RÙA ĐỒNG TRẤN MẠCH HỒ CON RÙA - Chương 24: Sư Thầy Tới Xem Hồ
Ba giờ chiều, thầy Minh Đạo tới hồ. Khôi ra tận đầu lối đi quanh bờ hồ để đón thầy. Thầy mặc áo nâu sẫm giản dị, tay cầm một chuỗi hạt gỗ đã mòn bóng.…
Nội dung chương
Ba giờ chiều, thầy Minh Đạo tới hồ.
Khôi ra tận đầu lối đi quanh bờ hồ để đón thầy. Thầy mặc áo nâu sẫm giản dị, tay cầm một chuỗi hạt gỗ đã mòn bóng. Thầy đi chậm. Bước chân thầy đều và nhẹ trên lối đi lát gạch còn hơi ẩm sau những ngày mưa vừa qua. Khôi chắp tay chào. Thầy gật đầu đáp lại, mắt đã hướng về phía mặt hồ.
- Con mời thầy tới xem tận nơi cho rõ. Chuyện dưới đáy hồ này, con nghĩ thầy nên nhìn bằng mắt mình một lần.
- Ừ. Nhìn tận nơi vẫn hơn nghe kể lại.
Hai người đi chậm dọc theo bờ hồ. Khôi không vội nói gì thêm. Anh để thầy tự nhìn. Thầy dừng lại ở đoạn lan can đối diện thẳng với năm cột giữa hồ. Thầy đứng yên rất lâu. Gió chiều thổi nhẹ qua mặt nước làm những gợn sóng nhỏ lăn tăn chạy về phía bờ. Nắng chiều vàng nhạt phủ lên các cột bê tông một lớp sáng ấm.
Thầy nhìn năm cột trước. Rồi thầy nhìn mặt nước hình bát giác. Rồi thầy nhìn vòng xoay đông xe phía sau lưng. Người dân đi dạo quanh hồ chiều nay khá đông. Có người dắt chó. Có người ngồi ghế đá uống nước. Trẻ con chạy quanh đài phun phía xa. Không ai trong số họ để ý tới hai người đang đứng lặng bên lan can.
- Thầy ở gần đây mấy chục năm rồi. Hồ này thay đổi nhiều. Nhưng cái thế đất thì vẫn vậy.
Khôi im lặng nghe. Anh biết thầy đang nói ở mức nào. Từ hôm gặp đầu tiên ở sân chùa, anh đã hiểu cách nói của thầy. Thầy kể chuyện cũ như người giữ một cuốn sách cũ trong nhà. Thầy đọc cho người khác nghe. Nhưng thầy không bao giờ bắt ai phải tin từng chữ trong sách.
Thầy quay sang nhìn Khôi.
- Đo đạc của các con tới đâu rồi?
- Dạ, đêm qua nhóm con đo lại toàn bộ quanh hồ bằng sáu trạm. Nhiễu mạnh nhất ngay phía trên khối kim loại dưới đáy. Càng xa tâm hồ càng yếu. Nguồn nhiễu nằm ở đáy hồ, thưa thầy. Điều đó số liệu đã nói rõ.
Thầy gật đầu chậm rãi. Thầy không tỏ ra ngạc nhiên. Thầy cũng không nói câu nào kiểu thấy chưa hay đúng như thầy đã nói. Thầy chỉ hỏi tiếp một câu rất thực tế.
- Vậy người ta định làm gì với nó?
Câu hỏi trúng ngay vào điều đang đè nặng trong đầu Khôi mấy ngày nay. Anh trả lời thành thật.
- Chưa chốt, thưa thầy. Nhưng hướng trục vớt lên để xử lý đã được nhắc tới trong các cuộc họp. Giám đốc dự án chịu áp lực tiến độ và dư luận rất lớn sau hai vụ tai nạn lúc nửa đêm.
Thầy im lặng một lúc lâu sau câu trả lời đó. Thầy lần chuỗi hạt trong tay, từng hạt một, chậm rãi. Rồi thầy nói, giọng vẫn đều và nhỏ như khi nói chuyện trong sân chùa.
- Theo giai thoại người xưa kể lại, vật nằm dưới hồ này thuộc về một trận trấn giữ của khu đất. Người xưa tương truyền rằng đuôi rồng quẫy ở giao lộ này nên cần vật nặng và tĩnh để đè giữ cho yên. Thầy nhắc lại, đó là giai thoại. Là chuyện người đời truyền miệng cho nhau qua mấy thế hệ. Không ai kiểm chứng được. Thầy cũng không kiểm chứng được.
Khôi gật đầu.
- Dạ, con hiểu. Con không hỏi thầy để tìm một khẳng định.
- Thầy biết. Con là người của số liệu. Thầy quý chỗ đó của con. Nhưng thầy vẫn muốn nói với con một điều, không phải với tư cách người biết chuyện siêu nhiên gì đâu. Thầy chỉ là người già sống lâu ở đất này. Vật cũ đã nằm yên mấy chục năm dưới đáy hồ. Dù tin hay không tin vào giai thoại, nó cũng đã thành một phần của nơi này rồi. Không nên phá bỏ nó chỉ vì nó làm người ta tò mò, hay chỉ vì dỡ lên cho xong việc là cách làm nhanh nhất.
Lời thầy nói chậm rãi mà nặng. Khôi nghe rõ từng chữ. Điều làm anh suy nghĩ không phải phần giai thoại. Phần đó anh đã nghe và đã ghi chép cẩn thận ở mức truyền thuyết từ lâu. Điều làm anh suy nghĩ là vế sau. Không nên phá bỏ chỉ vì tò mò. Không nên phá bỏ chỉ vì muốn làm cho nhanh. Đó không phải lời của phong thủy. Đó là lời của một người già nói về cách đối xử với những thứ thuộc về quá khứ của một thành phố.
Hai người đi tiếp một vòng quanh hồ. Thầy dừng lại ở vài chỗ, chỉ cho Khôi xem những dấu vết cũ còn sót lại trên bờ hồ và quanh chân cột mà người đi đường bình thường không bao giờ để ý. Một đoạn lan can cũ khác hẳn các đoạn mới thay. Một mảng lát bờ đã mòn nhẵn vì mấy chục năm người ngồi. Thầy nói những thứ này cũng là vật cũ. Chúng không linh thiêng gì. Nhưng phá hết đi một lượt thì hồ này sẽ không còn là hồ mà người dân quanh đây nhớ nữa.
Khôi nghe mà liên hệ ngay tới bản thiết kế cải tạo đang nằm trên bàn làm việc của mình. Trong bản thiết kế đó, hồ bát giác và năm cột được giữ lại. Nhưng nhiều chi tiết quanh bờ đang được đề xuất thay mới toàn bộ cho đồng bộ. Lời thầy chiều nay làm anh tự hỏi liệu đồng bộ có phải lúc nào cũng là tốt hay không.
- Thưa thầy, nếu cuối cùng dự án vẫn quyết trục vớt thì sao?
Thầy dừng bước. Thầy nhìn thẳng xuống mặt nước.
- Thì thầy cũng không làm được gì. Thầy không có quyền gì trong dự án của các con. Thầy chỉ góp một lời khuyên của người già. Quyết định là của các con và của cấp trên các con. Nhưng con đã mất công lặn xuống tận nơi, đo đạc tận nơi, thì thầy mong con cân nhắc cho hết nhẽ trước khi gật đầu với cách làm nhanh nhất.
Khôi im lặng. Anh không hứa hẹn gì với thầy trong buổi chiều hôm đó. Anh biết mình không có quyền hứa. Vị trí của anh trong dự án không cho phép anh quyết định thay ban quản lý. Nhưng anh cũng biết rõ, sau buổi chiều này, nếu phải ngồi vào bàn họp bàn về hai phương án xử lý, anh sẽ không còn là người ngồi im xin thêm thời gian như trước nữa. Anh đã có số liệu về nguồn nhiễu. Anh đã có lời khuyên của một người già sống lâu ở đất này. Và anh đã có hai vụ tai nạn lúc nửa đêm trong bảng theo dõi của mình.
Đi được nửa vòng hồ, thầy dừng lại ở một ghế đá cũ nhìn thẳng ra giữa hồ. Thầy ngồi xuống và ra hiệu cho Khôi ngồi cạnh. Người dân đi dạo vẫn qua lại đều đặn phía sau lưng họ. Tiếng trẻ con cười đùa vọng lại từ phía xa nghe rất đời thường. Khôi bỗng thấy khung cảnh này đối lập hẳn với những đêm trực đo căng thẳng của nhóm anh. Cùng một mặt hồ. Ban ngày là nơi người ta thư giãn. Ban đêm lại là nơi máy đo nhảy số và xe cộ gặp nạn đúng nửa đêm.
- Con có bao giờ tự hỏi vì sao người xưa chọn rùa để đặt ở đây không, nếu giai thoại là có thật?
Khôi suy nghĩ một lúc trước khi trả lời.
- Dạ, theo lời thầy kể lần trước thì rùa mang tính tĩnh. Lấy tĩnh để kìm động.
- Ừ. Đó là cách người xưa nghĩ theo lối của họ. Thầy không nói lối nghĩ đó đúng hay sai theo khoa học của các con. Thầy chỉ thấy người xưa khi làm một công trình ở nơi đông người qua lại, họ nghĩ rất lâu về sự yên ổn lâu dài. Họ không chỉ nghĩ tới lúc khánh thành. Họ nghĩ tới cả mấy chục năm sau, khi họ không còn nữa. Cái nghĩ xa đó, thời nào cũng đáng học.
Khôi nghe mà im lặng khá lâu. Anh làm nghề kiến trúc. Anh hiểu rõ cảm giác thiết kế một công trình chỉ để đáp ứng tiến độ và ngân sách trước mắt khác hẳn cảm giác thiết kế một công trình để nó đứng yên tử tế với một thành phố trong mấy chục năm. Lời thầy chiều nay, bỏ qua lớp vỏ giai thoại, chạm đúng vào phần nghề nghiệp sâu nhất trong anh.
Thầy hỏi thêm về gia đình và công việc của Khôi dăm câu ngắn. Cuộc nói chuyện trở nên nhẹ nhàng như hai người quen lâu ngày ngồi bên hồ buổi chiều. Nhưng Khôi biết phần nặng nhất của buổi gặp hôm nay đã nói xong rồi. Nó nằm ở câu khuyên không phá vật cũ. Câu đó sẽ đi theo anh vào mọi cuộc họp sắp tới, dù anh có nhắc tới tên thầy trong phòng họp hay không.
Trời sập tối dần khi hai người đi hết vòng hồ. Đèn đường quanh vòng xoay bật sáng từng dãy. Thầy chào Khôi để về chùa trước giờ công phu tối. Khôi tiễn thầy ra tới đầu đường rồi đứng nhìn theo cho tới khi bóng áo nâu khuất sau hàng cây.
Anh quay lại văn phòng hiện trường. Trên bàn, bản báo cáo ngày về buổi đo sáu trạm vẫn nằm ngay ngắn chờ được mang lên họp. Anh ngồi xuống, mở sổ công tác, ghi lại buổi chiều hôm nay thành mấy dòng ngắn. Thầy tới xem hồ. Thầy khuyên không phá vật cũ. Lời khuyên ở mức giai thoại và tình cảm với đất cũ. Không khẳng định gì thêm.
Ghi xong, anh gấp sổ lại. Ngoài cửa sổ, mặt hồ đã tối hẳn. Chỉ còn ánh đèn phản chiếu trên mặt nước thành những vệt sáng dài rung rinh. Anh nghĩ về câu hỏi mà mình vẫn chưa trả lời được từ đêm qua. Yếu tố nào biến thiên theo giờ và theo mưa để cộng hưởng với khối kim loại nằm yên kia. Số liệu chưa nói. Giai thoại cũng không nói. Anh phải tự đi tìm ở một nơi khác hẳn.
Ngày mai, anh sẽ đi tra tài liệu địa chất của khu vực này.