ÔNG TÀ QUỞ MIẾU ĐÁ TRÀ VINH - Chương 9: Kiểm Tra Máy Ủi
Ba giờ chiều ngày sáu tháng ba, Nguyễn Văn Dũng đứng giữa đoạn đường vừa san gạt ở đầu phum, nhìn chiếc máy ủi nằm bất động trước mặt. Nắng chiều vẫn còn…
Nội dung chương
Ba giờ chiều ngày sáu tháng ba, Nguyễn Văn Dũng đứng giữa đoạn đường vừa san gạt ở đầu phum, nhìn chiếc máy ủi nằm bất động trước mặt. Nắng chiều vẫn còn gắt. Bụi đỏ phủ một lớp mỏng lên thân máy vàng. Xung quanh máy, đội thợ còn khỏe mạnh được ông huy động ra hiện trường từ đầu giờ chiều đang quây thành một vòng. Người cầm cờ lê. Người cầm đồng hồ đo điện. Người ôm theo thùng dụng cụ sửa chữa đầy đủ nhất của đội.
Dũng biết mình phải làm gì đó ngay trong buổi chiều này. Cả buổi sáng, ban quản lý gọi điện liên tục hỏi vì sao đoạn qua phum dừng máy. Tuấn ở trạm y tế xã đã phải nghe một cuộc gọi như vậy. Chính Dũng cũng vừa nghe một cuộc gọi khác còn nặng nề hơn, ngay trước khi ông ra hiện trường. Đầu dây bên kia không la hét. Họ chỉ hỏi ông một câu ngắn gọn và lạnh lùng. Bao giờ máy chạy lại? Dũng chưa trả lời được câu hỏi đó. Ông ghét nhất trên đời là không trả lời được một câu hỏi về công việc của chính đội mình.
- Tám đâu? Lại đây coi.
Tám bước tới, người còn yếu sau cơn sốt đêm qua nhưng đã cố gắng có mặt ở hiện trường theo lệnh của Dũng. Mặt anh còn tái, bước đi chưa vững hẳn. Dũng nhìn anh một lúc, giọng dịu xuống một chút so với thường ngày.
- Cậu còn mệt thì ngồi coi chỉ tay thôi. Đừng leo trèo gì hết. Cậu rành máy này nhất đội. Cậu chỉ, anh em làm.
- Dạ anh Dũng. Em ngồi coi được. Máy này em theo nó ba năm, nó trở chứng chỗ nào em ngó là em biết liền.
Trước khi buổi kiểm tra bắt đầu, Dũng đã phải xử lý một việc khác còn khó hơn cả máy móc. Đó là tinh thần của đội. Buổi trưa ở lán, khi anh em vừa từ trạm y tế về nằm nghỉ la liệt, ông đi một vòng qua các dãy giường và nghe được không ít lời bàn tán nhỏ to. Có người nói đội mình bị quở thật rồi. Có người nói nên cúng kiến gì đó cho yên chuyện. Có người chỉ nằm im, mắt mở trừng trừng nhìn mái tôn, không nói một lời nào mà mặt thì đầy lo âu. Dũng hiểu rõ thứ không khí này nguy hiểm ra sao với một đội thi công. Máy hỏng thì còn sửa được. Chứ lòng người mà hoang mang hết, đội sẽ tan rã trước khi công việc kịp sụp đổ.
Ông đứng giữa lán, nói to cho tất cả cùng nghe, kể cả những người đang nằm sốt.
- Anh em nghe tôi nói đây. Bệnh thì có trạm y tế lo. Thuốc đã uống rồi. Sốt sẽ lui dần thôi. Máy hỏng thì chiều nay tôi cho kiểm tra tới nơi tới chốn. Tôi làm đội trưởng bao nhiêu năm, chưa có việc gì mà đội mình không qua được hết. Anh em cứ yên tâm nghỉ ngơi. Việc ngoài hiện trường để tôi lo.
Mấy lời nói đó có tác dụng thấy rõ. Vài người thợ gật đầu. Không khí trong lán bớt căng đi một chút. Nhưng khi Dũng quay lưng bước ra hiên, ông tự biết những lời vừa rồi của mình nửa là sự thật, nửa là liều thuốc tinh thần ông buộc phải cho đội uống tạm trong lúc chưa có cách nào tốt hơn. Chính ông cũng đang chờ buổi kiểm tra máy chiều nay để tự trả lời cho mình một câu hỏi. Rằng mọi chuyện đang xảy ra có còn nằm trong vùng hiểu biết nghề nghiệp của ông nữa hay không.
Cũng trong buổi trưa đó, ông gọi điện cho Huỳnh Văn Thanh ở ban quản lý. Ông báo cáo ngắn gọn rằng đội có nhiều thợ bị sốt đồng loạt, máy ủi đang trục trặc chưa rõ nguyên nhân, đoạn qua phum phải tạm dừng ít nhất một ngày. Đầu dây bên kia im lặng lâu hơn thường lệ sau khi nghe xong.
- Anh Dũng, tôi nghe anh nói mà tôi lo đó. Đội của anh trước giờ là đội khỏe nhất đợt này. Sao tự nhiên bệnh một lượt dữ vậy?
- Tôi cũng chưa rõ anh Thanh. Trạm y tế đang theo dõi. Tôi cho kiểm tra máy chiều nay rồi báo lại anh kết quả cụ thể.
- Ừ. Anh cứ xử lý đi. Nhưng anh nhớ giùm tôi, dừng một ngày thì còn gỡ được. Dừng lâu hơn là cả đợt tiến độ này vỡ hết đó anh.
Dũng cúp máy, đứng yên ở hiên lán một lúc lâu. Ông nhìn ra khoảng sân nắng trắng xóa. Uy tín của ông trước ban quản lý đang mỏng dần theo từng cuộc gọi như vậy. Ông biết rõ điều đó hơn ai hết. Và ông cũng biết, chiếc máy ủi ở đầu phum chiều nay không chỉ là một chiếc máy cần sửa. Nó là nơi ông đặt hết hy vọng tìm lại một lời giải thích bình thường cho chuỗi ngày bất thường này.
Việc kiểm tra bắt đầu một cách bài bản. Hai người thợ chui xuống gầm máy kiểm tra hệ thống nhiên liệu. Một người mở nắp capo, kiểm tra bình điện và các đầu nối dây. Một người khác leo lên buồng lái, vặn chìa khóa thử đề máy từng lần theo hiệu lệnh của Tám. Tiếng đề máy rè rè vang lên giữa khoảng đất trống đầu phum, rồi tắt. Lại vặn. Lại rè rè. Lại tắt. Chiếc máy nhất định không chịu nổ, dù mọi thao tác đều đúng như mọi ngày nó vẫn chạy ầm ầm ngoài công trường.
Tám ngồi trên phiến đá ven đường, chỉ tay hướng dẫn từng bước bằng giọng khàn.
- Kiểm tra lại đường dầu coi. Tháo lọc dầu ra coi có nghẹt không.
Người thợ dưới gầm máy làm theo, một lúc sau chui ra, lắc đầu.
- Lọc dầu sạch anh Tám. Dầu lên đều. Không nghẹt gì hết.
- Vậy coi lại bình điện. Đo coi còn đủ điện không.
Đồng hồ đo được kẹp vào hai cực bình. Kim đồng hồ vọt lên mức tốt. Người thợ cầm đồng hồ ngẩng lên nhìn Dũng, vẻ mặt khó hiểu.
- Bình điện còn mạnh lắm anh Dũng. Không yếu chút nào hết.
Cứ như vậy, buổi kiểm tra kéo dài suốt cả buổi chiều. Từng bộ phận một được tháo ra, xem xét, lau sạch, lắp lại. Hệ thống nhiên liệu không hỏng. Hệ thống điện không hỏng. Động cơ không có dấu hiệu kẹt cứng hay gãy vỡ gì bên trong. Phước đứng bên cạnh Dũng, tay cầm biên bản kiểm tra máy, ghi lại từng hạng mục đã kiểm tra theo đúng biểu mẫu của đội. Càng ghi, nét mặt ông càng thêm căng thẳng. Đến cuối buổi, trang biên bản đã ghi chật kín các dòng chữ giống hệt nhau ở cột kết quả. Không phát hiện hỏng hóc. Không phát hiện hỏng hóc. Không phát hiện hỏng hóc.
Dũng cầm tờ biên bản lên đọc lại một lượt dưới nắng chiều. Ông đọc chậm. Ông đọc như người đang tìm một dòng nào đó khác đi, một lỗi cụ thể nào đó để ông có thể ra lệnh sửa chữa ngay trong đêm nay. Nhưng không có dòng nào như vậy hết. Chiếc máy ủi của đội ông đang chết máy giữa đường mà không một người thợ nào tìm ra được nó chết vì lý do gì. Trong nghề làm đường, đó là chuyện hiếm hoi đến mức khó tin. Máy móc luôn hỏng có lý do. Luôn luôn là vậy, trong suốt hai mươi mấy năm kinh nghiệm của ông.
Tuấn từ trạm y tế về tới hiện trường đúng lúc buổi kiểm tra sắp kết thúc. Anh đi thẳng tới chỗ Dũng, báo cáo ngắn gọn tình hình ở trạm.
- Bác Dũng, anh em ở trạm đã uống thuốc, sốt lui dần rồi ạ. Bác sĩ nói chưa rõ nguyên nhân, dặn theo dõi sát đêm nay. Mấy người nặng nhất chiều nay cũng về lán nghỉ được rồi.
Dũng gật đầu, mắt vẫn không rời chiếc máy bất động.
- Ừ. Còn máy thì cậu thấy đó. Kiểm tra cả buổi rồi. Không ra bệnh.
Tuấn nhìn tờ biên bản trên tay Phước, rồi nhìn chiếc máy. Anh nói khẽ, chỉ đủ cho Dũng nghe.
- Bác Dũng, máy không hỏng mà không nổ. Người không rõ bệnh mà sốt cả đội. Hai việc này xảy ra cùng lúc, ngay sau ngày hôm qua. Bác không thấy lạ sao ạ?
Dũng quay sang nhìn Tuấn. Ánh mắt ông mệt mỏi vì hai đêm gần như không ngủ, nhưng giọng nói vẫn cố giữ sự cứng rắn quen thuộc của một đội trưởng trước mặt đội thợ. Ông nói câu đó thành tiếng, rõ ràng, như một lời kết luận chính thức cho cả buổi chiều kiểm tra.
- chắc máy hỏng và thợ trúng nắng thôi.
Tuấn im lặng sau câu nói ấy. Anh biết Dũng không chỉ nói cho anh nghe. Dũng đang nói cho cả đội cùng nghe, và quan trọng hơn hết, Dũng đang nói cho chính mình nghe. Câu nói đó là cái phao cuối cùng mà lý trí của người đội trưởng này còn bám vào được. Máy hỏng vặt. Thợ trúng nắng mùa hạn. Hai cách giải thích bình thường cho hai việc bất thường. Nếu bỏ cái phao đó ra, Dũng sẽ phải đối diện với một cách giải thích khác mà ông chưa sẵn sàng gọi tên.
Dũng gấp tờ biên bản lại, đưa cho Phước cất giữ, rồi ra lệnh cho đội thu dọn dụng cụ. Ông nói to cho mọi người cùng nghe, giọng đã lấy lại vẻ dứt khoát thường ngày.
- Thôi, hôm nay kiểm tra tới đây. Mai tôi cho gọi thợ máy từ huyện xuống coi lại một lần nữa. Anh em về lán nghỉ ngơi, ai còn sốt thì uống thuốc đúng giờ như trạm dặn. Việc đoạn này tạm dừng một ngày. Tôi sẽ báo lại với ban quản lý sau.
Đội thợ lặng lẽ thu dọn. Không ai nói cười như mọi buổi chiều tan ca khác. Chiếc máy ủi ở lại giữa đoạn đường trống, phủ dần trong bóng chiều đang xuống nhanh ở đầu phum. Tuấn đi sau cùng. Trước khi quay lưng rời hiện trường, anh dừng lại bên cạnh Dũng, nói một câu thẳng thắn mà anh đã giữ trong lòng từ sáng tới giờ. Anh nói chậm, rõ, không vòng vo.
- Bác Dũng, con nói thật một câu. Nếu không tìm À cha, đội này không qua được tuần này đâu ạ.
Dũng đứng yên, không đáp lại ngay. Ông nhìn về phía con đường nhỏ dẫn vào phum, nơi nhà của người giữ việc khấn lễ cho cả cộng đồng này nằm sâu bên trong, khuất sau những hàng cây thưa và những mái nhà thấp đang lên khói bếp chiều.