ÔNG TÀ QUỞ MIẾU ĐÁ TRÀ VINH - Chương 11: Vào Phum Tìm À Cha

Tám giờ sáng ngày bảy tháng ba, Thạch Minh Tuấn rời lán trại khi nắng vừa lên khỏi ngọn tre. Anh mang theo cuốn sổ tay, một chai nước và cái nón vải đã…

Nội dung chương

Tám giờ sáng ngày bảy tháng ba, Thạch Minh Tuấn rời lán trại khi nắng vừa lên khỏi ngọn tre. Anh mang theo cuốn sổ tay, một chai nước và cái nón vải đã bạc màu. Sau lưng anh, lán trại còn yên ắng lạ thường. Mấy người thợ khỏe hơn đang ngồi trước hiên ăn cháo loãng. Số còn lại vẫn nằm nghỉ sau hai đêm sốt liên tiếp. Phước tiễn anh ra tới cổng lán.

- Cậu đi một mình có ổn không Tuấn? Người phum đang giận đội mình lắm đó.

- Em phải đi, anh Phước. Cứ nằm chờ trong lán thì bệnh cũng không tự hết được.

- Vậy cậu đi cẩn thận. Nói năng cho mềm mỏng. Có gì thì về bàn lại, đừng hứa bừa với người ta.

Tuấn gật đầu. Anh biết Phước lo điều gì. Lời hứa của đội thi công lúc này rẻ lắm. Đội đã hứa hẹn đủ thứ với phum trước ngày khởi công. Rồi máy ủi vẫn húc thẳng vào ngôi miếu ở đầu phum. Anh siết quai nón, bước ra con đường đất dẫn vào trong phum.

Đường vào phum buổi sáng vắng người. Mùa nắng hạn, đất dưới chân nứt ra thành từng vệt nhỏ. Hai bên đường, hàng rào tre và mấy bụi chuối đứng im trong nắng sớm. Tuấn đi chậm. Anh là người Khmer. Anh sinh ra ở vùng đất này. Nhưng sáng nay anh bước vào phum với tư cách khác hẳn. Anh là người của đội thi công vừa phá miếu của phum. Cảm giác đó nặng trên vai anh hơn cả chai nước và cuốn sổ.

Đi ngang đầu phum, anh dừng lại dưới gốc me cổ thụ. Ngôi miếu lợp lá không còn nữa. Chỉ còn nền đất trống trơ, mấy viên gạch vỡ và tro nhang cũ vương vãi. Tán me vẫn xanh và rộng như mọi ngày. Tuấn đứng yên một lúc lâu. Anh cúi đầu trước nền đất trống ấy. Không ai bảo anh làm vậy. Anh tự cúi đầu, như một người con trong phum vừa trở về sau lỗi lầm của chính những người đi cùng mình.

Bên kia đường là con mương nước cạn. Mặt nước đục và thấp, lấp loáng nắng sớm. Hòn đá thờ của phum đang nằm đâu đó dưới lớp nước ấy. Tuấn nhìn xuống mương rất lâu mà không bước xuống. Anh biết mình không được chạm vào hòn đá lúc này. Chưa có lời thưa chuyện nào được nói ra. Chưa có ai trong phum cho phép đội của anh đụng vào nó thêm một lần nữa. Anh chỉ đứng nhìn, ghi nhớ vị trí bờ mương đối diện gốc me, rồi quay đi.

Càng vào sâu trong phum, anh càng gặp nhiều ánh mắt nhìn theo. Một bà cụ gánh nước dừng lại bên đường, nhìn anh từ đầu tới chân. Mấy đứa nhỏ chạy theo một đoạn rồi đứng lại ở góc sân. Không ai chào anh như mọi khi. Tuấn hiểu. Anh chủ động gật đầu chào từng người trước.

- Dạ, con chào bà. Con là Tuấn, kỹ sư của đội làm đường. Hôm nay con vào thưa chuyện với các bác trong phum ạ.

Bà cụ gánh nước nhìn anh một lúc rồi nói chậm rãi.

- Cậu là người của đội đó hả? Đội phá miếu của phum này đó hả?

- Dạ phải, thưa bà. Con ở trong đội đó. Hôm nay con vào để nghe các bác dạy bảo.

- Nghe dạy bảo thì được. Chớ miếu người ta thờ bao nhiêu đời, nói phá là phá. Các cậu coi trời bằng vung hết rồi.

Tuấn đứng yên nghe hết câu trách ấy. Anh không cãi một lời. Bà cụ gánh nước đi tiếp, đôi quang gánh kẽo kẹt trên vai gầy. Anh nhìn theo, lòng nặng trĩu. Lời trách của bà không có gì quá đáng. Nó đúng từng chữ.

Nhà cao niên Chau Văn Lượng nằm giữa phum, sau một hàng cau già. Tuấn tới nơi thì ông Lượng đã ngồi sẵn ở bộ ván trước hiên. Bên cạnh ông còn có mấy vị cao niên khác trong phum. Có người anh đã gặp hôm đứng trước miếu. Có người anh chỉ biết mặt qua những lần đi đo đạc. Họ ngồi thành một hàng, im lặng nhìn anh bước vào sân. Tuấn biết buổi nói chuyện này không dễ.

Anh chắp tay chào khắp lượt, rồi ngồi xuống chiếc ghế thấp mà ông Lượng chỉ cho. Một ly trà nguội được đặt trước mặt anh. Không ai hỏi anh uống nước không. Không khí trong sân nặng như buổi trưa đứng gió.

Ông Lượng lên tiếng trước, giọng già và chậm.

- Cậu kỹ sư. Hôm qua cậu nói muốn tới thưa chuyện. Ta cho cậu tới. Nhưng cậu phải biết, chuyện này không phải chuyện của riêng cậu.

- Dạ, con biết thưa bác. Con tới trước để nghe các bác nói. Con chưa dám thay mặt ai hứa điều gì hết.

- Vậy thì nghe cho hết. Nghe hết rồi hẵng nói.

Suốt buổi sáng hôm đó, Tuấn ngồi ở nhà ông Lượng mà nghe. Ông Lượng kể lại từ đầu. Ông kể ngôi miếu đầu phum có từ thời ông nội của ông còn trẻ. Ông kể hòn đá trong miếu được cả phum thờ kính qua bao nhiêu đời. Ông kể ngày đội thi công tới cắm mốc, người phum đã ra nói rõ từng lời. Ông kể buổi chiều máy ủi tiến vào, ông chống gậy đứng trước miếu can ngăn tới khàn cả giọng. Giọng ông run lên khi kể tới lúc mái lá sập xuống.

- Ta đứng ngay đó, cậu biết không? Ta nói hết lời. Ta nói đây là chỗ thờ tự của cả phum, đụng vào là mang tội với ông Tà. Đội trưởng của cậu nghe hết. Rồi ổng khoát tay cho máy chạy tiếp.

Một vị cao niên ngồi bên cạnh tiếp lời, giọng gay gắt hơn.

- Người phum mình sống ở đây bao đời. Chưa ai dám dời một viên gạch của miếu. Vậy mà đội các cậu tới có mấy ngày, húc đổ cái rụp. Các cậu coi phum này không có người hay sao?

Tuấn cúi đầu thấp hơn.

- Dạ, con không dám cãi. Việc đã xảy ra là lỗi của đội con. Con ngồi đây hôm nay là để nghe cho hết, rồi tìm đường sửa lại.

- Sửa? Miếu đổ rồi, đá quăng xuống mương rồi. Sửa bằng cách nào?

Câu hỏi ấy rơi xuống giữa sân, không ai trả lời thay anh được. Tuấn im lặng một lúc lâu. Anh mở cuốn sổ tay ra, đặt ngay ngắn trên đầu gối. Anh nói chậm, chọn từng lời.

- Dạ, chính vì con chưa biết sửa bằng cách nào cho đúng, con mới tới đây trước. Con muốn xin các bác chỉ cho đội con một con đường. Việc gì đội con làm được, con sẽ về bàn với đội trưởng để làm cho bằng được.

Mấy vị cao niên nhìn nhau. Ông Lượng rót thêm trà vào ly của mình, rồi nói tiếp. Lần này giọng ông không gay gắt nữa. Nó trầm xuống, nặng như đá.

- Cậu biết không, đêm đội cậu sốt, người phum này cũng không ngủ được. Có nhà thắp nhang cả đêm. Người ta giận thì giận thiệt. Nhưng thấy thợ sốt mê man, nói sảng, ai ở đây cũng xót. Phum này không ai muốn người khác phải khổ.

Tuấn ngẩng lên nhìn ông. Điều này anh đã thấy tận mắt ngoài cổng lán đêm qua. Người phum đứng lo lắng trong bóng tối, không một lời hả hê. Anh nói khẽ.

- Dạ, con thấy hết. Đêm qua các bác đứng ngoài lán, con biết các bác lo cho đội con. Con thay mặt anh em trong đội cảm ơn các bác.

- Cảm ơn thì để sau. Giờ ta nói việc chính cho cậu nghe.

Ông Lượng đặt ly trà xuống. Mấy vị cao niên ngồi thẳng dậy. Tuấn biết phần quan trọng nhất của buổi sáng này đang tới. Anh cầm bút lên, sẵn sàng ghi.

- Đội cậu muốn sửa sai thì phải sửa cho đúng người, đúng cách. Việc ủi miếu không phải việc của mình cậu. Cũng không phải việc của anh thợ lái máy. Người ra lệnh hôm đó là đội trưởng của cậu. Phum này đặt một điều kiện trước hết. Đội phải cử chính người ra lệnh ủi miếu tới đây thưa chuyện. Chính miệng người đó nói chuyện với phum. Không ai nói thay được.

Tuấn ghi câu ấy vào sổ, nét chữ chậm và rõ. Anh hỏi lại cho chắc.

- Dạ, ý các bác là anh Dũng, đội trưởng của con, phải tự tới thưa chuyện với phum và với À cha, phải không ạ?

- Đúng vậy. Người nào ra lệnh, người đó tới. Cậu là người con của vùng này, cậu làm cầu nối được. Nhưng cầu nối không gánh tội thay ai hết. Cậu về nói lại y như vậy cho đội trưởng của cậu nghe.

Một vị cao niên khác gật đầu, nói thêm.

- Còn chuyện làm lại ra sao, vớt đá thế nào, lễ lạt thế nào, đó là phần của À cha. Tụi ta chỉ giữ việc làng, không giữ việc khấn lễ. Cậu muốn hỏi đường sửa sai thì phải gặp À cha.

Tuấn gật đầu liên tục. Anh ghi thêm mấy dòng nữa vào sổ. Buổi sáng trôi qua chậm chạp trong sân nhà ông Lượng. Nắng đã lên cao, chiếu xiên qua hàng cau. Mồ hôi thấm ướt lưng áo anh từ lâu. Nhưng anh không xin phép đứng dậy sớm. Anh ngồi nghe cho tới khi các vị cao niên nói hết những điều cần nói. Có lời trách móc. Có lời dặn dò. Cũng có lời thương xót cho mấy người thợ đang nằm sốt trong lán. Anh nghe tất cả, không bỏ sót câu nào.

Khi buổi nói chuyện gần tàn, ông Lượng chống gậy đứng dậy. Ông ra hiệu cho Tuấn đi theo mình.

- Thôi. Cậu ngồi nghe hết một buổi sáng, không cãi một câu nào. Vậy là cậu có lòng thành thiệt. Ta dẫn cậu tới nhà À cha. Còn ông ấy có chịu gặp cậu hay không, là tùy ở ông ấy.

Tuấn đứng dậy, chắp tay cảm ơn các vị cao niên trong sân. Anh đi theo ông Lượng qua mấy con đường nhỏ trong phum. Đường đất quanh co giữa những hàng tre già. Tiếng gà trưa vang lên đâu đó sau vườn chuối. Ông Lượng đi chậm, gậy gõ đều xuống mặt đất khô. Tuấn đi bên cạnh, không dám bước trước mặt ông.

Nhà À cha Chau Sóc Ha nằm gần cuối con đường nhỏ, sau hàng tre già như người phum đã chỉ đêm qua. Căn nhà gỗ nhỏ, mái ngói cũ, sân trước quét sạch sẽ. Một giàn hoa giấy leo bên hiên. Không khí quanh nhà yên tĩnh khác hẳn ngoài đường. Ông Lượng dừng lại ở cổng, nói nhỏ với Tuấn.

- Cậu đứng đây chờ. Để ta vào thưa trước một tiếng.

Tuấn đứng ngoài cổng tre, tay cầm cuốn sổ đã ghi chật kín mấy trang. Anh chờ khá lâu. Trong nhà có tiếng nói chuyện trầm thấp bằng tiếng Khmer. Anh nghe không rõ từng lời, nhưng anh nghe được tên của Dũng được nhắc tới hai lần. Tim anh đập nhanh hơn. Anh biết người trong nhà đang cân nhắc xem có nên tiếp một người của đội thi công hay không.

Một lúc sau, ông Lượng quay ra cổng cùng một người đàn ông cao tuổi. Đó là À cha Chau Sóc Ha. Ông mặc áo bà ba sẫm màu, dáng người gầy và thẳng. Mái tóc ông bạc gần hết, chải gọn ra sau. Đôi mắt ông sáng và sâu, nhìn Tuấn một lượt từ đầu tới chân. Cái nhìn ấy rất lâu. Nó lâu đến mức Tuấn phải cúi đầu xuống trước.

À cha Ha không hỏi anh tên gì. Ông cũng không hỏi đội thi công muốn gì. Ông nhìn anh thêm một lúc nữa, rồi hỏi một câu duy nhất bằng giọng trầm và rõ.

- Người ra lệnh ủi miếu đang ở đâu?

Chương khác

Xem thêm