THẦN CÙ DƯỚI CHÙA CẦU HỘI AN - Chương 32: Dọn đá vụn trong khe

Tối 16/12/2026, Trần Văn Hải đứng trên sà lan nhỏ neo sát mố trụ Chùa Cầu và kiểm tra lần cuối bộ đồ lặn của mình dưới ánh đèn làm việc hắt xuống mặt…

Nội dung chương

Tối 16/12/2026, Trần Văn Hải đứng trên sà lan nhỏ neo sát mố trụ Chùa Cầu và kiểm tra lần cuối bộ đồ lặn của mình dưới ánh đèn làm việc hắt xuống mặt lạch. Trời không mưa, nhưng nước lạch vẫn đầy và chảy xiết hơn ban ngày. Theo lịch triều mà Hà vừa khóa trong buổi họp chiều, tối nay có một lượt triều rút ngắn đủ cho đội lặn xuống làm việc ở miệng khe trong khoảng hơn một giờ. Sau khoảng đó, triều sẽ đổi và dòng hút qua khe sẽ mạnh trở lại. Việc của đêm nay rất cụ thể: dọn đá vụn và bùn chèn ở miệng khe đá dưới mố, bằng tay, từng viên một.

Trước khi xuống nước, Hải nhắc lại kỷ luật làm việc cho cả ca. Người thứ hai xuống cùng anh là Lê Văn Sơn, thợ lặn phụ trong đội, tay đã lành sau vết sây sát trong đêm 12/12. Người giữ dây và điều phối trên sà lan là một thợ trong đội trực bờ. Ông Thọ đứng trên bờ lạch gần vị trí xuống nước, không xuống cùng, nhưng là người dặn dò cuối cùng về cách chạm vào miệng khe.

- Xuống tới miệng khe thì làm bằng tay trần qua găng mỏng thôi. - Ông Thọ nói. - Đá vụn thì nhặt từng viên bỏ vào giỏ. Bùn thì gạt nhẹ sang hai bên. Tuyệt đối không dùng móc sắt, không dùng xà beng, không cậy vào thành khe. Thành khe là mạch đá sống. Cậy sứt một miếng là miệng khe đổi hình, mai kia mũi kiếm vào không còn khớp nữa.

Hải gật đầu và nhắc lại nguyên văn yêu cầu đó cho Sơn nghe, để nhật ký lặn ghi được cả lời dặn lẫn lời xác nhận. Trong nghề lặn khảo sát, anh đã dọn bùn và đá ở nhiều mố cầu khác nhau, có nơi dùng móc và tời nhỏ là chuyện thường. Nhưng khe đá này không phải một hốc đá thường. Nó là chỗ cắm cũ của một thanh kiếm nặng hai trăm mười bốn ký, là điểm khóa của một đường đứt gãy trong mô hình của Hà, và là huyệt trên sống lưng con Cù trong lời kể của ông Thọ. Ba cách gọi khác nhau cùng chỉ vào một miệng khe phải được dọn như dọn một ổ khóa, không phải như dọn một đống đá.

Hai người xuống nước lúc mười chín giờ mười phút. Đèn lặn bật sáng, cột sáng quét qua lớp bùn lơ lửng rồi dừng lại ở chân mố trụ. Hải bơi theo dây dẫn đã thả sẵn từ ca khảo sát ngày 15/12, tay lần theo dây để tránh bị dòng nước đẩy lệch. Càng tới gần miệng khe, anh càng cảm nhận rõ dòng hút quen thuộc kéo nhẹ vào ống chân và vào sợi dây an toàn. Tối nay dòng hút yếu hơn buổi chiều 15/12, đúng như số liệu của Hà dự báo cho lượt triều rút này, nhưng nó vẫn hiện diện, đều và không mất đi.

Miệng khe hiện ra trong cột đèn như một đường tối chạy dọc mạch đá, bị bịt lại từng đoạn bởi đá vụn và bùn nén. Sau trận động đất đêm 12/12 và các dư chấn sau đó, đá từ thành khe và từ bờ lạch rơi xuống đã chèn vào miệng khe thành nhiều lớp. Lớp ngoài cùng là bùn mềm lẫn mảnh đá nhỏ. Lớp trong là những viên đá cỡ nắm tay và cỡ bát ăn cơm, kẹt chặt vào nhau vì bị dòng nước ép suốt bốn ngày. Hải ra hiệu cho Sơn giữ vị trí ở phía ngoài, giữ đèn phụ và giữ giỏ lưới, còn mình tiến vào sát miệng khe và bắt đầu nhặt viên đầu tiên.

Viên đá đầu tiên rời miệng khe dễ hơn dự tính. Nó chỉ bị bùn giữ lại, tay anh xoay nhẹ là nó tuột ra. Anh bỏ nó vào giỏ lưới. Viên thứ hai kẹt hơn, phải lay bằng hai tay trong lúc chân đạp nhẹ giữ vị trí trên bệ đá ngầm phía dưới. Bệ đá phẳng mà anh từng đứng lên trong ca lặn ngày 09/12 vẫn còn đó, vững và đúng chỗ, cho anh một điểm tựa quý giá để làm việc mà không phải bơi treo giữa dòng hút. Anh ghi nhớ cảm giác của bệ đá dưới chân mình, vì chính ông Thọ sẽ cần đứng trên bệ đá này trong đêm mai, với nước ngập tới ngực và một thanh kiếm nặng phải đưa vào khe.

Công việc tiến chậm theo đúng nhịp đã định. Từng viên đá được nhặt ra, bỏ vào giỏ, và khi giỏ đầy, người trên sà lan kéo giỏ lên bờ, đổ đá lên tấm bạt đã trải sẵn để đếm và đối chiếu. Không ai trên bờ giục nhanh. Linh đứng ở lan can bờ lạch ghi nhật ký hiện trường theo từng giỏ. Hà ngồi ở trạm di động gần đó theo dõi máy ghi rung, vì bất kỳ thao tác nào ở miệng khe cũng phải dừng ngay nếu máy báo rung bất thường. Tới giỏ thứ tư, miệng khe đã lộ ra một đoạn dài rõ rệt. Đường tối của khe chạy thẳng và sâu, hai thành khe còn nguyên hình, không sứt mẻ. Hải nhìn đoạn khe vừa lộ mà thấy yên tâm phần nào: dù bị chèn bốn ngày, miệng khe cũ vẫn còn đó, đúng vị trí tọa độ đã khóa từ ảnh dưới nước ngày 11/12.

Sơn thay vị trí giữ đèn để Hải vào sâu hơn ở đoạn cuối của miệng khe. Ở đoạn này, đá vụn nhỏ dần nhưng bùn nén lại dày hơn, bị ép thành từng mảng cứng phải bóc bằng đầu ngón tay. Hải bóc từng mảng bùn, gạt sang hai bên theo lời dặn, không đẩy bùn vào trong khe. Mỗi mảng bùn rời ra là dòng hút ở miệng khe lại thay đổi một chút, lúc mạnh lên một nhịp khi một lối hẹp được mở, lúc yếu đi khi lối đó thông hẳn. Anh phải dừng tay hai lần để giữ người khỏi bị kéo lệch, chờ dòng ổn định lại rồi mới làm tiếp. Người giữ dây trên sà lan theo dõi đồng hồ liên tục và báo thời gian còn lại của lượt triều qua tín hiệu dây theo nhịp đã quy ước.

Khi giỏ thứ bảy được kéo lên, Hải tiến tới đoạn trong cùng của miệng khe và dừng lại. Trước mặt anh, chèn sâu vào thành khe ở phía trong, là một khối đá lớn. Khối đá này khác hẳn đá vụn vừa dọn. Nó to bằng một thùng sơn lớn, một đầu kẹt vào thành khe, phần còn lại chắn gần hết đoạn khe trong cùng. Hải đặt cả hai tay lên khối đá và thử lay bằng sức người trong nước. Khối đá không nhúc nhích. Anh đổi vị trí chân trên bệ đá, tỳ vai và thử lại lần thứ hai với lực mạnh hơn trong giới hạn an toàn của đội lặn. Khối đá vẫn không xê dịch một phân. Dòng nước quanh khối đá rít qua các kẽ hẹp còn lại, tạo thành những luồng nhỏ xiết hơn hẳn đoạn khe vừa dọn.

Hải không cố lần thứ ba. Kỷ luật lặn và lời dặn của ông Thọ đều không cho phép dùng sức bừa ở miệng khe, và càng không cho phép đưa dụng cụ sắt vào cậy một khối đá đang kẹt trong thành khe sống. Anh làm việc cần làm của một thợ lặn lành nghề. Anh đo kích thước khối đá bằng gang tay và thước dây. Anh ghi nhớ vị trí của nó so với miệng khe và bệ đá. Rồi anh dùng đèn soi kỹ các cạnh kẹt để về bờ vẽ lại vào sơ đồ lặn. Anh cũng kiểm tra lần cuối toàn bộ đoạn khe đã dọn, xác nhận không còn đá vụn rời nào có thể rơi trở lại miệng khe trong đêm.

Tín hiệu dây từ trên bờ báo lượt triều sắp hết. Dòng hút quanh chân anh đã bắt đầu mạnh lên rõ rệt so với lúc xuống. Hải ra hiệu cho Sơn cùng nổi lên theo dây dẫn, đúng quy trình, không vội. Hai người lên mặt nước lúc hai mươi giờ hai mươi lăm phút, sau hơn một giờ làm việc dưới mố. Giỏ đá cuối cùng được kéo lên, và tấm bạt trên bờ đã xếp được một đống đá vụn đủ lớn để mọi người nhìn thấy phần việc của đêm nay là thật.

Trên bờ, Hải cởi mũ lặn và báo cáo ngay vào nhật ký lặn trước mặt Linh, Hà và ông Thọ. Anh nói rõ từng phần để thư ký ghi không thiếu một ý. Phần lớn miệng khe đã được dọn sạch bằng tay, đá vụn và bùn nén đã đưa lên bờ qua bảy giỏ lưới, thành khe không bị sứt thêm. Còn lại một khối đá lớn duy nhất kẹt sâu ở thành khe phía trong, tay người không lay nổi trong điều kiện dòng nước hiện tại. Vị trí, kích thước và hướng kẹt của khối đá đã được anh vẽ vào sơ đồ lặn kèm theo nhật ký.

Ông Thọ xem sơ đồ rất lâu. Ông không tỏ ra bất ngờ.

- Đá lớn chèn khe là đá giữ miệng. - Ông nói. - Hồi các cụ kể, sau mỗi lần đất rung lớn, miệng khe hay bị một khối đá lớn lấp lại. Dọn khối đó phải có đòn bẩy tay và người phụ trên bờ, làm lúc nước còn thấp. Không làm bằng sức lặn một mình được.

Linh khóa phần việc còn lại thành một nhiệm vụ cụ thể trong biên bản đêm nay. Khối đá cuối cùng sẽ được đưa lên vào trưa mai, 17/12, bằng đòn bẩy tay và tời nhỏ, với đội lặn làm việc ở miệng khe và người phụ việc trên bờ theo phân công của ban chỉ huy. Cho tới lúc khối đá đó rời khe, miệng khe chưa được coi là thông. Cô cũng ghi rõ vào biên bản: đêm nay không dùng bất kỳ dụng cụ sắt nào ở miệng khe, và không có thao tác nào làm thay đổi hình dạng của khe.

Hải ký nhật ký lặn, lau khô tay rồi đứng nhìn xuống mặt lạch đã tối hẳn. Đoạn khe dưới kia giờ đã thông phần lớn, chỉ còn một khối đá cuối cùng nằm giữa đoàn cắm lại và cửa sổ hai giờ bốn mươi của đêm mai. Anh biết rõ việc của trưa mai sẽ nặng và chậm hơn việc của tối nay nhiều. Nhưng ít nhất, sau đêm nay, khối đá đó đã có vị trí, có kích thước và có tên trong hồ sơ. Nó không còn là một trở ngại mơ hồ dưới đáy bùn nữa. Nó là nhiệm vụ cuối cùng của phần dọn khe, và nó sẽ phải rời đi trước khi thanh kiếm được phép rời giá gỗ.

Chương khác

Xem thêm