RÙA ĐỒNG TRẤN MẠCH HỒ CON RÙA - Chương 32: Cốt Thép Gỉ Sét

Sáng mùng ba tháng mười hai, tổ khoan tới hồ lúc bảy giờ rưỡi. Trời âm u. Vỉa hè còn ướt sương. Năm người trong tổ dựng máy khoan nhỏ ở bờ phía đông,…

Nội dung chương

Sáng mùng ba tháng mười hai, tổ khoan tới hồ lúc bảy giờ rưỡi. Trời âm u. Vỉa hè còn ướt sương. Năm người trong tổ dựng máy khoan nhỏ ở bờ phía đông, căng dây cảnh báo, rồi trải bạt hứng bùn khoan lên mặt gạch. Khôi đứng cạnh hố khoan đầu tiên, tay cầm bản đồ vị trí đã đánh dấu từ hôm qua. Thu Hằng ôm máy tính bảng, sẵn sàng ghi nhật ký theo từng mét khoan.

Mũi khoan chạm đất lúc tám giờ mười phút. Tiếng máy đều đều. Đất mặt qua nhanh. Rồi tới lớp đắp cũ, xám và lẫn sạn. Rồi bùn sẫm màu bắt đầu trào lên theo ống, nặng mùi ngai ngái của nước tù lâu năm. Tổ trưởng tổ khoan cúi xuống nhìn bùn, lắc đầu.

- Dưới này ẩm hơn bình thường nhiều, anh ta nói. Khoan ở vỉa hè mà bùn ướt như khoan giữa ao.

Khôi ghi câu ấy vào sổ, kèm giờ và độ sâu. Anh không bình luận. Mọi nhận xét miệng đều phải chờ mẫu lõi lên tiếng trước.

Lỗ khoan thứ nhất sâu dần. Ba mét. Năm mét. Bảy mét. Ở độ sâu gần chân cột, mũi khoan bỗng khựng lại, máy rung mạnh hơn, tiếng kim loại cọ nhau vang lên khô khốc dưới lòng đất. Tổ khoan dừng máy, rút cần lên kiểm tra. Đầu mũi khoan dính đầy vụn gỉ màu nâu đỏ, quánh như bột sắt ướt. Thu Hằng chụp ảnh cận cảnh ngay tại chỗ, đặt thước tỉ lệ bên cạnh để đối chiếu về sau.

- Gỉ, tổ trưởng nói ngắn gọn. Gỉ nhiều lắm.

Mẫu lõi được rút lên từng đoạn, đặt vào khay gỗ dài. Khôi cúi sát xuống nhìn. Trong lớp bùn đen chen lẫn những thanh thép cũ đã mục, bề mặt phồng rộp từng mảng gỉ dày. Có đoạn thép cong queo như từng chịu lực vặn. Có đoạn chỉ còn lõi mỏng giữa hai lớp gỉ xốp, bóp nhẹ bằng kìm là vụn rơi lả tả xuống khay. Mùi sắt gỉ hăng lên rõ rệt, át cả mùi bùn.

Buổi chiều, tổ khoan chuyển sang lỗ thứ hai ở bờ phía nam. Kết quả gần như lặp lại. Dưới đáy hồ và quanh chân các cột có nhiều kết cấu sắt thép cũ của công trình xưa, phần lớn đã gỉ sét nặng sau mấy chục năm ngâm trong nước và bùn. Có chỗ thép ken dày thành từng mảng liên kết. Có chỗ rời rạc từng thanh ngắn, nằm chồng chéo trong bùn như một đống phế liệu bị chôn quên từ lâu.

Người kỹ sư địa chất độc lập tới hiện trường lúc mười một giờ. Ông khoảng năm mươi tuổi, áo sơ mi xắn tay, ủng còn dính bùn từ một công trường khác. Ông xem khay mẫu rất lâu. Ông lật từng đoạn lõi, gõ nhẹ vào mảng gỉ bằng cán bút, rồi quay sang Khôi.

- Một khối lượng lớn kim loại gỉ sét tập trung như vậy đủ sức làm nhiễu nhiều loại thiết bị đo điện tử ở gần, ông nói. Nhất là thiết bị đo từ và đo điện trở suất đặt ngay trên bờ.

- Nhiễu tới mức nào thì ông lượng hóa được không? Thu Hằng hỏi ngay. Cô mở sẵn trang ghi chép mới.

- Phải đo đối chứng mới nói con số được, ông đáp. Nhưng theo kinh nghiệm của tôi, mảng gỉ ken dày quanh chân cột thế này không phải chuyện nhỏ. Nó tạo thành một vùng kim loại phân tán rất rộng dưới đáy. Cộng thêm khối kim loại lớn mà nhóm cậu đã quay phim được ở giữa hồ, vùng nhiễu sẽ mạnh nhất ở tâm và yếu dần ra ngoài.

Khôi nghe câu ấy mà nhớ lại biểu đồ đo vòng quanh hồ hồi cuối tháng trước. Nhiễu mạnh nhất đúng ở điểm giữa năm cột. Yếu dần ra xa. Hai dữ kiện từ hai nguồn khác nhau bỗng khớp nhau như hai mảnh của cùng một tấm hình. Anh ghi lại, gạch chân, nhưng vẫn tự nhắc mình chưa được kết luận vội. Khớp một điểm chưa phải khớp tất cả.

Giữa trưa, anh Thủy tới xem khay mẫu. Anh nhìn những thanh thép gỉ một lúc lâu.

- Dưới đáy tôi thấy bùn phủ kín, không thấy thép lòi ra thế này, anh nói. Chắc thép nằm sâu hơn lớp mặt, hoặc bùn che hết.

- Anh có thấy mảng cứng nào lạ khi bơi vòng quanh tâm không? Khôi hỏi.

- Có vùng bùn cứng hơn hẳn, quạt tay mãi không tan mây bùn, anh Thủy đáp. Tôi cứ tưởng là nền cũ. Giờ nhìn mẫu này thì chắc dưới lớp bùn ấy là thép và bê tông vụn ken nhau.

Thu Hằng ghi lời anh Thủy vào cột ghi chú đối chiếu. Lời kể của người lặn, mẫu lõi của người khoan, số liệu của trạm đo. Ba nguồn. Cùng chỉ về một vùng đáy hồ chật kín vật liệu cũ.

Chiều hôm đó, tổ khoan khoan thêm lỗ đối chứng cách vòng xoay hai trăm mét, ở đoạn vỉa hè của con phố bên cạnh. Lỗ này cho kết quả khác hẳn. Đất khô hơn. Ít bùn hơn. Thép gần như không có, ngoài vài đoạn ống cũ nhỏ lẻ. Mẫu lõi sạch và nhạt màu. Tổ trưởng đặt hai khay mẫu cạnh nhau trên bạt cho Khôi xem. Một khay đen sẫm, đầy gỉ đỏ. Một khay xám nhạt, thưa thớt. Sự khác biệt nhìn bằng mắt thường cũng rõ.

- Đối chứng thế này là tốt cho báo cáo, người kỹ sư nói. Nó cho thấy vùng kim loại gỉ sét chỉ tập trung quanh hồ, không phải đặc điểm chung của cả khu phố.

Khôi gật đầu. Anh chụp ảnh hai khay mẫu, ghi giờ, ghi vị trí, rồi ký vào biên bản nghiệm thu mẫu tại hiện trường. Thu Hằng sao lưu ảnh vào hai ổ cứng khác nhau ngay trên bờ hồ, cẩn thận như mọi lần.

Tối về văn phòng, Khôi trải toàn bộ ảnh mẫu và nhật ký khoan lên bàn. Anh sắp xếp theo độ sâu và theo vị trí lỗ. Một bức tranh dần hiện ra. Quanh chân năm cột, kết cấu cũ ken dày nhất. Ra tới mép hồ, thép thưa dần. Ngoài vòng xoay, gần như biến mất. Ở giữa hồ, sâu dưới bùn, khối kim loại hình mai rùa nằm đúng tâm của vùng thép gỉ ấy, như một hạt nhân lớn giữa một đám mây kim loại mục nát.

- Nếu coi vùng này là một nguồn nhiễu thì nó có hình dạng hẳn hoi, Thu Hằng nói. Không còn là cảm giác nữa. Nó có biên, có tâm, có mật độ.

- Ngày mai mình ghép bản đồ mật độ thép gỉ lên bản đồ nhiễu, Khôi nói. Xem hai bản đồ có chồng khít không.

- Còn nước ngầm thì sao? cô hỏi. Thép nằm yên thì nhiễu phải ổn định chứ. Sao nhiễu lại mạnh yếu theo giờ, theo mưa?

Câu hỏi ấy treo lơ lửng trong phòng. Khôi chưa trả lời được. Anh biết chứng cứ hôm nay mới là một nửa. Thép gỉ giải thích được nguồn nhiễu nằm ở đâu. Nó chưa giải thích được vì sao nhiễu lại thở theo nhịp nửa đêm và mùa mưa. Nửa còn lại phải nằm trong lòng nước ngầm dưới đáy hồ, thứ mà tổ quan trắc sẽ tổng hợp vào ngày mai.

Anh gọi điện cho đơn vị quan trắc để xác nhận lịch gửi số liệu. Đầu dây bên kia hẹn mười bốn giờ chiều mai sẽ có bản tổng hợp nhiều ngày, kèm biểu đồ lưu lượng theo giờ. Khôi ghi giờ hẹn vào sổ, khoanh tròn.

Đêm ấy anh ở lại văn phòng muộn hơn thường lệ. Anh viết báo cáo ngày vào tập tài liệu khảo sát, từng mục rõ ràng. Mục một: vị trí và độ sâu các lỗ khoan. Mục hai: mô tả mẫu lõi và mức độ gỉ sét. Mục ba: ý kiến chuyên môn của kỹ sư địa chất độc lập về khả năng gây nhiễu. Mục bốn: những điều chưa kết luận được. Anh viết mục bốn dài không kém các mục khác. Sự trung thực ấy là thứ duy nhất giữ cho mười ngày này không biến thành một cuộc chạy đua bịa số.

Trước khi tổ khoan rút về, Khôi còn làm thêm một việc nhỏ mà anh cho là cần thiết. Anh yêu cầu chụp lại miệng từng lỗ khoan kèm biển số vị trí. Anh cũng đề nghị niêm phong mẫu lõi trong túi riêng, ghi ngày, ghi giờ, ghi tên người lấy mẫu. Việc ấy mất thêm gần nửa giờ. Tổ trưởng tổ khoan hơi sốt ruột vì trời sắp mưa. Nhưng Khôi vẫn giữ nguyên yêu cầu của mình.

- Mai này ai hỏi mẫu này lấy ở đâu, mình có giấy mà trả lời, anh nói. Số liệu không có nguồn gốc thì không ai tin.

Thu Hằng đứng cạnh gật đầu. Cô tự tay viết nhãn cho hai túi mẫu cuối cùng, nét chữ nắn nót dù tay đã mỏi. Trên đường về văn phòng, hai người ghé quán nước ở góc phố, ngồi nghỉ chừng mười phút. Khôi uống vội ly trà đá. Thu Hằng rà lại ảnh chụp trong máy, xóa những tấm mờ, giữ lại những tấm rõ nhất cho tập tài liệu. Một ngày khoan bụi bặm và nặng mùi bùn khép lại bằng những việc lặng lẽ như vậy. Không có gì kịch tính. Chỉ có mẫu đất, mẫu thép và những tờ nhãn ghi đúng ngày tháng. Nhưng Khôi biết báo cáo ngày mai sẽ đứng trên chính những thứ lặng lẽ ấy, chứ không đứng trên lời kể của bất cứ ai.

Anh cũng tranh thủ hỏi tổ trưởng tổ khoan về khả năng khoan bổ sung nếu hội đồng yêu cầu thêm dữ kiện. Tổ trưởng nói máy có thể quay lại trong vòng hai ngày nếu có yêu cầu bằng văn bản. Khôi ghi lời hẹn ấy vào sổ để phòng khi cần.

Trước khi về, Khôi ghé qua bờ hồ một vòng. Đèn vòng xoay sáng đều. Mặt đường khô. Trạm đo nhấp nháy xanh yên ổn. Anh đứng nhìn năm cột in xuống mặt nước, nghĩ về những thanh thép mục đang nằm dưới kia, ngâm trong bùn tối mấy chục năm, gỉ thêm từng ngày, lặng lẽ làm lệch kim đo của bất cứ ai tới gần. Không ma quỷ nào ở đó cả. Chỉ có sắt, nước, bùn và thời gian. Nhưng bấy nhiêu thôi, anh nghĩ, cũng đủ làm người ta mất ngủ nhiều đêm liền nếu không chịu cúi xuống mà đo cho tới nơi.

Chương khác

Xem thêm