ÔNG TÀ QUỞ MIẾU ĐÁ TRÀ VINH - Chương 5: Lệnh Thi Công Đoạn Qua Phum
Sáng ngày năm tháng ba, lán trại thức dậy từ lúc trời còn tối. Nguyễn Văn Dũng đã có mặt ở sân từ năm giờ rưỡi. Ông đi một vòng quanh sân, kiểm tra từng…
Nội dung chương
Sáng ngày năm tháng ba, lán trại thức dậy từ lúc trời còn tối. Nguyễn Văn Dũng đã có mặt ở sân từ năm giờ rưỡi. Ông đi một vòng quanh sân, kiểm tra từng việc bằng mắt như thói quen của người chỉ huy lâu năm. Xe chở vật tư đã đậu đúng vị trí. Thùng dầu dự trữ đã khóa. Dụng cụ của các tổ đã xếp gọn thành từng chồng. Ông gật đầu hài lòng. Một buổi sáng khởi công phải bắt đầu như vậy, gọn gàng và đúng giờ, không ai được phép lề mề.
Sáu giờ, máy ủi được xe chuyên dụng chở tới cổng lán. Chiếc máy màu vàng cũ, thân còn dính đất khô từ công trường trước, được hạ xuống sân trong tiếng động cơ gầm nhẹ. Lê Văn Tám đi vòng quanh máy, kiểm tra xích, kiểm tra lưỡi ủi, kiểm tra thùng dầu. Anh vỗ mạnh lên thân máy như vỗ vai một người bạn cũ.
- Máy này theo tôi ba năm rồi anh Dũng. Nó lì lắm. Đoạn đầu phum này giao cho nó là xong gọn.
Dũng gật đầu.
- Ừ. Hôm nay cậu là người lái chính. Làm cho cẩn thận. Đoạn này phải xong trong ngày.
Bảy giờ sáng, Dũng tập hợp toàn đội trước lán. Hơn chục người thợ đứng thành hai hàng trên sân đất. Nắng sớm đã bắt đầu nóng. Phước đứng bên cạnh Dũng, cầm sổ điểm danh và danh sách phân công đã viết sẵn từ tối hôm trước. Dũng nhìn một lượt qua mặt từng người. Ông thấy Tuấn đứng ở cuối hàng, mặt ít ngủ, tay cầm sổ khảo sát dày hơn thường ngày. Ông biết Tuấn vẫn còn nặng lòng chuyện ngôi miếu. Nhưng việc đã quyết thì phải làm. Ông không cho phép sự do dự của một người làm chậm cả đội.
- Tất cả nghe tôi nói đây.
Giọng Dũng vang rõ khắp sân. Đội thợ im lặng hẳn.
- Hôm nay mình khởi công đoạn qua phum. Đây là đoạn quan trọng nhất của đợt này. Ban quản lý đang chờ kết quả của mình. Làm xong đoạn này đúng ngày, cả đội có thưởng tiến độ. Làm chậm, tôi là người chịu trách nhiệm đầu tiên, sau đó tới từng người trong đội này. Tôi nói vậy để ai cũng hiểu việc hôm nay nặng nhẹ ra sao.
Ông dừng lại một nhịp, rồi nói tiếp phần phân công cụ thể.
- Tám lái máy ủi, phụ trách san gạt mặt bằng đoạn đầu phum. Phước làm thợ cả, phụ trách chung mặt bằng, vật tư và an toàn lao động. Rinh theo tổ của Phước, lo phần dọn dẹp và cắm lại mốc sau khi máy đi qua. Tuấn phụ trách kỹ thuật tại hiện trường, có việc gì về số đo và mốc giới thì Tuấn quyết tại chỗ.
Tuấn nghe tới phần việc của mình mà lòng càng nặng. Phụ trách kỹ thuật tại hiện trường nghĩa là anh sẽ phải đứng ngay tại đầu phum, chứng kiến từng việc sắp xảy ra, và ghi lại chúng vào sổ của đội. Anh không thể vắng mặt. Anh cũng không thể quay đi.
Dũng lấy trong cặp ra tờ lệnh thi công đoạn qua phum. Ông đọc to nội dung chính cho cả đội cùng nghe. Lệnh ghi rõ phạm vi thi công trong ngày. Lệnh ghi rõ thời gian bắt đầu và yêu cầu hoàn thành mặt bằng đoạn đầu phum trước khi trời tối. Ở cuối lệnh là chữ ký của chính ông, ký từ chiều hôm trước. Ông đọc xong, gấp tờ lệnh lại, nhìn cả đội một lần nữa.
- Lệnh này do tôi ký. Trách nhiệm do tôi chịu. Ai có ý kiến gì thì nói ngay bây giờ. Còn đã ra hiện trường thì làm theo lệnh, không bàn ra bàn vào nữa.
Sân lán im lặng vài giây. Không ai lên tiếng. Phước ghi chép vào sổ. Tám đội mũ bảo hộ lên đầu, sẵn sàng ra máy. Rinh nhìn sang Tuấn một cái rất nhanh rồi cúi xuống kiểm tra dây giày. Tuấn biết sự im lặng này không có nghĩa là mọi người đều đồng ý trong lòng. Nó chỉ có nghĩa là trong đội này, lời của đội trưởng là lời cuối cùng khi đã thành lệnh ký tên đóng dấu.
Dũng nói thêm mấy câu về an toàn rồi cho đội giải tán chuẩn bị. Mọi người tản ra các hướng. Tiếng dụng cụ va vào nhau vang lên khắp sân. Tuấn bước tới gần Dũng, hạ giọng nói riêng.
- Bác Dũng, chuyện vết nứt đất hôm qua con báo, bác tính sao ạ?
Dũng đáp gọn, không dừng bước đi về phía xe bán tải.
- Tôi nghe rồi. Đất hạn nứt nẻ là chuyện thường ở miền Tây mùa này. Chỗ nào không nứt? Mình cứ thi công theo kế hoạch. Trong lúc làm, cậu để ý thêm. Có gì bất thường thật sự thì báo tôi ngay tại hiện trường.
- Nhưng con đề xuất kiểm tra lại trước khi máy vào ạ.
- Tuấn, tôi nói lần cuối. Không hoãn. Hôm nay là ngày khởi công đã báo với ban quản lý. Cậu tập trung vào việc của cậu đi.
Tuấn đứng yên nhìn Dũng bước lên xe. Anh biết cuộc nói chuyện đã kết thúc trước khi nó kịp bắt đầu. Trong tay anh, cuốn sổ khảo sát với đoạn ghi chú gạch chân hai chữ kiểm tra lại bỗng trở nên nhẹ bẫng và vô ích. Anh cất sổ vào túi vải, đội mũ lên, rồi leo lên xe chở thợ cùng cả đội. Đoàn xe rời lán, chạy về phía đầu phum trong bụi đỏ mù mịt.
Trước khi đoàn xe lăn bánh, Dũng còn dành mười phút đi kiểm tra lại bảng tiến độ treo ở vách lán. Bảng tiến độ là một tấm bảng trắng lớn, kẻ ô từng ngày bằng bút lông đỏ. Ngày năm tháng ba được khoanh tròn hai lần. Bên cạnh ô khoanh tròn, dòng chữ viết tay của chính Dũng ghi rõ mục tiêu phải đạt trong ngày. Ông đứng nhìn tấm bảng ấy rất lâu. Với người ngoài, đó chỉ là mấy ô lịch bình thường. Với ông, đó là lời hứa danh dự của một đội trưởng trước ban quản lý và trước cả đội thợ đang trông chờ vào mình.
Phước bước tới, đưa cho ông xem lại danh sách vật tư đã chuẩn bị cho đoạn đầu phum.
- Vật tư đủ hết rồi anh Dũng. Cọc mốc dự phòng có. Dây căng có. Nhiên liệu cho máy đủ chạy tới tối.
- Tốt. Cậu nhớ dặn anh em mang theo nước uống nhiều vào. Nắng hôm nay gắt lắm. Đừng để ai say nắng giữa chừng rồi lại chậm việc.
- Dạ, em dặn rồi. Thuốc men cơ bản em cũng mang theo một túi.
Dũng gật đầu. Ông vốn không phải người vô tâm với thợ. Ngược lại, ông lo cho anh em trong đội theo cách của một người anh lớn khó tính. Ông la mắng khi ai làm ẩu. Ông cũng là người đầu tiên chạy tới khi có thợ bị thương ở các công trường trước. Chính vì vậy, lời của ông trong đội mới có sức nặng. Anh em nể ông không chỉ vì chức đội trưởng. Họ nể vì ông luôn là người chịu trách nhiệm đầu tiên khi có chuyện.
Tuấn đứng gần đó, nghe hết cuộc trao đổi ngắn này. Anh thấy rõ một mặt khác của Dũng mà những ngày qua anh ít để ý. Dũng không phải người ham phá phách hay coi thường thợ. Ông chỉ có một điểm cố định không lay chuyển được. Đó là tiến độ. Khi tiến độ và một điều gì khác va vào nhau, ông luôn chọn tiến độ trước, rồi mới tính tới phần còn lại sau. Tuấn tự hỏi không biết sau ngày hôm nay, thứ tự ưu tiên ấy có còn giữ nguyên trong lòng người đội trưởng này hay không.
Trên đường tới đầu phum, xe chở thợ chạy chậm vì đường đất hẹp và bụi dày. Tuấn ngồi ở băng ghế cuối, ôm túi vải đựng sổ khảo sát trước ngực. Ngồi cạnh anh là Rinh, người thợ Khmer ở phum bên. Rinh hạ giọng, nói đủ cho hai người nghe giữa tiếng máy xe ồn ào.
- Anh Tuấn, hôm nay làm thiệt hả anh? Ủi thiệt cái miếu đó hả?
Tuấn đáp khẽ.
- Lệnh ký rồi Rinh. Anh cũng không biết nữa.
- Em ở phum bên, nhà em cũng có miếu ông Tà ở đầu phum. Em nghe chuyện này từ hôm qua mà trong bụng em không yên chút nào. Người mình ai lại đi ủi miếu ông Tà bao giờ.
- Anh hiểu. Anh đã nói hết lời ở trên rồi. Không đổi được.
Rinh im lặng, nhìn ra cửa xe về phía những hàng cây khô hai bên đường. Tuấn cũng im lặng theo. Hai người Khmer trong đội, một kỹ sư và một thợ, cùng ngồi yên trên chuyến xe đang chạy thẳng về phía ngôi miếu mà cả hai đều biết là không nên động vào. Sự im lặng ấy nặng hơn bất cứ lời than thở nào.
Đường vào đầu phum hôm nay khác hẳn hai ngày trước. Hai bên đường, nhiều người phum đã đứng sẵn từ sớm. Họ không ồn ào. Họ chỉ đứng nhìn đoàn xe tiến lại gần. Có người bồng con nhỏ trên tay. Có người già chống gậy đứng sát lề đường. Tuấn ngồi trên xe, nhìn những gương mặt ấy mà cổ họng nghẹn lại. Anh nhận ra bà cụ gánh nước anh gặp chiều hôm qua. Anh nhận ra mấy người phụ nữ từng lựa thóc trên tấm bạt trong phum. Họ đều có mặt ở đây. Họ đều hướng mắt về phía gốc me.
Xe dừng lại cách gốc me một đoạn. Đội thợ xuống xe, bắt đầu căng dây và kiểm tra lại mốc giới. Tám leo lên máy ủi, nổ máy thử. Tiếng động cơ vang lớn, át cả tiếng lá me xào xạc trên đầu. Phước đi dọc theo ranh giới mặt bằng, tay cầm cờ hiệu nhỏ. Dũng đứng giữa khoảng đất trống, tay chống hông, quan sát toàn cảnh như một người chỉ huy trận đánh. Ông hài lòng với nhịp làm việc của đội. Mọi thứ đang đi đúng kế hoạch ông vạch ra.
Chỉ có một việc nằm ngoài kế hoạch.
Khi Tám cho máy ủi tiến lên những mét đầu tiên về phía khu vực quanh miếu, một nhóm người phum từ trong đường nhỏ bước ra. Đi đầu là cao niên Chau Văn Lượng, tay chống gậy, bước chậm mà chắc. Theo sau ông là mấy người đàn ông trung niên và vài phụ nữ lớn tuổi trong phum. Họ không mang theo bất cứ thứ gì trên tay ngoài sự có mặt của chính họ. Họ đi thẳng tới trước ngôi miếu nhỏ dưới gốc me, rồi đứng lại thành một hàng ngang yên lặng, quay mặt về phía chiếc máy ủi đang gầm rú tiến tới.
Tám cho máy chậm lại theo phản xạ. Tiếng động cơ nhỏ dần. Phước quay sang nhìn Dũng, chờ lệnh. Tuấn đứng chết lặng bên vệ đường, tay nắm chặt cuốn sổ đến nhàu cả bìa giấy.
Dũng bước lên phía trước một bước, giọng vang to giữa khoảng đất bỗng nhiên im ắng lạ thường.
- Bà con tránh ra cho đội thi công làm việc đi. Đường này là công trình của nhà nước, có giấy phép đàng hoàng.
Ông Lượng chống gậy đứng yên ở chính giữa hàng người, ngay trước ngôi miếu, đôi mắt già nhìn thẳng về phía Dũng không chớp. Hàng người phum sau lưng ông cũng không ai nhúc nhích. Chiếc máy ủi đứng khựng lại giữa đường, lưỡi ủi còn cách ngôi miếu một khoảng ngắn, khói đen phả lên tán me xanh trong nắng sớm.