Song Đồng Oán - Chương 1: Lên chùa
Mùi nhang bài từ trên đỉnh dốc phả xuống, quyện chặt lấy cái ngai ngái nồng nặc của lá mục ẩm ướt sau cơn mưa rào buổi sớm. Lối mòn dẫn lên chùa nhỏ hẹp,…
Nội dung chương
Mùi nhang bài từ trên đỉnh dốc phả xuống, quyện chặt lấy cái ngai ngái nồng nặc của lá mục ẩm ướt sau cơn mưa rào buổi sớm. Lối mòn dẫn lên chùa nhỏ hẹp, đất đỏ quánh lại dính chặt vào đế dép cao su, mỗi bước nhấc chân lên đều nghe tiếng bì bõm nặng trịch. Rừng già miền Bắc vào cữ giữa năm đặc quánh hơi ẩm, sương mây chưa kịp tan hết đã bị nắng trưa hun nóng, bốc lên thành một thứ khói mờ nhờ nhờ lơ lửng ngang tầm ngực.
Ba đi trước, lưng áo cối ướt đẫm mồ hôi in thành hình vệt sẫm màu, tay xách chiếc túi du lịch bằng vải bạt đã sờn mép. Mẹ dắt tay tôi đi phía sau. Bàn tay mẹ gầy, ráp những vết chai sạn của người quen làm ruộng, thi thoảng lại siết chặt lấy cổ tay tôi mỗi khi gặp một đoạn rễ cây chắn ngang bậc đá gập ghềnh.
- Cẩn thận trượt chân đấy con. Đi sát vào lòng mẹ.
Tôi quệt mồ hôi trên trán, ngước nhìn lên rặng thông xanh thẫm tít trên cao. Mới mười một tuổi, đôi chân tôi ngắn ngủn, bước theo người lớn suốt hai tiếng đồng hồ từ chân núi khiến bắp chân mỏi nhừ. Tôi thở hổn hển, cất giọng hỏi nhỏ:
- Mẹ ơi, con phải ở đây mấy ngày?
Mẹ không nhìn tôi, mắt vẫn chăm chú dò từng phiến đá phủ đầy rêu xanh trơn trượt dưới chân. Giọng mẹ trầm xuống, đều đều lẫn trong tiếng ve râm ran:
- Ở chơi với ông nội dăm bữa nửa tháng. Dưới nhà đang dỡ gian bếp làm lại, bụi bặm vôi vữa ngổn ngang, ba mẹ bận chạy chợ sớm hôm không ai trông nom. Lên chùa có ông, có tượng Phật, thanh tịnh mà mát mẻ hơn dưới làng nhiều. Lên đấy nhớ nghe lời ông, cấm nghịch ngợm, cấm chạy bậy vào rừng nghe chưa?
Tôi gật đầu vâng dạ, nhưng bụng dạ thì tò mò khôn xiết. Ông nội tôi rời làng lên ngôi chùa này từ trước khi tôi sinh ra. Trong ký ức non nớt của tôi, ông chỉ là một bóng người gầy guộc mặc áo nâu sồng, thi thoảng mỗi độ giỗ chạp lớn. mới về làng một lần, ngồi lặng lẽ ở phản giữa rồi lại vội vã khoác tay nải quay về núi ngay trước lúc trời tắt nắng. Đám trẻ con trong xóm đồn rằng ngôi chùa của ông nằm trên một đỉnh núi thiêng, quanh năm có mây phủ và nhiều điều kỳ lạ mà người trần mắt thịt không được phép tò mò.
Càng lên cao, con đường càng ngoằn ngoèo, uốn lượn quanh sườn núi như một sợi dây thừng vắt ngang vách đá. Tiếng suối róc rách chảy dưới khe sâu thẳm dần bị thay thế bởi sự tĩnh lặng đến rợn người của đại ngàn. Gió rít từng cơn qua kẽ lá thông, nghe xào xạc tựa hồ tiếng thì thầm của ai đó đang bám sát ngay sau lưng.
Coong...
Một tiếng chuông chùa bất thần vang lên, âm thanh trầm đục, nặng trịch chìm sâu vào thung lũng sương mù rồi dội ngược lại vách đá. Tiếng chuông kéo dài lê thê, rung rinh từng ngọn cỏ dại bên đường. Tiếng chuông ấy đánh bạt đi cái oi nồng của buổi trưa hè, mang theo một luồng khí lạnh phả thẳng vào mặt khiến tôi khẽ rùng mình, vội nép sát vào đùi mẹ.
- Sắp tới rồi đấy.
Ba dừng bước bên một gốc cây cổ thụ, quay lại nhìn hai mẹ con. Khuôn mặt vuông vức sạm đen vì mưa nắng của ba lộ vẻ trang nghiêm, chiếc áo cối bạc phếch dính đầy bụi đường.
Vượt qua bậc đá cuối cùng, ngôi chùa cổ hiện ra giữa một khoảng đất bằng phẳng được đắp cao trên sườn núi. Chùa không lớn, mái ngói vảy cá rêu phong phủ kín từng mảng xám đen, bờ nóc đắp hình lưỡng long chầu nguyệt đã sứt mẻ theo năm tháng. Bốn bề quanh chùa là những thân cây cổ thụ cao vút, cành lá đan cài chằng chịt che khuất cả khoảng trời trên đầu, chỉ để lọt vài tia nắng nhạt rơi rớt xuống khoảng sân lát gạch vồ trơn trượt.
Không khí ở đây lạnh hơn dưới chân núi rất nhiều. Mùi gỗ mục, mùi hương trầm lâu năm ngấm vào từng thớ cột kèo, tạo nên một thứ mùi vị cũ kỹ và u uất.
Ba tôi bước lên thềm gạch, đặt chiếc túi vải xuống chân cột gỗ lim to bằng cả vòng tay người ôm, rồi cất tiếng gọi trầm ấm:
- Thầy ơi, chúng con đưa cháu lên rồi ạ.
Từ trong gian điện chính nhá nhem ánh đèn dầu, một bóng người bước ra. Ông nội tôi xuất hiện ở bậu cửa gỗ cao ngang đầu gối. Ông mặc bộ quần áo nâu sồng giản dị, cổ đeo chuỗi tràng hạt bằng gỗ mun đã bóng loáng vì năm tháng lần giũa. Dáng ông gầy guộc, lưng thẳng tắp, đôi mắt sâu hoắm ẩn dưới hàng lông mày bạc trắng dài rủ xuống tận đuôi mắt.
Thấy ba mẹ tôi, ông chắp hai tay trước ngực, khẽ cúi đầu hành lễ theo phép nhà thiền. Cử chỉ của ông chậm rãi, toát ra vẻ nghiêm cẩn khiến gian sân chùa vốn đã vắng lặng lại càng thêm phần u tịch.
- A Di Đà Phật. Đến rồi thì vào nghỉ, đường núi nhọc nhằn.
Chỉ một câu ngắn gọn, giọng ông khô khốc, vang rền nhưng không mang chút cảm xúc vồn vã nào của người ông đón con cháu lâu ngày gặp lại. Ánh mắt ông lướt qua ba mẹ, rồi dừng lại trên người tôi. Đôi mắt già nua ấy nhìn xoáy vào mặt tôi vài giây, lạnh buốt, làm tôi co rúm người lại, giấu nửa khuôn mặt sau tà áo của mẹ.
Ba tôi vội vàng dắt tôi bước lên thềm, chắp tay thưa:
- Bạch thầy, cháu Phong năm nay mười một tuổi rồi. Vợ chồng con xin phép gửi cháu ở lại đây nương nhờ cửa Phật ít ngày, nhờ thầy răn dạy bảo ban giúp cháu.
Ông nội không đáp lời ngay. Ông xoay nhẹ chuỗi hạt mun trong lòng bàn tay, tiếng hạt gỗ va vào nhau lách cách khô khốc. Một lúc sau, ông mới khẽ gật đầu, đưa tay chỉ về phía gian nhà ngang phía bên phải:
- Đem đồ đạc vào gian chái. Trưa rồi, rửa mặt mũi rồi ăn bát cơm chay.
Tôi lẽo đẽo đi theo sau mẹ dọc theo hành lang lát gạch tàu cũ kỹ dẫn sang gian chái. Một bên hành lang là vách tường vôi bong tróc để lộ lớp gạch đỏ thô ráp, bên kia nhìn ra khoảng sân sau hoang vắng, nơi có những bụi chuối rừng lá rách tả tơi đứng im lìm trong làn sương mỏng.
Tôi vừa đi vừa tò mò ngó nghiêng khắp nơi. Ngôi chùa này tĩnh mịch đến mức tôi có thể nghe rõ tiếng giọt nước rỉ rả từ máng xối bằng tre rơi xuống chiếc lu sành dưới góc sân.
Đúng lúc đi ngang qua góc ngoặt của hành lang, tôi chợt khựng lại.
Dưới hiên của gian nhà hậu phía đối diện, có hai người đang đứng dựa lưng vào cây cột gỗ tròn. Đó là hai cô bé mặc áo lam dài chấm gót, vạt áo bạc màu vì giặt giũ nhiều lần. Cả hai trông trạc tuổi tôi hoặc nhỉnh hơn một chút, dáng người mảnh khảnh, đầu đội chiếc mũ len sẫm màu che kín tóc.
Hai chị đứng sát cạnh nhau, khuất nửa người trong bóng râm của mái hiên. Khi tôi nhìn sang, cả hai người họ đồng loạt ngẩng đầu lên. Bốn mắt nhìn thẳng vào tôi. Gương mặt hai chị trắng bệch, trắng một cách lạ lùng giữa không gian u tối của núi rừng, nổi bật là đôi môi đỏ thẫm mím chặt.
Tôi đứng chôn chân tại chỗ, tròn xoe mắt nhìn. Một trong hai chị bỗng nhiên nhếch mép, nở một nụ cười mỉm. Nụ cười không phát ra tiếng động, khóe miệng kéo dài sang hai bên má, đôi mắt đen láy mở to không hề chớp. Người còn lại cũng nghiêng đầu nhìn tôi, vạt áo lam khẽ lay động dù xung quanh lúc ấy tuyệt nhiên không có lấy một ngọn gió.
- Phong, làm gì mà đứng ngây ra đấy con?
Tiếng mẹ gọi giật giọng từ phía trước làm tôi giật bắn mình. Tôi quay đầu lại nhìn mẹ, rồi vội vàng ngoái nhìn về phía góc cột gỗ.
Khoảng hiên vắng tanh. Dưới chân cột lim chỉ có vệt rêu xanh bám chặt và vài chiếc lá khô rụng lác đác trên nền gạch. Hai cái bóng áo lam đã biến mất tự lúc nào, hệt như chưa từng tồn tại ở đó.
Tôi dụi mắt, bước chân trở nên ngập ngừng. Mùi nhang trầm thoang thoảng bay qua mũi, nhưng lần này lại mang theo một luồng khí lạnh ngắt, chạy dọc từ sống lưng lên tận đỉnh đầu. Tôi chạy vội theo mẹ, nắm chặt lấy góc áo của bà không dám buông.
Căn phòng ở gian chái rất nhỏ, kê một chiếc giường dát tre cũ, trên trải manh chiếu cói đơn sơ. Ba mẹ giúp tôi cất chiếc túi vải vào góc phản gỗ, cẩn thận xếp lại hai bộ quần áo cộc tay và đôi dép nhựa sơ cua. Mẹ ngồi xuống mép giường, lấy chiếc khăn mùi xoa ướt lau sạch những vệt bụi đỏ trên má tôi, ánh mắt chan chứa vẻ lo lắng nhưng đầy vẻ giấu giếm.
- Mẹ dặn này, Phong.
Mẹ ghé sát tai tôi, thì thào dặn dò
Ở đây với ông, ngày ngày người ta đánh chuông thì dậy rửa mặt, ăn cơm chay đúng giờ. Chùa sâu trong núi, rừng rậm rạp nhiều hố sâu vách đá, tuyệt đối không được tự ý đi lang thang ra ngoài sân sau. Thấy ai lạ gọi cũng không được đi theo, nghe rõ chưa?
Tôi ngước nhìn mẹ, trong đầu vẫn hiện lên gương mặt trắng bệch và nụ cười kỳ quặc của hai người áo lam lúc nãy. Tôi ngập ngừng định hỏi mẹ về hai chị gái ở hiên sau, nhưng nhìn nét mặt căng thẳng của mẹ, tôi lại nuốt ngược câu hỏi vào trong cổ họng.
- Con biết rồi ạ. Con ở ngoan chờ ba mẹ lên đón.
Ba tôi bước vào phòng, nhìn đồng hồ đeo tay rồi giục mẹ:
- Thôi, trưa muộn rồi, phải xuống núi kẻo chiều tối trời sập sương mù thì không thấy đường mà đi. Đường rừng nguy hiểm lắm.
Mẹ tôi đứng dậy, ngập ngừng xoa đầu tôi lần cuối rồi cùng ba bước ra sân trước. Tôi lẽo đẽo bước theo ra tận thềm tam quan để tiễn ba mẹ.
Trời bắt đầu ngả dần về chiều, mây xám từ các hẻm núi ùn ùn kéo về bao phủ lấy các đỉnh thông cao vút. Nắng trưa tắt ngấm, chỉ còn lại thứ ánh sáng mờ đục xám xịt của một ngày nhiều mây. Ba mẹ tôi khoác túi, bước từng bước thận trọng xuống các bậc đá dốc đứng. Mẹ liên tục ngoái đầu lại nhìn tôi, giơ tay vẫy chào trong khi bóng hai người nhỏ dần rồi khuất sau khúc quanh có bụi tre rừng mọc nghiêng ngả.
Sự tĩnh mịch lập tức đổ ụp xuống, bao trùm lấy toàn bộ ngôi chùa. Tiếng bước chân của ba mẹ xa dần, tiếng ve rừng cũng thưa thớt, không gian vắng lặng đến mức tôi có thể nghe rõ tiếng thở hồi hộp của chính mình.
Tôi đứng chơ vơ giữa khoảng sân gạch rêu phong, cảm giác cô độc của một đứa trẻ mười một tuổi lần đầu tiên bị bỏ lại nơi hoang vắng bắt đầu bóp nghẹt lấy lồng ngực. Gió rừng thổi thốc qua tam quan, mang theo cái lạnh thấu xương của sương chiều.
Một bàn tay gầy guộc, khô ráp bất ngờ đặt nhẹ lên vai tôi.
Tôi giật nảy mình quay lại. Ông nội đã đứng sau lưng tôi từ lúc nào. Ông không phát ra một tiếng bước chân, tà áo nâu sồng buông thõng bất động.
Tôi ngước nhìn ông, miệng mấp máy định cất tiếng chào, nhưng lời nói nghẹn lại nơi cuống họng.
Ông nội không nhìn xuống tôi. Khuôn mặt già nua phủ đầy những nếp nhăn sâu hoắm của ông đăm đăm hướng về phía trước. Ánh mắt ông lạnh lẽo, nhìn xuyên qua khoảng không trên đỉnh đầu tôi, phóng thẳng về phía con đường mòn phủ đầy sương mù nằm tít phía sau gian hậu điện - nơi rừng thông ngút ngàn đang chìm dần vào bóng tối u uất của đại ngàn.