THẦN LONG ĐỖ TRẤN SÔNG TÔ LỊCH - Chương 18: Tích Cao Biền Lập Đàn Yểm Long Mạch
Sáng 1 tháng 4, Phạm Duy Anh ngồi vào bàn cùng hai người nữa. Trước mặt anh là Nguyễn Trọng Nghĩa và Lê Minh Tuấn. Buổi làm việc bắt đầu lúc chín giờ…
Nội dung chương
Sáng 1 tháng 4, Phạm Duy Anh ngồi vào bàn cùng hai người nữa.
Trước mặt anh là Nguyễn Trọng Nghĩa và Lê Minh Tuấn.
Buổi làm việc bắt đầu lúc chín giờ trong phòng họp nhỏ.
Trên bàn trải sẵn mấy cuốn thư tịch cũ mà nhóm đã tra cứu.
Việt Điện U Linh Tập và Lĩnh Nam Chích Quái nằm ở chính giữa.
Duy Anh mở đầu bằng việc trình bày lại tích Cao Biền xưa.
Anh trình bày chậm rãi, theo đúng những gì sách cũ chép lại.
Chuyện kể rằng Cao Biền sang trấn nhậm đất này thời xưa cũ.
Ông ta cho đắp La Thành và dò xét địa thế khắp vùng đất.
Thấy đất Long Đỗ có khí vượng, ông ta sinh lòng e ngại lớn.
Cao Biền bèn lập đàn và chôn xuống một khối sắt đồng rất lớn.
Khối ấy được yểm bùa nhằm trấn áp khí của đất bản thổ này.
Theo tích chép, đó là việc làm của thuật yểm ngoại bang xưa.
Đàn vừa lập xong thì trời đất quanh vùng bỗng đổi sắc hẳn.
Thần Long Đỗ hiển linh giữa mây ngũ sắc cuồn cuộn trên cao.
Sấm sét giáng xuống liên hồi quanh khu vực đàn yểm vừa lập.
Khối sắt đồng yểm bùa bị đánh nát vụn ngay tại chỗ hôm ấy.
Cao Biền kinh hãi trước sức của vị thần bản thổ đất này.
Ông ta từ bỏ ý đồ yểm trĩ và cho lập đền thờ thần ở đây.
Đền ấy chính là Đền Bạch Mã thuộc Thăng Long Tứ Trấn ngày nay.
Duy Anh đọc xong phần tích thì dừng lại và nhìn ông Nghĩa.
Tuấn ngồi bên cạnh ghi chép đều tay, không bỏ sót một ý nào.
Ông Nghĩa gật đầu xác nhận phần tích anh vừa trình bày là đúng.
Đúng theo sách cũ chép lại, ông nói, không thêm bớt gì cả.
Nhưng rồi ông giơ một ngón tay lên và nói rất chậm rãi.
- Tích này là chuyện thần phá yểm ngoại bang của người xưa.
- Nó không phải chuyện của trụ đồng đang nằm dưới sông này.
- Hai chuyện khác nhau hoàn toàn, đừng gộp làm một mà sai.
Ông nhấn mạnh rằng khối yểm của Cao Biền là vật của kẻ ngoài.
Nó được chôn xuống để hại đất này nên thần mới phá nó đi.
Còn trụ đồng dưới ngã ba sông là vật nằm yên từ bao đời.
Không có sách nào chép trụ ấy là khối yểm của Cao Biền cả.
Cũng không có sách nào chép ai từng lập đàn quanh trụ ấy.
Gộp hai chuyện vào nhau là lỗi mà người nghiên cứu hay mắc.
Duy Anh nghe ông nói mà trong lòng vừa phục vừa chột dạ.
Anh chột dạ vì chính anh từng thoáng nghĩ theo hướng gộp ấy.
Ý nghĩ ấy đến với anh từ hôm đọc xong phần tích lần đầu.
Một vật bằng đồng nằm dưới đất và một khối đồng bị phá xưa.
Sự giống nhau về chất liệu làm đầu óc anh tự nối chúng lại.
Ông Nghĩa như đọc được ý nghĩ ấy nên nói thêm một câu nữa.
- Đồng như nhau không có nghĩa là việc cũng như nhau đâu.
- Cái cuốc và cái kiếm cùng bằng sắt mà dùng khác hẳn nhau.
Câu ví von mộc mạc ấy làm Tuấn bật cười khẽ rồi ghi lại ngay.
Duy Anh cũng ghi câu ấy vào sổ và gạch chân hai lần liền.
Buổi làm việc chuyển sang phần đối chiếu các bản chép của tích.
Tuấn trình bày những chỗ các bản chép khác nhau về chi tiết nhỏ.
Có bản chép khối yểm nặng ngàn cân sắt đồng theo lời truyền.
Có bản chỉ chép số lượng lớn mà không ghi cân nặng cụ thể.
Duy Anh quyết định ghi cả hai cách chép vào hồ sơ đối chiếu.
Anh không chọn một con số nào làm chính thức cho hồ sơ cả.
Bởi tích xưa vốn là nền kể lại, không phải biên bản hiện trường.
Ông Nghĩa nghe quyết định ấy thì gật đầu tỏ ý hài lòng rõ.
Ông nói giữ tích ở đúng vị trí của nó là việc khó nhất đấy.
Nhiều người đọc tích xong liền muốn mượn tích làm phương án.
Nhưng phương án cho việc hôm nay phải sinh từ bằng chứng hôm nay.
Tích chỉ giúp người ta hiểu đất này từng được thần giữ thế nào.
Nó không chỉ cho ai cách đụng vào một vật cụ thể dưới sông.
Phần về bí pháp phá yểm trong tích cũng được nhắc tới rõ ràng.
Theo lời truyền, người xưa có cách phá yểm của ngoại bang xưa.
Cách ấy thuộc về câu chuyện phá khối yểm của Cao Biền ngày trước.
Trong hồ sơ này, nó chỉ được ghi ở mức nền lịch sử kể lại.
Không ai trong buổi họp nhắc nó như một lựa chọn cho hiện tại.
Duy Anh viết rõ điều đó vào biên bản của buổi làm việc hôm nay.
Bí pháp trong tích xưa được khóa là nền lịch sử, không hơn gì nữa.
Ranh giới giữa tích xưa và trụ hiện tại được khóa lại lần nữa.
Cuối buổi, ông Nghĩa nhắc lại một lần nữa điều cấm kỵ cũ.
Trụ dưới sông không được phá và cũng không được dời đi đâu.
Ông biết điều cấm ấy từ lệ của đất này, không phải từ sách nào.
Còn vì sao cấm thì ông thú thật mình cũng chưa biết rõ hết.
Sự thú thật ấy làm Duy Anh càng tin vào lời dặn của ông hơn.
Một người dám nói mình chưa biết là người đáng nghe nhất ở đây.
Tuấn thu dọn thư tịch và hồ sơ đối chiếu vào cặp tài liệu.
Cậu hỏi anh có cần sao thêm một bản tích Cao Biền riêng không.
Anh đồng ý và dặn cậu ghi rõ nguồn của từng bản chép kèm theo.
Chiều hôm đó, Duy Anh ở lại phòng làm việc một mình rất lâu.
Anh mở một tập giấy trắng mới và bắt đầu viết thử một bản khác.
Đó là bản nhận định riêng của anh về trụ đồng dưới sông này.
Anh viết nó không phải để nộp ngay mà để tự rõ ý nghĩ mình.
Trong bản nhận định, anh thử sắp xếp các mảnh đã có tới nay.
Thư tịch về thần, lời dặn của dân, mẫu nước và các hiện tượng đêm.
Càng viết, anh càng thấy một khung giải thích quen thuộc hiện ra.
Khung ấy lấy tích xưa làm điểm tựa cho cách hiểu vật dưới sông.
Anh viết xuống một giả thuyết mà chính tay anh hơi ngập ngừng.
Giả thuyết rằng trụ có thể là vật trấn giữ của người xưa để lại.
Anh ghi rõ hai chữ giả thuyết ở đầu đoạn và khoanh tròn lại.
Anh tự biết mình chưa đủ bằng chứng cho bất cứ kết luận nào.
Thư tịch chưa nói thẳng về trụ, số liệu chưa đủ chuỗi dài.
Hiện tượng thì có ngày giờ nhưng chưa chỉ rõ về bản chất vật.
Vậy mà giả thuyết ấy vẫn kéo ngòi bút của anh đi rất nhanh.
Anh viết thêm hai trang nữa trước khi tự dừng lại vì mệt.
Nhìn lại bản nhận định riêng, anh thấy mình đã nghiêng hẳn đi.
Sự nghiêng ấy làm anh vừa thấy có hướng vừa thấy bất an lạ.
Bất an vì anh nhớ quy tắc ba loại bằng chứng của chính mình.
Một giả thuyết viết ra giấy rất dễ bị đọc thành một kết luận.
Nhất là khi người viết nó là cố vấn văn hóa của dự án này.
Anh gấp bản nhận định lại và kẹp vào ngăn riêng của cặp da.
Anh tự dặn sẽ không đưa nó ra khi chưa có đủ bằng chứng thật.
Nhưng hạt mầm của nó đã nằm trong đầu anh từ buổi chiều nay.
Buổi tối, ông Nghĩa gọi điện hỏi anh về buổi làm việc sáng nay.
Anh kể lại phần đối chiếu tích và quyết định ghi hai cách chép.
Ông Nghĩa khen cách làm ấy rồi dặn thêm một câu rất ngắn gọn.
- Tích xưa để soi đường, không phải để thay người ta bước đi.
Rồi anh tắt đèn phòng làm việc và đi dọc bờ sông về lán.
Mặt sông đêm nay yên tĩnh, không mây lạ và không tiếng lạ nào.
Chỉ có trong cặp da của anh là một bản nhận định đang nằm chờ.
Chờ một ngày anh đủ bằng chứng, hoặc chờ một ngày anh sai lầm.
Anh chưa biết nó sẽ chờ tới ngày nào trong hai ngày ấy đâu.
Về tới phòng, anh mở lại bản nhận định riêng một lần nữa.
Anh đọc từ đầu tới cuối bằng con mắt của một người ngoài cuộc.
Có đoạn anh thấy lập luận của mình đi nhanh hơn bằng chứng nhiều.
Có đoạn anh dùng chữ trấn giữ mà chưa hề có nguồn nào xác nhận.
Anh lấy bút đỏ gạch dưới những chữ đi quá xa ấy trong bản thảo.
Rồi anh ghi ở lề giấy một dòng tự phê bình rất thẳng thắn.
Đoạn này mới là điều tôi nghĩ, chưa phải điều hồ sơ đã chứng minh.
Dòng tự phê ấy làm anh bình tĩnh lại đôi chút trong đêm nay.
Nhưng anh vẫn không xé bản nhận định riêng ấy đi như định làm.
Anh giữ nó vì nó là dấu vết trung thực của quá trình suy nghĩ.
Người nghiên cứu cũng cần nhìn lại những lần mình suýt đi sai đường.
Tuấn nhắn tin hỏi anh mai có cần mở hộp hồ sơ chữ Hán không.
Anh trả lời rằng mai ưu tiên việc ở kho lưu trữ phường trước đã.
Hộp hồ sơ ấy bị bụi phủ lâu năm, mở ra phải có người chứng kiến.
Thu đã hẹn cán bộ lưu trữ của phường làm việc với nhóm vào sáng mai.
Anh dặn Tuấn mang theo găng tay, khẩu trang và máy ảnh của nhóm.
Mỗi tờ giấy trong hộp phải được chụp lại trước khi lật sang tờ khác.
Đó là quy tắc anh học được từ những lần làm việc với tư liệu cũ.
Một tờ giấy mục có thể rách ngay trong lần mở đầu tiên của nó.
Ghi hình trước là cách duy nhất giữ lại nguyên trạng của tư liệu.
Tuấn đáp rằng mình đã chuẩn bị đủ và sẽ tới kho từ rất sớm.
Anh tắt điện thoại và ngồi yên nghe tiếng đồng hồ treo tường chạy.
Tích xưa, lời dặn và bản nhận định riêng quay vòng trong đầu anh.
Anh nhận ra mình đang đứng giữa hai lực kéo hoàn toàn trái ngược.
Một lực kéo anh về phía thận trọng, chờ đủ bằng chứng rồi hãy nói.
Một lực kéo anh về phía hạn chót và sức ép phải có câu trả lời.
Huy cần một câu trả lời để giữ dự án không bị treo vô hạn.
Cấp trên cần một câu trả lời để quyết định về tiền và tiến độ.
Còn anh, người ở giữa hai lực kéo ấy, đang viết dở một giả thuyết.
Giả thuyết về một vật trấn giữ của người xưa dưới đáy sông này.
Anh biết rõ nó chưa đủ sức đứng trước một cuộc họp chính thức.
Vậy mà mỗi ngày trôi qua, nó lại thêm một chút trọng lượng riêng.
Trọng lượng ấy đến từ sự im lặng kéo dài của các bằng chứng khác.
Khi chưa có đáp án đúng, đáp án gần đúng nhất dễ bị coi là đáp án.
Anh ghi thêm một dòng cảnh báo nữa vào cuối bản nhận định riêng.
Không công bố bản này khi chưa đủ ba loại bằng chứng cùng lúc.
Rồi anh ký tên và ghi ngày 1 tháng 4 ngay dưới dòng cảnh báo đó.
Xong xuôi, anh khóa cặp da lại và đặt nó ở đầu giường nằm.
Gió sông thổi qua mặt anh mát lạnh giữa đêm đầu tháng tư này.
Anh bước chậm và nghĩ về khối yểm xưa đã bị đánh nát vụn ấy.
Chuyện xưa ở lại trong sách, còn trụ đồng ở lại dưới đáy sông.