con đường.

Đi được nửa đường, nhóm khiêng dừng lại một nhịp ngắn để đổi tay. Họ không đặt ván xuống đất. Bốn người chỉ khẽ chuyển vị trí nắm cho đỡ mỏi, mắt vẫn nhìn nhau giữ thăng bằng. Một thanh niên trong phum bước tới, ngỏ ý muốn phụ khiêng thay một người. Dũng lắc đầu nhẹ, nói cảm ơn anh. Ông nói quãng đường còn lại ngắn lắm, cứ để bốn người của đội khiêng cho trọn. Ông nói người của đội đưa đá xuống mương thì cũng phải là người của đội đưa đá về. Người thanh niên nghe xong thì gật đầu, lùi lại đi sau đoàn như cũ.

Tuấn đi bên cạnh, nghe câu nói ấy của Dũng mà lòng chợt ấm lên. Mấy ngày trước, ông đội trưởng này còn tính chuyện thuê xe cẩu cho nhanh gọn. Chính Tuấn đã phải giải thích mãi rằng việc này không làm bằng máy được. Bây giờ ông lại là người từ chối một bàn tay phụ khiêng, chỉ để đội của mình gánh trọn phần việc. Anh hiểu sự đổi thay ấy không đến từ một lời khuyên nào của anh. Nó đến từ những đêm ông nằm nhìn lên mái tôn tối trong lán. Nó đến từ buổi họp phum sáng qua và bờ mương khô nứt chiều qua.

Đoàn người về tới dưới gốc me. Tán me xòe rộng che mát cả khoảng đất đầu phum. Nhóm khiêng hạ tấm ván xuống chỗ đất phẳng đã dọn sẵn từ sáng. Chỗ ấy nằm ngay bên nền miếu cũ, trên một lớp cát sạch mới trải. Tấm ván đặt xuống vững vàng. Hòn đá nằm yên trên vải sạch, dưới bóng me râm mát. Người phum đứng vòng quanh khoảng đất ấy, không ai bước qua vòng ngoài đã vạch sẵn.

À cha thắp thêm một nén nhang mới, cắm xuống mô đất nhỏ trước tấm ván. Ông khấn mấy câu ngắn bằng tiếng Khmer. Tuấn đứng bên cạnh, nghe được lõm bõm vài tiếng quen thuộc. Anh không dịch lại lần này. Anh biết những câu khấn ấy là lời thưa của À cha với ông Tà. Lời thưa rằng hòn đá đã về lại đầu phum. Lời thưa rằng phần việc còn lại, phum và đội sẽ làm tiếp cho trọn.

Người phum đứng quanh khoảng đất một lúc lâu rồi mới dần tản ra. Ai đi ngang qua tấm ván cũng cúi đầu xuống một cái. Mấy đứa nhỏ được cha mẹ dắt tay tới gần vòng ngoài, chỉ cho chúng nhìn hòn đá. Một bé gái hỏi nhỏ mẹ nó rằng đá có đau không sau mấy ngày nằm dưới mương. Người mẹ đáp khẽ rằng đá không đau, nhưng người phum thì đau lòng thay cho đá. Tuấn nghe câu đáp ấy mà đứng yên thêm một lúc bên tấm ván.

Phước ở lại sau cùng cùng Tuấn để thu dọn hiện trường. Hai người gom dây vải lại thành cuộn gọn gàng. Họ phủ thêm một lớp vải nữa lên trên tấm ván cho kín gió chiều. Phước ghi vào sổ của đội mấy dòng ngắn về buổi chiều hôm nay. Anh ghi giờ đá rời khỏi mương và giờ đá về tới gốc me. Anh ghi thêm một dòng riêng về tình trạng của đá. Nguyên vẹn, không sứt mẻ, cả phum cùng chứng kiến. Viết xong, anh đưa cuốn sổ cho Tuấn xem lại. Tuấn đọc kỹ rồi gật đầu, bảo anh cất sổ cho cẩn thận.

Khi nén nhang cháy được một nửa, À cha quay sang nhìn Dũng và Tuấn. Ông nói chậm rãi, giọng nhẹ đi nhiều so với những ngày đầu.

- Đá về được tới đây là xong một phần việc lớn. Sáng mai tắm đá xong, bệnh trong lán sẽ khác. Các cậu cứ chờ mà xem.

Chương khác

Xem thêm