Sau Bức Màn Nhung - Chương 25: Hừng Đông Trên Sân Khấu Cải Lương
Mũi ghe bầu rẽ dòng nước đục ngầu phù sa của sông Tiền, phát ra những tiếng ràn rạt trầm buồn khi cọ vào đám lục bình trôi dạt. Nguyễn Hồng Loan đứng tựa…
Nội dung chương
Mũi ghe bầu rẽ dòng nước đục ngầu phù sa của sông Tiền, phát ra những tiếng ràn rạt trầm buồn khi cọ vào đám lục bình trôi dạt.
Nguyễn Hồng Loan đứng tựa vào cột buồm phía mũi, mái tóc dài không cài trâm buông lỏng sau lưng, bay phần phật theo từng cơn gió sớm mang hơi ẩm mằn mặn từ ngoài bãi bồi tạt vào. Trước mắt cô, ngôi đình làng cổ kính với những bờ nóc mái ngói vảy cá rêu phong cong vút đang lùi dần lại phía sau rặng dừa nước. Ngôi đình ấy từng là nơi cô bước lên đỉnh cao danh vọng bằng tràng pháo tay giòn giã của hàng ngàn khán giả trong vai Thanh Xà, nhưng cũng chính là nơi lột trần toàn bộ sự kiêu ngạo, vị kỷ cùng tội lỗi tày trời mà cô từng phạm phải trước bàn thờ thiêng.
Gió sông thốc mạnh vào mặt, buốt rát. Loan run rẩy đưa những ngón tay gầy guộc sờ lên cần cổ của mình.
Dưới lớp áo bà ba màu nâu sồng đã bạc chỉ, những ngón tay cô chạm phải một dải da gồ ghề, chai sạn quấn trọn vòng quanh cổ họng. Vết sẹo đỏ thẫm hình chiếc thòng lọng ma quái không hề mờ đi theo thời gian, nó hằn sâu vào từng thớ thịt như một vết chàm vĩnh viễn, nhắc nhở cô về ranh giới mong manh giữa sự sống và cõi chết của đêm tạ tội kinh hoàng vừa qua. Toàn bộ lớp da rách nát sau màn múa chuộc tội đã bắt đầu lên da non, ngứa ngáy và đau nhói buốt óc mỗi khi cô cựa quậy, nhưng cô không dám than thở lấy nửa lời.
- Nước sông... lạnh quá...
Loan mấp máy cánh môi khô nẻ. Âm thanh thoát ra từ vòm họng cô không còn là giọng oanh vàng lảnh lót từng khiến người xem mê đắm trong từng câu vọng cổ ngọt xớt. Nó trầm đục, khàn khàn, ráp rúa và khô khốc hệt như tiếng gió mùa đông lùa qua kẽ lá dừa nước ven bờ. Dây thanh đới của cô đã tổn thương vĩnh viễn sau cú siết của oan hồn và cái giá của lời thề máu. Người đời sau này sẽ không bao giờ còn được nghe cô đào trẻ Nguyễn Hồng Loan cất giọng hát lảnh lót ngân nga dưới ánh đèn rọi rực rỡ nữa.
Cô đã sống sót, nhưng cô đào chính kiêu hãnh của ngày hôm qua đã chết rũ xương trên sàn gỗ đình làng.
Phía sau lái ghe, tiếng máy đuôi tôm nổ bành bạch đều đặn, nhả từng làn khói xám mỏng manh lên mặt nước phẳng lặng. Bầu Năm đang ngồi lom khom trên sạp gỗ, hai bàn tay chai sần cẩn thận buộc lại từng cuộn dây thừng giữ khung phông màn sân khấu. Đôi mắt người đàn ông đã trũng sâu, khóe mắt đầy những nếp nhăn già nua sau đêm thức trắng chứng kiến thảm kịch và sự cứu rỗi thần kỳ của tổ tiên. Ông không nói tiếng nào từ lúc gỡ rạp, lặng lẽ thu dọn từng tấm ván, từng cây tre, từng chiếc đinh rỉ sét dính đầy bùn đất.
Ba Đờn ngồi xếp bằng ở mé mạn thuyền đối diện, trên đùi ông đặt cây đàn kìm thân thuộc. Cây đàn kìm bằng gỗ ngô đồng đã được ông thay sợi dây sắt mới, thay thế cho sợi dây đứt phựt trong đêm diễn câm lặng. Những ngón tay gầy guộc, thô ráp của người nhạc công già khẽ lướt qua mặt phím, gảy lên một nốt "xang" thật khẽ. Tiếng tơ rung lên trong trẻo, không còn chút hơi hám ai oán hay tanh nồng của bùn lầy sông nước, mà chỉ mang theo vẻ trầm mặc, u hoài của kiếp người trôi dạt theo con nước lớn ròng.
Loan quay đầu nhìn vào bên trong khoang ghe tối mờ.
Dưới mái vòm đan bằng lá dừa nước, Bạch Vân đang ngồi lặng lẽ bên chiếc bàn gỗ nhỏ. Người đàn chị từng ngự trị đỉnh cao mười hai năm của gánh hát giờ đây khoác trên mình chiếc áo bà ba đen giản dị, mái tóc vấn cao để lộ gương mặt gầy guộc, xanh xao nhưng lại toát lên vẻ an tĩnh lạ thường. Đôi mắt chị nhìn ra cửa sổ mạn thuyền, nơi những rặng bần đang trôi ngược về phía sau.
Từ cổ họng Bạch Vân, không còn một âm thanh nào có thể cất lên được nữa. Chị đã dâng trọn mười hai năm vàng son, dâng trọn giọng ca vàng của một đời nghệ sĩ lên bàn thờ Tổ để chuộc lại mạng sống cho người em gái lầm lạc. Một sự hy sinh quá lớn, quá khủng khiếp, nặng đến mức mỗi lần nhìn vào bóng lưng câm lặng của chị, trái tim Loan lại thắt nghẹn như có ngàn mũi kim châm.
Bạch Vân dường như cảm nhận được ánh nhìn của đàn em, chị quay đầu lại. Ánh mắt hai người chạm nhau trong không gian hẹp của khoang ghe.
Không có sự oán trách, không có sự giận dữ, cũng không có vẻ bi lụy của một kẻ vừa mất đi tất cả danh vọng trần gian. Đôi mắt của người đàn chị sâu thẳm, dịu dàng và tĩnh lặng như đáy giếng cổ. Bạch Vân khẽ mỉm cười, một nụ cười bao dung đầy thấu hiểu, rồi đưa bàn tay gầy khẽ vẫy gọi Loan vào trong.
Loan cúi gục đầu, bước từng bước run rẩy qua những tấm ván sàn ghép tạm. Cô bước đến bên cạnh Bạch Vân, quỳ sụp xuống mặt sàn gỗ gồ ghề, gối đầu lên hai đầu gối của đàn chị, hai vai run rẩy bần bật. Nước mắt cô trào ra, nóng hổi, thấm đẫm lớp vải quần bạc màu của Bạch Vân.
- Em... có lỗi... Em có tội với chị... có tội với cả gánh...
Tiếng nói của Loan nghẹn ứ nơi thanh quản, rít lên từng hồi khàn đặc, thảm hại và đau đớn. Những giọt nước mắt muộn màng của sự ăn năn chảy dài trên gò má hốc hác, làm xót rát cả những vệt sẹo còn chưa kịp lành miệng.
Bạch Vân không nói được, nhưng bàn tay mềm mại, ấm áp của chị khẽ đặt lên đỉnh đầu Loan, vuốt ve từng lọn tóc rối bù của đứa em gái nhỏ. Bàn tay ấy trượt dần xuống, chạm vào vết sẹo thòng lọng sần sùi quanh cổ Loan. Đầu ngón tay chị dừng lại ở đó rất lâu, như muốn chia sẻ bớt nỗi đau da thịt, như muốn vuốt phẳng đi vết tích tàn khốc của biến cố kinh hoàng. Sau đó, chị vỗ nhẹ lên vai Loan ba cái thật dứt khoát, ra hiệu cho cô ngẩng đầu dậy.
Bạch Vân chỉ tay về phía góc khoang ghe, nơi đặt những chiếc rương tuồng bằng gỗ ép bọc thiếc hoen rỉ. Đó là toàn bộ gia tài ba đời của gánh hát, chứa đựng hàng trăm bộ xiêm y lộng lẫy, những chiếc mão đính ngọc giả lấp lánh, cùng son phấn, đạo cụ diễn tuồng.
Loan hiểu ý chị. Cô nuốt ngược nước mắt vào trong, dùng mu bàn tay thô ráp lau khô khóe mắt đỏ hoe rồi đứng dậy.
Gánh hát đang trên đường chuyển bến lưu diễn sang cồn đất mới. Sau một đêm giông bão tâm linh, mọi thứ ngổn ngang cần phải được sắp xếp lại từ đầu. Loan bước lại gần chiếc rương đạo cụ bằng gỗ mun sứt góc - chiếc rương phấn son riêng của Bạch Vân, nơi mà cách đây vài ngày, chính bàn tay đố kỵ, tối tăm của cô đã lén lút thả vào một quả thị chín nẫu nhằm hủy hoại thanh danh của người chị cả.
Nắp rương đóng chặt, phủ một lớp bụi mỏng và tàn nhang sót lại từ đêm cúng tạ tội.
Loan quỳ hai gối xuống mặt sàn gỗ trơn trượt, hai bàn tay cô đặt lên nẹp kim loại lạnh ngắt của chiếc rương. Tim cô đập thình thịch từng nhịp hoảng hốt. Ký ức về mùi thị chín nồng nặc hòa lẫn mùi bùn tanh tưởi, về hai bóng đồng tử mặt trắng bệch ngồi vắt vẻo trên xà rạp đình làng, về sự căm hận của vong hầu sông nước lại dội về trong tâm trí cô như một cơn ác mộng chưa từng chấm dứt.
Bầu Năm bên ngoài cất tiếng trầm khàn vọng vào:
- Con dọn rương đi Loan. Gom hết xiêm y cũ đem giặt phơi, chuẩn bị chiều nay ghe cập bến mới. Người ta mời gánh mình về hát chầu đình miệt Chợ Gạo. Chuyện cũ đã qua, Tổ đã tha cho cái mạng thì phải biết giữ cái đạo. Làm con hát, mất giọng thì làm việc sau cánh gà, kéo màn, dọn cảnh, nhắc tuồng. Đừng để cái tâm mình lệch lạc thêm một lần nào nữa!
- Dạ... thưa cậu Năm... con nhớ rồi...
Loan đáp lời bằng chất giọng đục ngầu, cúi đầu thật sâu.
Cô hít một hơi lấy lại bình tĩnh. Ngón tay run rẩy bật chốt khóa đồng rỉ sét. Một tiếng tách khô khốc vang lên giữa khoang ghe yên ắng.
Loan chậm rãi đẩy nắp rương gỗ nặng nề lên.
Cô đã chuẩn bị tinh thần để đối mặt với những gì kinh khủng nhất. Cô sợ nhìn thấy lớp da rắn khô mốc sót lại, sợ ngửi thấy mùi tử khí tanh tưởi của đáy sông Tiền, hay mùi nẫu rữa thối tha của quả thị oan nghiệt từng đẩy cô vào ngõ cụt của sự hủy diệt. Nhưng khi nắp rương vừa hé mở, không có một làn khói đen hay mùi hôi thối nào bốc lên.
Tất cả những gì ùa ra từ chiếc rương cũ chỉ là một mùi hương dịu nhẹ, thanh khiết và mát rượi.
Mắt Loan mở to trừng trừng.
Bên trong chiếc rương gỗ, xấp vải lụa xanh của bộ xiêm y Thanh Xà đã được gấp lại vuông vức, phẳng phiu đến từng nếp gấp. Từng đường kim mũi chỉ kim tuyến lấp lánh dưới ánh nắng sớm rọi qua kẽ ván thuyền. Và ngay chính giữa tấm áo xanh thẫm, tại vị trí lõm sâu nơi mà chính tay cô từng đặt quả thị nẫu vào để vu oan đàn chị, không hề có bùn đất, cũng không có bất kỳ dấu vết nhơ bẩn nào của tà thuật.
Nằm ngay ngắn ở đó là một đóa hoa lài trắng muốt, tinh khôi.
Những cánh hoa lài trắng ngần khẽ khép nép, trên cánh vẫn còn đọng lại những giọt sương mai trong vắt như ngọc bích. Mùi hương hoa lài mộc mạc, thanh sạch lan tỏa nhè nhẹ trong khoang ghe, đánh bạt hoàn toàn mùi khói dầu hỏa, mùi ẩm mốc của sông nước và mùi tanh tưởi của quá khứ tội lỗi.
Đóa hoa lài trắng của Tổ nghiệp.
Loan bàng hoàng quỳ chết trân tại chỗ. Đôi bàn tay cô run lên dữ dội khi vươn ra, những đầu ngón tay chạm nhẹ vào cánh hoa mỏng manh. Đóa hoa lài mát rượi dưới lòng bàn tay bỏng rát của cô. Đó không phải là một sự trừng phạt, mà là một sự dung thứ. Sự bao dung vô lượng của Tổ nghiệp sân khấu, của anh linh những người đi trước, và của cả hai vong hầu Bạch Xà - Hắc Xà từng chịu oan khuất dưới lòng sông. Họ đã trừng phạt sự ngạo mạn, bẻ gãy lòng đố kỵ của cô bằng máu và nước mắt, nhưng cuối cùng vẫn để lại một mầm sống tinh sạch phía sau đống đổ nát của tội lỗi.
Nước mắt Loan lại một lần nữa rơi xuống, rớt tí tách lên lớp vải lụa xanh. Nhưng lần này, lòng cô không còn sự hoảng sợ, oán hận hay dằn vặt tối tăm nào nữa. Tâm can cô nhẹ bẫng đi, như vừa trút bỏ được một tảng đá ngàn cân đè nặng suốt những năm tháng chìm đắm trong danh vọng hão huyền.
Phía sau lưng, Bạch Vân bước đến từ lúc nào. Chị nhẹ nhàng cúi người xuống, bàn tay khẽ chạm vào đóa hoa lài trắng rồi nâng nó lên, trân trọng cài lên mái tóc búi gọn gàng của Loan.
Hai chị em nhìn nhau qua làn nước mắt. Bạch Vân khẽ gật đầu, một cái gật đầu xác nhận sự tha thứ trọn vẹn và đón nhận cô em gái trở lại với mái nhà chung của gánh hát ba đời.
Bên ngoài mạn ghe, Ba Đờn buông cây đàn kìm xuống sàn gỗ. Ông bước vào khoang, ánh mắt già nua lướt qua đóa hoa lài trên tóc Loan, khẽ thở dài một tiếng thật dài:
- Người xưa dạy không sai một chữ nào. Sân khấu này là chốn linh thiêng, ánh đèn rọi xuống thì thấy rực rỡ vàng son, nhưng bước chân qua bức màn nhung thì chỉ có cái tâm trong sạch mới giữ nổi cái nghiệp. Đem lòng tà vạy bước lên ván gỗ, không sớm thì muộn cũng bị Tổ giấu chữ, quỷ thần bẻ xương. Con giữ lấy bông hoa lài đó, giữ lấy vết thẹo trên cổ mà làm người.
Loan dập đầu ba cái thật sâu trước chiếc rương tuồng cũ, trán chạm sát mặt ván sàn mát lạnh:
- Dạ... con xin ghi lòng tạc dạ... Cả đời này con xin làm kẻ dọn rương, kéo màn phía sau hậu trường... để trả nợ cho Tổ... trả nợ cho chị Hai và cả gánh hát...
Từ ngoài mũi ghe, tiếng Bầu Năm gọi với vào, giọng nói của người đàn ông phong trần đã lấy lại được sự bình thản sau cơn bão:
- Tới cồn rồi tụi bay ơi! Mau phụ tao khiêng rương lên bến! Chiều nay phải dựng rạp cho kịp giờ diễn đón khách miệt vườn!
Loan đứng bật dậy. Cô cẩn thận khép nắp chiếc rương gỗ mun lại, hai tay ôm trọn chiếc rương nặng trịch vào lòng. Trọng lượng của gỗ mun và xiêm y tuồng cổ đè nặng lên đôi cánh tay gầy guộc đầy vết thương của cô đào trẻ, nhưng bước chân cô bước ra mũi ghe lại vững vàng và nhẹ nhõm hơn bao giờ hết.
Nắng sớm đã lên cao, nhuộm vàng cả một khúc sông Tiền mênh mang sóng vỗ.
Chiếc ghe bầu từ từ tấp vào con rạch nhỏ dẫn vào cồn Chợ Gạo. Phía trên bờ đất đỏ, rạp hát dã chiến đang bắt đầu được bà con lối xóm phụ dựng lên bằng những cây tre đực và bạt dù xanh đỏ. Tiếng búa gõ lách cách, tiếng người cười nói rôm rả chuẩn bị cho một đêm diễn mới của người dân quê nghèo làm rộn rã cả một vùng sông nước.
Bạch Vân bước lên bờ trước, tay cầm theo những bó nhang trầm. Chị đi thẳng đến góc đình làng mới để chuẩn bị bao sái bàn thờ Tổ theo đúng nghi lễ ngàn đời. Dáng đi của người đào chính mất giọng vẫn giữ nguyên nét uyển chuyển, thanh tao của một bậc thầy sân khấu.
Loan bước theo sau đàn chị, vai vác chiếc rương phấn son nặng trịch, cần cổ lộ rõ vết sẹo thòng lọng đỏ bầm dưới ánh nắng ban mai.
Cô sẽ không bao giờ còn được đứng dưới ánh đèn rọi trung tâm để đón nhận những tràng pháo tay tán thưởng của khán giả. Giọng nói của cô từ nay chỉ còn là âm thanh khàn đục phía sau cánh gà. Nhưng khi nhìn về phía khung rạp đang dần thành hình, nơi bức màn nhung đỏ thẫm sắp sửa được treo lên che khuất không gian hậu trường đầy bí ẩn, Loan hiểu rằng cô vừa tìm lại được linh hồn của chính mình.
Sân khấu cải lương vẫn sẽ sáng đèn qua bao thế hệ, những đào son kép phấn sẽ tiếp tục bước ra ca diễn những khúc ân oán tình thù dưới ánh hào quang rực rỡ. Nhưng phía sau bức màn nhung vĩnh viễn là một cõi thiêng nghiêm ngặt, nơi đạo làm nghề, sự khiêm nhường và lòng tôn kính với tổ tiên mới là thứ duy nhất bảo bọc cho kiếp tằm nhả tơ đến sợi cuối cùng.
Gió sông Tiền lại thổi lên, làm rung rinh đóa hoa lài trắng tinh khôi cài trên mái tóc cô đào trẻ, mang theo hương thơm dịu mát bay xa trên mặt nước mênh mông.