THẦN LONG ĐỖ TRẤN SÔNG TÔ LỊCH - Chương 16: Đêm Có Tiếng Rên Thứ 2
Chiều 30 tháng 3, Phạm Duy Anh ra bờ sông từ rất sớm. Anh muốn có mặt ở ngã ba trước giờ triều bắt đầu rút. Hoàng Thị Mai cũng tới, mang theo thiết bị đo…
Nội dung chương
Chiều 30 tháng 3, Phạm Duy Anh ra bờ sông từ rất sớm.
Anh muốn có mặt ở ngã ba trước giờ triều bắt đầu rút.
Hoàng Thị Mai cũng tới, mang theo thiết bị đo rung chấn nhỏ.
Cô nói muốn thử ghi lại những gì tai người nghe được ở đây.
Đỗ Văn Tùng trực ở chốt bờ, sổ trực đã ghi sẵn giờ vào ca.
Trời chiều hôm ấy oi và lặng gió một cách khác thường.
Mặt sông phẳng như một tấm kính đục phủ trên ngã ba này.
Ba người ngồi ở chòi trực, nhìn mực nước hạ dần theo giờ.
Mai đặt thiết bị đo ở hai điểm trên mặt bờ kè bê tông.
Một điểm gần mép nước và một điểm sát chân cọc mốc cũ.
Cô hiệu chỉnh máy rất lâu, ghi lại mức nền trước khi đo.
Mức nền buổi chiều yên tĩnh gần như không có dao động nào.
Tùng kể rằng lần đầu nghe tiếng rên là chiều 20 tháng 3.
Hôm ấy nước cũng rút thấp như chiều nay đang rút dần xuống.
Anh ta nhớ rõ vì hôm ấy ông Nghĩa cũng có mặt ở bờ.
Duy Anh mở bảng theo dõi tiếng rên và chờ đợi trong im lặng.
Đồng hồ trôi qua mười bảy giờ mà mặt sông vẫn yên tĩnh.
Nước tiếp tục rút, bãi bùn ven bờ lộ ra ngày càng rộng.
Mùi bùn non bốc lên nồng hơn theo từng đợt gió nhẹ thổi qua.
Khoảng mười bảy giờ ba mươi lăm phút, Tùng bỗng giơ tay lên.
- Anh Duy Anh, cô Mai, hai người nghe kỹ đi, nó tới rồi.
Từ lòng đất dưới đoạn ngã ba, một tiếng rên vang lên khẽ.
Tiếng rên nghẹn ngào, trầm và kéo dài hơn anh từng tưởng tượng.
Nó không giống tiếng máy, cũng không giống tiếng gió qua kè.
Nó giống một hơi thở bị nén lâu ngày vừa thoát ra ngoài.
Cả ba người ngồi im phăng phắc trong chòi trực bờ sông.
Tiếng rên kéo dài mấy phút liền, lúc mạnh lúc yếu dần đi.
Có lúc nó ngưng một nhịp ngắn rồi lại tiếp tục vang lên.
Duy Anh nhìn đồng hồ và ghi giờ bắt đầu vào sổ tay ngay.
Mười bảy giờ ba mươi lăm phút ngày 30 tháng 3, anh viết rõ.
Rồi anh ghi tiếp hai chữ triều rút ở ngay bên cạnh giờ ấy.
Đây là đêm có tiếng rên thứ 2 trong bảng theo dõi của anh.
Mai thì cúi sát vào màn hình thiết bị đo rung chấn của cô.
Kim đo trên màn hình nhảy lên từng đợt theo nhịp tiếng rên.
- Anh Duy Anh, máy ghi được rung chấn cùng lúc với tiếng.
- Rung nhẹ thôi, nhưng nhịp của nó khớp với tai mình nghe.
Cô chụp lại màn hình đo và ghi giờ vào sổ đo riêng biệt.
Tùng ngồi cạnh, mặt căng ra vì nghe tiếng ấy lần nữa rõ hơn.
- Lần này nó dài hơn lần đầu nhiều, anh Duy Anh ạ.
- Lần đầu chỉ vài phút là tắt, lần này cứ rên mãi thôi.
Anh ghi nhận xét của Tùng vào sổ như một lời chứng trực tiếp.
Sự dài hơn ấy là cảm nhận của người nghe, anh ghi rõ như vậy.
Anh không tự ý biến cảm nhận thành con số đo đạc chính xác.
Phần con số đã có thiết bị của Mai ghi lại độc lập rồi.
Tiếng rên yếu dần khi mực nước chạm tới tầm thấp nhất chiều.
Rồi nó tắt hẳn, để lại một khoảng lặng rất dài ở bờ sông.
Cả ba người vẫn ngồi yên thêm mấy phút nữa mới lên tiếng.
Mai tháo thiết bị đo và đối chiếu hai điểm đo với nhau.
Điểm đo sát chân cọc mốc ghi rung chấn mạnh hơn điểm kia.
Điểm gần mép nước chỉ ghi được dao động rất nhẹ và rời rạc.
Cô xem đi xem lại dãy số trên màn hình nhỏ của máy đo.
Rồi cô nói một câu làm cả Duy Anh và Tùng đều ngẩng lên.
- Rung chấn tới từ phía dưới hốc khóa, không phải từ mặt sông.
- Nếu nó từ mặt sông, điểm gần mép nước phải mạnh hơn chứ.
Duy Anh ghi nguyên văn câu nói ấy vào trang sổ của ngày hôm nay.
Anh gạch chân hai chữ phía dưới và hai chữ hốc khóa thật đậm.
Đây là lần đầu tiên một thiết bị đo chỉ hướng cho tiếng rên.
Hướng ấy không nằm trên mặt nước mà nằm sâu dưới đáy sông.
Ngay tại vị trí mà trụ đồng đang cắm nghiêng một tấc ở đó.
Anh tự nhắc mình chưa được phép nối hai việc này thành kết luận.
Thiết bị chỉ nói về hướng rung chấn, không nói về nguyên nhân.
Nguyên nhân vẫn là một khoảng trống lớn trong hồ sơ của anh.
Nhưng khoảng trống ấy hôm nay đã có thêm một mũi tên chỉ hướng.
Tùng thu dọn chòi trực và ghi ca chiều vào sổ trực của mình.
Anh ta ghi thêm dòng có tiếng rên và có cán bộ chứng kiến.
Dòng ghi ấy làm buổi chiều nay khác hẳn buổi chiều 20 tháng 3.
Lần đầu, tiếng rên chỉ có ca trực nghe và ghi âm hỏng hết.
Lần này, có kỹ sư môi trường, có máy đo và có người nghiên cứu.
Giá trị hồ sơ của đêm có tiếng rên thứ 2 vì vậy cao hơn hẳn.
Trên đường về, Mai nói cô sẽ gửi dữ liệu đo về phòng kỹ thuật.
Cô cần đối chiếu với bản đồ vị trí hốc khóa đã đo hôm trước.
Nếu hai bản đồ khớp nhau, hướng rung chấn sẽ càng chắc chắn hơn.
Duy Anh đồng ý và hẹn cô sáng mai cùng xem kết quả đối chiếu.
Anh cũng gọi điện báo nhanh cho Huy về buổi chiều hôm nay.
Huy nghe xong im lặng một lúc rồi hỏi có ai bị sao không.
Anh đáp mọi người đều bình thường, chỉ có số liệu là mới thôi.
Huy thở phào và dặn anh mai báo cáo đầy đủ trong buổi giao ban.
Tối hôm đó, anh ngồi vẽ lại sơ đồ hướng rung chấn vào sổ tay.
Một mũi tên đi từ dưới hốc khóa lên tới chân bờ kè bê tông.
Bên cạnh mũi tên, anh ghi giờ và ngày bằng nét chữ rõ ràng.
17 giờ 35 phút ngày 30 tháng 3 là mốc của đêm rên thứ hai này.
Anh chợt nghĩ tới lời ông Nghĩa nói trong buổi chiều đầu tiên.
Ông từng nói tiếng này không phải tiếng của trụ đồng đâu.
Mà là tiếng của thứ nằm ở phía dưới trụ đồng vọng lên trên.
Hồi đó anh nghe mà chưa có gì để kiểm chứng lời nói ấy.
Hôm nay, máy đo của Mai vừa chỉ về đúng phía dưới ấy thật.
Anh ghi sự trùng khớp này vào mục đối chiếu chờ kiểm chứng tiếp.
Chữ chờ kiểm chứng được anh viết to hơn mọi chữ khác trong trang.
Bởi anh biết mình đang đứng rất gần một cám dỗ nghề nghiệp lớn.
Cám dỗ ấy là tin ngay vào điều mình vừa bắt đầu thấy hợp lý.
Một hướng rung chấn và một lời dặn xưa chưa làm nên kết luận.
Anh còn thiếu thư tịch nói rõ và còn thiếu chuỗi mẫu nước đủ dài.
Nghĩ vậy, anh gấp sổ lại và đi ra đứng ở cửa phòng một lúc.
Đêm nay ngã ba sông yên tĩnh, nước đang dâng trở lại từ từ.
Không còn tiếng rên nào vang lên khi nước đã dâng cao hơn.
Quy luật triều rút lại tự khẳng định thêm một lần nữa trước mắt anh.
Anh ghi thêm dòng cuối của ngày vào nhật ký trước khi đi ngủ.
Ngày mai, anh sẽ đi thăm các hộ lâu đời ven sông theo kế hoạch.
Lời dặn đào nông của người xưa đang chờ anh ghi lại đầy đủ hơn.
Và dưới đáy sông kia, hướng rung chấn hôm nay vẫn còn nguyên đó.
Nó nằm trong máy đo của Mai và trong sổ tay của chính anh.
Hai nơi lưu giữ độc lập ấy làm anh yên tâm hơn về dữ kiện này.
Anh tắt đèn và nằm nghe tiếng nước sông dâng ngoài bờ kè xa.
Trước giờ ngủ, Tuấn qua phòng anh để nhận dữ liệu sao lưu.
Tuấn mang theo ổ cứng lưu trữ của nhóm nghiên cứu dự án.
Duy Anh giao cậu file ảnh chụp màn hình đo rung chấn chiều nay.
Anh dặn Tuấn lưu riêng một thư mục cho dữ liệu đo đạc hiện trường.
Thư mục ấy không được trộn với thư mục lời kể và tường trình.
Đo đạc là đo đạc, lời kể là lời kể, hai thứ phải tách bạch nhau.
Tuấn gật đầu và ghi lại quy tắc lưu trữ ấy vào sổ công tác.
Cậu còn hỏi anh về cảm giác khi nghe tiếng rên tận tai hôm nay.
Anh đáp rằng nghe tận tai khác hẳn đọc lại trong biên bản nhiều.
Biên bản làm tiếng rên thành chữ, còn tai nghe làm nó thành thật.
Nhưng dù thật tới đâu, nó vẫn chỉ là một hiện tượng cần giải thích.
Giải thích bằng cảm xúc thì dễ, có bằng chứng thì khó hơn nhiều.
Anh chọn phần khó hơn, vì đó là phần việc của người nghiên cứu.
Tuấn ra về, anh ngồi lại viết thư ngắn gửi cho ông Nghĩa.
Trong thư, anh kể vắn tắt về buổi đo rung chấn chiều hôm nay.
Anh hỏi ông có từng nghe người xưa nói về hướng của tiếng kêu.
Anh không hỏi đáp án, chỉ hỏi thêm một đầu mối để tra cứu sau.
Thư được anh để vào phong bì và nhờ người đưa sáng mai sớm.
Anh biết ông Nghĩa sẽ trả lời thận trọng như mọi lần trước đó.
Sự thận trọng ấy là thứ anh đang cần học nhất trong lúc này.
Xong việc thư từ, anh pha một ấm trà loãng và ngồi nhìn sông.
Đèn ở chốt trực của ca đêm nay sáng vàng ở phía bờ trái.
Tùng đã bàn giao ca, người trực mới đang lật sổ kiểm tra mốc.
Mọi thứ ở công trường đi vào nhịp đêm quen thuộc của nó rồi.
Chỉ có hồ sơ của anh là dày thêm một trang rất quan trọng.
Trang ấy có giờ, có số đo và có một hướng rung chấn rõ ràng.
Anh tự hỏi bao giờ mình mới đủ ba loại bằng chứng cùng lúc.
Thư tịch còn thiếu một mảnh nói thẳng về vật ở ngã ba này.
Số liệu môi trường còn thiếu chuỗi lõi bùn theo từng lớp sâu.
Hiện tượng thì đã có ngày giờ, có máy đo và có người chứng kiến.
Hai chân còn lại của chiếc kiềng vẫn đang đứng chưa vững vàng.
Anh ghi hai chữ còn thiếu vào trang cuối sổ bằng bút chì mềm.
Viết bằng chì để sau này có thể sửa khi bằng chứng đổi khác đi.
Đó là thói quen anh giữ từ những năm đầu làm nghiên cứu sinh.
Không có gì trong hồ sơ này được phép đóng đinh quá sớm cả.
Giấc ngủ đến chậm, nhưng đầu anh hôm nay đã bớt rối hơn trước.
Bởi ít nhất, một trong những tiếng kêu lạ đã có hướng để tìm.
Tìm được hướng chưa phải tìm được đáp án, anh tự nhắc lần cuối.
Rồi anh chìm vào giấc ngủ ngắn trước một ngày đi bộ dài ngày mai.