THẦN CÙ DƯỚI CHÙA CẦU HỘI AN - Chương 36: Sơ tán khỏi bờ lạch
Chiều 17/12/2026, Vũ Thị Thu Hà đi cùng đoàn sơ tán của phường dọc dãy nhà cổ ven lạch Chùa Cầu, tay cầm tập báo cáo địa chất còn thiếu hai con số cuối…
Nội dung chương
Chiều 17/12/2026, Vũ Thị Thu Hà đi cùng đoàn sơ tán của phường dọc dãy nhà cổ ven lạch Chùa Cầu, tay cầm tập báo cáo địa chất còn thiếu hai con số cuối cùng của ngày hôm nay. Buổi sơ tán đã được phường lên lịch từ sáng, ngay sau khi ban chỉ huy khóa cửa sổ hành động và giàn giáo nhẹ bắt đầu dựng. Các hộ dân sống sát bờ lạch, trong vùng mà vết nứt đang chạy qua và tường nhà đã nứt từ đêm 12/12, phải rời nhà trước khi trời tối để tới điểm tránh bão của phường cách đó vài con phố. Đêm nay, không ai được ở lại trong dãy nhà này, vì hai lý do cùng treo trên đầu họ: mưa bão đợt hai sẽ vào bờ trong đêm, và lòng đất dưới chân họ vẫn chưa yên.
Hà đi trong đoàn không phải để đếm hộ dân. Phần đếm người thuộc về cán bộ phường và tổ dân phố, những người cầm danh sách hộ khẩu và gọi tên từng nhà. Phần của cô là trả lời các câu hỏi về đất bằng số liệu thật. Cô cũng phải ghi hai con số cuối cùng vào báo cáo. Đó là mốc đo vết nứt của ngày hôm nay. Đó cũng là bất kỳ sự kiện rung nào xảy ra trong lúc sơ tán, nếu có.
Dãy nhà cổ ven lạch mang đầy dấu vết của năm ngày qua. Một số nhà đã được chống đỡ bằng khung gỗ từ hôm 14/12, như nhà của bà Nguyễn Thị Hoa, chủ một nhà cổ ở giữa dãy. Các khung gỗ ép sát tường nứt, giữ cho mặt tiền không đổ ra ngõ trong lúc chờ gia cố lâu dài. Một số nhà khác mới xuất hiện vết nứt nhỏ hơn ở góc sân và bậc cửa trong hai ngày gần đây, được cán bộ phường đánh dấu phấn và chụp ảnh theo từng ngày. Người dân khóa cửa nhà mình trong một tâm trạng rất lặng. Họ mang theo túi đồ đã gói sẵn từ sáng, giấy tờ, thuốc men và vài vật quý nhỏ. Không ai trong dãy phố này còn hỏi vì sao phải đi, như họ từng hỏi trong ngày đầu chống đỡ. Năm ngày sống cạnh một đường nứt dài dần đã trả lời câu hỏi đó thay cho mọi tờ thông báo.
Bùi Thanh Tùng đi ở cuối đoàn với hộp dụng cụ trắc đạc. Anh dừng lại ở đầu đoạn kè nơi hai cọc mốc phụ sơn trắng của mốc bốn phẩy một mét vẫn còn cắm từ hôm qua, rồi đi tiếp dọc theo đường nứt theo đúng quy trình đo đã dùng ở ba mốc trước. Hà đứng cùng Linh ở vị trí quan sát khi Tùng bắt đầu đọc số đo lần cuối trong ngày. Cả dãy phố, lúc đó đang tạm dừng việc khóa cửa để nghe con số mà họ đã chờ từ sáng.
Tùng đọc kết quả đo chậm và rõ như mọi lần anh vẫn đọc, trước mặt đại diện phường, Linh, Hà và những người dân còn đứng ở đầu ngõ.
- Mốc đo chiều nay, ngày 17/12. - Anh nói. - Vết nứt lạch đã dài năm phẩy sáu mét. So với mốc bốn phẩy một mét ngày 16/12, nó dài thêm một phẩy năm mét trong một ngày. Hai đầu mốc mới đã cắm cọc phụ và chụp ảnh hiện trạng đầy đủ.
Năm phẩy sáu mét. Con số cuối cùng trong chuỗi bốn mốc đo đã khóa của trắc đạc: không phẩy tám, hai phẩy ba, bốn phẩy một, và giờ là năm phẩy sáu. Hà ghi con số vào báo cáo của mình ngay tại chỗ, ký xác nhận phần người theo dõi địa chất, và nhìn dãy phố tiếp tục khóa cửa trong im lặng sau khi nghe số đo. Chuỗi số đó không cần ai giải thích thêm. Mỗi bậc của nó cách nhau một hoặc hai ngày, và không bậc nào nhỏ hơn bậc trước. Đường nứt vẫn đang đi, và nó đi nhanh dần trong ngày cuối cùng trước đêm cắm lại.
Đoàn sơ tán tới nhà bà Hoa vào lúc bà đang khóa cánh cửa gỗ của gian nhà đã chống đỡ. Bà năm nay năm mươi tám tuổi, sống trong căn nhà cổ này từ nhỏ, và là người dân ven lạch mà ban chỉ huy gặp nhiều nhất trong năm ngày qua. Bà khóa cửa hai lần, kiểm tra lại ổ khóa bằng tay, rồi trao chìa khóa dự phòng cho cán bộ phường theo danh sách gửi nhà đã ký từ buổi trưa. Bà không khóc và không than. Bà chỉ hỏi Hà một câu, bằng giọng của một người hỏi về chính nền đất dưới nhà mình.
- Đất dưới nhà tôi còn rung nữa không, cô? - Bà hỏi.
Hà trả lời bằng đúng những gì số liệu cho phép cô nói, không hứa hẹn một điều nào mà máy đo chưa chứng minh.
- Đêm nay ban chỉ huy sẽ trả thanh kiếm về khe đá cũ, trong cửa sổ nước đứng đã tính. - Cô nói. - Nếu việc đó xong đúng giờ, mô hình của chúng tôi dự báo đất sẽ ngừng rung. Cháu không hứa trước khi việc xong. Vì vậy đêm nay bà và cả dãy phố phải ở điểm tránh bão. Sáng mai, khi có số đo mới, cháu sẽ là người mang con số đó về báo cho bà.
Bà Hoa gật đầu, xách túi đồ của mình và đi cùng đoàn về phía điểm tránh bão. Bà vừa đi khỏi đầu dãy phố được vài chục mét thì mặt đường dưới chân đoàn sơ tán rung lên.
Cơn rung đến không báo trước bằng tiếng động lớn. Nó bắt đầu bằng một cảm giác hụt dưới chân, như mặt đường đá vừa lún xuống một phần rất nhỏ rồi trả lại. Ngay sau đó là tiếng lanh canh của ngói và khung gỗ chống đỡ va vào nhau dọc dãy nhà. Tiếng đồ vật rơi vang lên trong những gian nhà đã khóa cửa. Một mảng vữa lớn rơi từ mặt tiền ở đầu dãy phố xuống ngõ. Nó vỡ thành nhiều mảnh trên mặt đá. Bụi vữa bốc lên thành một đám mờ trong ánh chiều. Cả đoàn sơ tán dừng lại theo phản xạ, cán bộ phường lập tức đếm lại người theo danh sách, gọi tên từng hộ ở đoạn phố đó.
Không ai bị thương. Mảng vữa rơi xuống phần ngõ đã được rào chắn từ trước và không có người đứng bên dưới. Đoàn sơ tán được giữ nguyên vị trí thêm vài phút trong lúc cán bộ phường kiểm tra lại toàn bộ dãy nhà bằng mắt thường từ ngoài ngõ, xác nhận không nhà nào sập thêm phần nào và không ai còn ở lại bên trong. Hà đứng yên trong những phút đó với tập báo cáo trong tay, đầu óc chạy theo đúng một đường duy nhất: về trạm, đọc máy, lấy con số.
Cô về tới trạm quan trắc di động ở đầu phố cùng Tùng ngay sau khi đoàn sơ tán được xác nhận an toàn và tiếp tục di chuyển về điểm tránh bão. Máy địa chấn đã ghi xong toàn bộ sự kiện. Đường ghi trên màn hình hiện rõ một đỉnh rung ngắn và gọn, tâm ngay dưới lạch Chùa Cầu như mọi sự kiện trước. Hà đọc biên độ và đối chiếu với thang độ đã dùng cho hai dư chấn trước. Cô ghi con số vào báo cáo. Nét chữ của cô chậm hơn thường lệ. Cô biết rõ con số này có ý nghĩa gì trong bảng đếm của toàn bộ câu chuyện.
Dư chấn thứ ba: ba phẩy tám độ, ngày 17/12/2026.
Ba phẩy một, ba phẩy bốn, ba phẩy tám. Ba dư chấn sau trận chính năm độ, leo dần theo đúng chiều leo của vết nứt. Mô hình của cô từ ngày 15/12 đã dự báo một điều rõ ràng. Dư chấn còn lại sẽ mạnh hơn hai lần trước nếu kiếm tiếp tục nằm ngoài khe. Con số ba phẩy tám vừa khớp vào dự báo đó. Nó không chừa lại chút hy vọng nào rằng lòng đất sẽ tự yên. Hà ký vào phần ghi sự kiện của sổ trực trạm, ghi rõ giờ xảy ra, vị trí tâm và tình trạng cộng đồng tại thời điểm rung: đang sơ tán, không thương vong, một mảng vữa rơi ở đầu dãy phố đã rào chắn.
Cô mang con số đó sang lán chỉ huy tạm của ban chỉ huy, nơi Linh đang chờ cùng điện thoại liên lạc với điểm tránh bão. Linh nghe xong và xác nhận lại tình trạng người dân qua điện thoại với cán bộ phường. Toàn bộ các hộ sát lạch đã tới điểm tránh bão. Một số hộ đang trên đoạn đường cuối cùng có người của phường đi kèm. Không ai quay lại nhà. Không ai bị thương trong cơn rung vừa rồi. Việc sơ tán cộng đồng của dãy nhà ven lạch được khóa là hoàn tất với con số không thương vong.
Hà đứng ở cửa lán, nhìn về phía dãy nhà đã tối đèn và im lặng sau rào chắn, rồi nói với Linh câu mà cô đã giữ trong đầu từ lúc đọc đỉnh rung trên màn hình. Cô nói không to, nhưng rõ từng chữ, và Linh ghi câu đó vào biên bản ngày của ban chỉ huy theo đúng lời cô.
- Nếu đêm nay không xong, lần rung sau sẽ không còn là vữa rơi. - Cô nói. - Ba dư chấn đã đi hết đà leo của mô hình rồi. Lần sau, nếu còn, nó sẽ đánh vào những bức tường đã nứt năm phẩy sáu mét đường nền. Tôi ghi câu này vào báo cáo như một kết luận chuyên môn, không phải lời dọa.
Linh gật đầu và xếp báo cáo của Hà vào tập hồ sơ hành động, cạnh biên bản nghiệm thu giàn giáo vừa ký lúc chiều. Ngày 17/12 khép lại phần chuẩn bị của con người trên bờ bằng hai con số nặng nhất của toàn bộ chuỗi đo: vết nứt năm phẩy sáu mét và dư chấn ba phẩy tám độ. Dưới lạch, miệng khe đã thông. Trên giàn, thiết bị đã đủ. Ở điểm tránh bão, người dân đã an toàn. Chỉ còn một việc chưa xong trong ngày hôm nay, và việc đó thuộc về sức khỏe của người sẽ xuống nước đêm nay.