THẦN CÙ DƯỚI CHÙA CẦU HỘI AN - Chương 38: Kiếm rời giá gỗ
Đúng hai mươi mốt giờ đêm 17/12/2026, Đoàn Minh Khải đứng trong sân công trường Chùa Cầu, trước giá gỗ nơi thanh cọc kiếm đã nằm yên suốt sáu ngày, và…
Nội dung chương
Đúng hai mươi mốt giờ đêm 17/12/2026, Đoàn Minh Khải đứng trong sân công trường Chùa Cầu, trước giá gỗ nơi thanh cọc kiếm đã nằm yên suốt sáu ngày, và chờ phần việc được phân cho mình trong buổi mở niêm phong. Mưa đã bắt đầu rơi đều trên mái che tạm của sân, gió thổi từng đợt qua hàng rào công trường, và ánh đèn làm việc hắt xuống lớp đồng đen của thanh kiếm qua những vòng dây niêm phong còn nguyên vẹn. Từ chiều 12/12 tới giờ phút này, không ai di chuyển thanh kiếm một phân nào. Nó nằm đúng vị trí Linh lập biên bản niêm phong, có người canh theo ca, có sổ giao ca ký từng buổi, và có một đời sống hồ sơ đầy đủ hơn nhiều vật quan trọng khác ở công trường này.
Buổi mở niêm phong diễn ra theo đúng thủ tục đã ghi trong phương án hành động. Linh chủ trì với tư cách điều phối ban chỉ huy và đại diện Trung tâm. Bên cạnh cô là đại diện nhà thầu, đội trưởng Hải cùng đội lặn, và một cán bộ ghi biên bản của Trung tâm. Hà tham dự qua vị trí của trạm quan trắc đặt ở đầu sân. Cô sẵn sàng ghi lại bất kỳ rung động nào trong lúc di chuyển kiếm. Việc di chuyển tối nay chỉ là bước chuẩn bị trên bờ và trên mặt nước lặng gần bờ. Nó chưa phải thao tác cắm. Ông Thọ đứng ở phía sau đoàn, hộp đồ nghề có chiếc búa cán mới đặt dưới chân, im lặng nhìn thanh kiếm mà đêm nay ông sẽ là người đưa nó về chỗ cũ.
Linh đọc lại biên bản niêm phong gốc của ngày 12/12 trước mặt mọi người. Biên bản ghi rõ vị trí đặt kiếm trên giá gỗ, tình trạng lớp đồng đen và lõi gỗ lim, trọng lượng hai trăm mười bốn ký đã cân tại hiện trường, số vòng dây niêm phong và dấu niêm của Trung tâm. Sau đó cô cùng đại diện nhà thầu và Hải kiểm tra đối chiếu tình trạng hiện tại với biên bản gốc, từng mục một. Thanh kiếm không xê dịch khỏi vạch sơn đánh dấu trên giá gỗ. Lớp đồng đen không thêm vết trầy mới nào ngoài những vết đã ghi trong biên bản gốc. Các vòng dây niêm phong còn nguyên, dấu niêm không đứt, không mờ. Sổ giao ca canh giữ đủ chữ ký của sáu ngày, không thiếu một ca nào.
Khi phần đối chiếu kết thúc, Linh tuyên bố mở niêm phong và đọc phân công tháo niêm phong cho cả sân nghe. Các vòng dây được tháo theo thứ tự ngược với thứ tự đã quấn trong ngày niêm phong, mỗi vòng tháo xong được đặt riêng lên khay biên bản và đếm lại. Vòng cuối cùng, vòng dây giữ dấu niêm chính ở phần giữa thân kiếm, được phân cho Khải tháo với tư cách phụ việc của ca hành động.
Khải bước tới giá gỗ khi tên mình được gọi trong phân công. Ông đã chờ khoảnh khắc này từ lúc ký tờ cam kết trưa nay, dù ông không nói ra với ai. Sáu ngày trước, cũng tại công trường này, thanh kiếm lên bờ bằng lệnh kéo do ông ký và do cẩu trục thực hiện theo nhịp lệnh của ông. Nó lên khỏi mặt nước trong một trận rung năm độ, nằm ngang trên sà lan ướt bùn, rồi được cẩu đặt lên giá gỗ này trong buổi chiều phố cổ còn đang kiểm kê thiệt hại. Tối nay, nó rời giá gỗ để xuống nước trở lại, và bàn tay tháo vòng dây cuối cùng giữ nó trên bờ lại là bàn tay của ông. Nhưng lần này, không một thao tác nào diễn ra theo lệnh của ông. Ông tháo dây vì Linh phân công, theo thứ tự Linh đọc, trước mặt những người mà Linh chủ trì.
Ông tháo vòng dây cuối cùng chậm và cẩn thận, giữ cho dấu niêm nguyên vẹn trên tay mình rồi đặt nó lên khay biên bản theo đúng hướng dẫn của cán bộ ghi biên bản. Vòng dây rời khỏi thân kiếm. Thanh cọc kiếm nằm trần trên giá gỗ lần đầu tiên sau sáu ngày, lớp đồng đen ánh lên dưới đèn sân trong mưa bụi bay qua mái che.
- Niêm phong đã mở xong, đủ số vòng dây và đủ dấu niêm. - Linh nói, và cán bộ ghi biên bản ghi lại giờ mở xong là hai mươi mốt giờ mười tám phút. - Từ giờ phút này, thanh kiếm vào trạng thái chờ hành động theo phương án đã khóa. Mọi di chuyển từ đây đều theo lệnh điều phối của ban chỉ huy và lệnh thao tác của đội lặn.
Phần di chuyển kiếm được thực hiện ngay sau đó, chậm rãi và hoàn toàn trên bờ cùng mặt nước gần bờ. Cẩu nhỏ của công trường, loại cẩu đã dùng để đặt kiếm lên giá gỗ trong ngày 12/12, nâng thanh kiếm lên khỏi giá gỗ bằng dây vải bản rộng theo đúng cách Hải yêu cầu từ đầu buổi. Hải không cho dùng dây cáp thép trực tiếp lên thân kiếm, vì cáp thép có thể làm trầy thêm lớp đồng đen và vì dây vải phân bố lực đều hơn trên một thân kiếm dài và nặng. Anh đứng ở vị trí chỉ huy thao tác cẩu, ra lệnh nâng, lệnh giữ và lệnh hạ bằng những câu ngắn mà cả sân đã quen trong các ca làm việc gần đây.
Thanh kiếm rời giá gỗ, được đưa ngang qua sân công trường trong tầm cẩu ngắn, và hạ xuống sà lan nhỏ đã neo sẵn ở mép lạch theo vị trí chờ đã định trong phương án. Sà lan này không phải sà lan lớn của đêm kéo kiếm. Nó là sà lan thao tác nhỏ của đội lặn, sàn thấp, thành thấp, đủ chỗ đặt thanh kiếm nằm dọc theo trục sà lan và đủ chỗ cho hai người giữ kiếm trong lúc di chuyển chậm trên mặt lạch vào giờ hành động. Khi thân kiếm chạm xuống các thanh gỗ kê trên sàn sà lan, Hải ra lệnh dừng, kiểm tra lại từng điểm tỳ bằng tay, rồi mới cho tổ cẩu tháo dây nâng.
Việc chằng kiếm trên sà lan được làm bằng dây vải, theo đúng cách Hải yêu cầu và ghi trong phương án. Bốn điểm chằng giữ thân kiếm không lăn và không trượt khi sà lan chao trong sóng. Chúng không siết vào phần mũi kiếm. Chúng cũng không quấn qua phần mộng ở gần chuôi. Đó là những phần sẽ làm việc trực tiếp với miệng khe và búa trong đêm nay. Khải được phân giữ một đầu dây chằng ở phía đuôi sà lan trong lúc Hải kiểm tra các điểm chằng còn lại. Ông giữ dây theo đúng lực tay Hải yêu cầu, nới ra nửa vòng khi Hải bảo nới, siết thêm một nấc khi Hải bảo siết. Không có thao tác nào trong buổi tối nay do ông tự quyết, kể cả một nấc dây.
Khi việc chằng hoàn tất, Hải báo cáo kết quả vào biên bản di chuyển. Thanh kiếm đã rời giá gỗ. Nó đã đặt lên sà lan chờ ở mép lạch. Nó đã chằng đủ bốn điểm bằng dây vải. Tình trạng thân kiếm không thay đổi so với biên bản niêm phong gốc. Linh ký xác nhận phần di chuyển, ghi rõ trong biên bản một dòng mà cô đọc to cho cả sân nghe để tránh mọi hiểu lầm về sau.
- Việc di chuyển tối nay là bước chuẩn bị của lần cắm lại duy nhất đã khóa trong phương án. - Cô nói. - Thanh kiếm chưa được cắm. Không có thao tác cắm nào diễn ra trong buổi tối nay. Lần cắm chỉ diễn ra trong cửa sổ hai giờ bốn mươi tới ba giờ hai mươi rạng sáng mai, do nghệ nhân Nguyễn Văn Thọ thực hiện tại miệng khe.
Khải đứng ở mép lạch nhìn sà lan nhỏ chở thanh kiếm nằm yên trong ánh đèn, cách miệng khe dưới mố một đoạn ngắn theo đường nước sẽ di chuyển vào giờ hành động. Giá gỗ trong sân giờ trống, chỉ còn vạch sơn đánh dấu vị trí cũ và khay biên bản đựng những vòng dây niêm phong vừa tháo. Sáu ngày canh giữ một vật nằm yên đã kết thúc. Từ giờ phút này, thanh kiếm không còn nằm trong trạng thái chờ trên bờ nữa. Nó đã vào vị trí chờ trên mặt nước, và đồng hồ của đêm hành động đã chạy qua mốc đầu tiên của nó.
Mưa nặng hạt hơn khi đoàn chuẩn bị rời sân để chuyển sang phần việc tiếp theo của buổi tối. Ông Thọ sẽ vào gian thờ Bắc Đế Trấn Vũ lúc hai mươi ba giờ ba mươi. Hải sẽ kiểm tra lại dây dẫn và đèn lần cuối ở giàn giáo. Khải sẽ vào vị trí giữ tời phụ theo phân công. Ông nhìn sà lan một lần cuối rồi quay vào lán thay đồ khô. Ông mang theo ý nghĩ rõ ràng nhất của buổi tối nay. Sáu ngày trước thanh kiếm này lên bờ bằng lệnh của ông. Tối nay nó xuống nước lại cũng qua tay ông. Nhưng lần này không còn theo lệnh của ông nữa.
Trước khi rời sân, Linh cho kiểm tra lại một lần cuối khu vực giá gỗ trống theo đúng quy trình bàn giao vị trí niêm phong. Cán bộ của Trung tâm chụp ảnh giá gỗ trống kèm vạch sơn, chụp ảnh khay đựng dây niêm phong đã tháo, và ghi vào biên bản số ảnh kèm theo. Ca canh giữ thanh kiếm trên giá gỗ được tuyên bố kết thúc từ giờ phút này, và trách nhiệm canh giữ chuyển sang ca trực sà lan ở mép lạch theo danh sách hành động. Hai người thợ của ca canh cuối cùng ký bàn giao, thu dọn đèn trực của khu vực giá gỗ và chuyển vị trí trực của mình sang đầu cầu thang xuống mép lạch.
Khải nhìn thủ tục bàn giao đó diễn ra mà hiểu thêm một tầng nữa của đời sống hồ sơ ở công trường này. Một vật rời một vị trí không chỉ là việc cẩu nó đi. Nó là việc đóng lại một chương canh giữ có đủ chữ ký, mở ra một chương chờ hành động có đủ chữ ký, và ghi rõ ranh giới giữa hai chương đó bằng giờ giấc cụ thể. Sáu ngày trước, sự thiếu vắng của chính những thủ tục như vậy trong đêm kéo kiếm là một phần của bi kịch. Tối nay, từng thủ tục đều có mặt, chậm rãi và không thiếu một chữ ký nào, như một cách cả công trường cùng sửa lại cách làm việc của chính mình.