THẦN CÙ DƯỚI CHÙA CẦU HỘI AN - Chương 35: Giàn giáo mới trên lạch
Chiều 17/12/2026, Phạm Ngọc Linh đứng ở phía trong của lạch Chùa Cầu và nhìn giàn giáo nhẹ mới vừa dựng xong sừng sững trên mặt nước xám của buổi chiều…
Nội dung chương
Chiều 17/12/2026, Phạm Ngọc Linh đứng ở phía trong của lạch Chùa Cầu và nhìn giàn giáo nhẹ mới vừa dựng xong sừng sững trên mặt nước xám của buổi chiều trước bão. Giàn giáo này không giống giàn giáo sắt đã bị xoáy nước hút mất trong đêm 12/12. Giàn cũ là giàn thi công hạ giải, nặng, rộng và dựng cho nhiều tuần làm việc. Giàn mới là giàn thao tác cho một đêm duy nhất, nhẹ, hẹp và dựng sát phía trong của lạch, ở vị trí mà dòng hút đêm đó không đánh thẳng vào chân giàn. Nó được thiết kế cho đúng số người và đúng số việc của đêm nay: một sàn cho người giữ tời, một lối cho người giữ dây, và một đường hạ kiếm xuống miệng khe đã thông hoàn toàn từ trưa nay.
Linh cầm trên tay bản danh sách nghiệm thu hiện trường gồm nhiều trang, mỗi trang là một hạng mục phải kiểm tra tận mắt và ký xác nhận trước khi giàn được phép đưa vào ca hành động. Bên cạnh cô là Vũ Thị Thu Hà, người phụ trách phần an toàn địa chất và thời điểm, cùng đội trưởng Hải vừa thay xong bộ đồ ướt của ca lặn buổi trưa. Hưng đại diện nhà thầu đứng ở phía sau với tổ dựng giàn, chờ nghe kết quả thử tải. Ông Thọ ngồi ở lán gần đó nghỉ sau buổi sáng đóng cán búa và buổi trưa xem ca lấy đá, nhưng chiếc hộp đồ nghề của ông đã được mang tới đặt ở đầu lối xuống giàn theo yêu cầu của danh sách.
Việc kiểm tra bắt đầu từ chân giàn. Tổ dựng giàn báo cáo từng chân đã được neo vào các điểm đã khảo sát ở bờ trong và ở mố phụ, không chân nào đặt lên đoạn kè đang nứt. Linh cúi xuống xem từng mối neo, đối chiếu vị trí với bản vẽ dựng giàn đã duyệt, và yêu cầu chụp ảnh từng mối neo kèm số hiệu trước khi chuyển sang hạng mục tiếp theo. Hà kiểm tra thêm một điều mà bản vẽ không ghi thành lời: hướng của giàn so với hướng dòng chảy dự báo trong đêm bão. Cô đi dọc sàn giàn một lượt, nhìn xuống mặt nước ở cả hai phía, rồi xác nhận vị trí giàn nằm lệch khỏi trục xoáy đã ghi trong đêm 12/12.
- Trục xoáy đêm đó đi qua vị trí giàn cũ. - Cô nói. - Giàn mới lệch hẳn sang phía trong. Nếu đêm nay xoáy xuất hiện lại ngoài cửa sổ triều đứng, nó không đánh thẳng vào chân giàn này. Trong cửa sổ triều đứng thì dòng gần như đứng yên. Vị trí này đạt ở cả hai tình huống.
Linh ghi lời xác nhận của Hà vào biên bản rồi chuyển sang phần thử tải của sàn thao tác. Đây là phần việc nặng nhất của buổi nghiệm thu. Sàn thao tác phải chịu được cùng lúc người giữ tời phụ, người giữ dây chính, bộ tời hạ kiếm và trọng lượng dồn thêm khi dây căng trong lúc hạ kiếm nặng hai trăm mười bốn ký xuống miệng khe. Tổ dựng giàn đặt lên sàn các bao tải trọng thử theo từng mức đã tính, từ nhẹ tới mức tải hành động cộng thêm hệ số dự phòng. Linh đứng ở đầu cầu thang giàn đọc từng mức tải thành tiếng, thư ký ghi số, và cả đoàn nhìn vào các điểm võng của sàn được đánh dấu bằng vạch sơn từ trước.
Sàn chịu đủ các mức thử mà không võng quá vạch cho phép và không phát ra tiếng lạ ở các mối nối. Hải bước lên sàn ở mức tải cuối cùng, đứng đúng vị trí người giữ dây trong đêm nay, thử kéo dây dẫn xuống miệng khe bằng tay để cảm nhận độ rung truyền lên sàn. Anh giữ nguyên vị trí đó một lúc lâu hơn mọi người dự tính, mắt nhìn xuống mặt nước phía miệng khe đã thông.
- Sàn này đứng được. - Anh nói. - Người giữ dây đứng ở đây thì tay không phải gồng giữ thăng bằng. Đêm nay dây phải giữ bằng tay rảnh, không phải bằng cả người.
Tiếp theo là các hạng mục thiết bị được khóa trong danh sách hành động. Linh kiểm tra từng món theo đúng thứ tự in trên giấy, không bỏ qua một dòng nào, và mỗi món chỉ được đánh dấu đạt khi chính mắt cô nhìn thấy nó ở đúng vị trí của nó trên giàn.
Món thứ nhất là tời hạ kiếm và tời phụ. Cả hai tời đều là tời tay quay chậm giống tời đã dùng trong ca lấy khối đá buổi trưa, đã được kiểm tra vòng quay, chốt hãm và dây tời trong buổi sáng. Khải sẽ giữ tời phụ trong đêm nay theo phân công phụ việc đã ký. Vị trí đứng của người giữ tời phụ được sơn vạch sẵn trên sàn, kèm một dây an toàn riêng móc vào lan can giàn.
Món thứ hai là móc treo đèn và hệ thống đèn làm việc. Hai đèn lớn treo trên giàn chiếu xuống mặt nước ở lối xuống khe, đã thử sáng trong điều kiện trời chiều âm u và được cố định bằng hai lớp dây, một lớp chịu lực và một lớp dự phòng. Món thứ ba là dây dẫn xuống miệng khe, sợi dây mà Hải sẽ lần theo trong đêm và ông Thọ sẽ lần theo ở đoạn cuối. Dây đã được thả xuống kiểm tra tới tận bệ đá ngầm trong ca chiều, đầu dây dưới nước được đánh dấu sáng, đầu dây trên giàn được khóa vào một cọc riêng có người giữ suốt ca.
Món thứ tư là hai đèn lặn dự phòng buộc cổ tay. Linh yêu cầu Hải đeo thử cả hai đèn lên cổ tay ngay tại buổi nghiệm thu, bật thử từng đèn, tắt đèn chính giả định trong một tình huống thử và chuyển sang đèn cổ tay bằng một tay. Cả hai đèn đều sáng ngay, dây buộc cổ tay giữ chắc khi anh cử động tay như lúc giữ người dưới nước. Cô ghi rõ số hiệu của hai đèn dự phòng vào biên bản, vì danh sách đã khóa ghi chú một điều quan trọng: trong đêm hành động, đèn dự phòng là thiết bị bắt buộc, thiếu là dừng.
- Tôi nói rõ điều kiện dừng ở đây để biên bản ghi thành lời. - Linh nói trước mặt Hưng, Hà và Hải. - Đêm nay, thiếu bất kỳ món nào trong danh sách vừa nghiệm thu, ca hành động dừng lại. Không châm chước, không thay bằng vật tương tự chưa kiểm tra, không mượn tạm của ca khác. Danh sách này là danh sách đóng. Ai thấy thiếu món nào thì báo dừng, kể cả khi đồng hồ đã vào cửa sổ triều đứng.
Hưng gật đầu xác nhận phía nhà thầu chịu trách nhiệm bảo đảm đủ danh sách tới giờ hành động. Hà ký phần xác nhận vị trí giàn và điều kiện địa chất của buổi nghiệm thu. Hải ký phần xác nhận thao tác dưới nước và thiết bị lặn. Linh ký cuối cùng ở phần người điều phối ban chỉ huy, đóng dấu của Trung tâm lên biên bản nghiệm thu hiện trường và tuyên bố giàn giáo nhẹ mới đủ điều kiện đưa vào ca hành động đêm 17 rạng 18/12.
Với chữ ký đó, lớp lý do thứ ba trong ba lớp lý do chưa thể cắm lại ngay đã được gỡ xong. Lớp thứ nhất, khe đá bị chèn, đã xong từ trưa nay khi khối đá cuối cùng được đưa lên bờ. Lớp thứ hai, cửa sổ triều đứng, đã có giờ khóa là hai giờ bốn mươi tới ba giờ hai mươi. Lớp thứ ba, giàn giáo thay thế, vừa được nghiệm thu và thử tải xong trong buổi chiều nay. Lần đầu tiên kể từ đêm 12/12, không còn lớp lý do nào đứng giữa ban chỉ huy và việc cắm lại. Chỉ còn thời gian, thời tiết và sức khỏe của con người.
Linh xếp biên bản nghiệm thu vào tập hồ sơ hành động, ngay sau biên bản cam kết của Khải và nhật ký khe thông của Hải. Tập hồ sơ đó giờ đã dày và nặng theo đúng nghĩa của một phương án đã chuẩn bị xong. Cô đi một vòng cuối quanh giàn giáo khi đèn làm việc bắt đầu bật sớm vì trời sập tối nhanh trước bão. Ánh đèn hắt xuống mặt lạch, xuống sợi dây dẫn chạy thẳng tới miệng khe, và xuống sàn thao tác trống đang chờ những con người của đêm nay bước lên.
Ở phía bên kia rào chắn công trường, dãy nhà cổ ven lạch đang bắt đầu buổi sơ tán theo lịch của phường. Tiếng gọi nhau, tiếng khóa cửa và tiếng bánh xe va vào mặt đường đá vọng qua mặt nước tới chỗ cô đứng. Linh nhìn đồng hồ. Buổi chiều chuẩn bị đã xong phần thiết bị. Phần còn lại của ngày hôm nay thuộc về con người: những hộ dân phải rời nhà trước khi đất rung thêm, và một ông lão bảy mươi tám tuổi phải qua được buổi kiểm tra y tế cuối cùng trước khi đứng xuống lạch trong đêm bão.
Trước khi đoàn nghiệm thu rời giàn, Linh yêu cầu tổ dựng giàn làm một việc cuối cùng thường bị bỏ qua trong các buổi nghiệm thu vội. Từng người sẽ đứng vào đúng vị trí của mình trong đêm nay, theo đúng phân công đã ghi trong phương án hành động, và đứng yên ở vị trí đó trong vài phút để cả đoàn nhìn thấy toàn bộ sàn thao tác khi có đủ người thật. Hải đứng ở vị trí giữ dây. Một thợ bờ đứng ở vị trí giữ tời hạ kiếm. Vị trí giữ tời phụ của Khải được đánh dấu và để trống có chủ ý, vì ông sẽ vào vị trí đó từ ca đêm. Người giữ đèn và người giữ liên lạc đứng ở hai đầu sàn còn lại.
Nhìn toàn bộ sàn giàn có đủ người đứng đúng chỗ, Linh mới thấy rõ phương án trên giấy và hiện trường thật đã khớp nhau tới đâu. Không vị trí nào chồng lên vị trí nào. Không sợi dây nào phải vắt qua chân người khác. Lối đi từ cầu thang giàn xuống bậc xuống nước trống và thẳng, đủ rộng cho một người mặc đồ lặn dìu một người khác đi qua trong mưa. Cô yêu cầu chụp ảnh bố trí vị trí này và đính vào biên bản nghiệm thu, để ca đêm chỉ việc đối chiếu ảnh mà vào vị trí, không phải sắp xếp lại trong bóng tối và tiếng mưa.
- Đêm nay không ai phải tìm chỗ đứng của mình nữa. - Cô nói. - Chỗ đứng đã tìm xong từ chiều nay.