THẦN NGƯ CÁ HÔ Ở VÀM NAO - Chương 20: Sơn Hỏi Chuyện Cá Hô Thành Tinh
Đêm ngày hai mươi tháng mười, ông Thọ và Võ Văn Sơn lại có một chuyến ghe nhỏ trên sông Tiền. Lần này Sơn chủ động tìm tới nhà ông vào lúc trời vừa tối,…
Nội dung chương
Đêm ngày hai mươi tháng mười, ông Thọ và Võ Văn Sơn lại có một chuyến ghe nhỏ trên sông Tiền. Lần này Sơn chủ động tìm tới nhà ông vào lúc trời vừa tối, nói cậu muốn theo ông ra sông một chuyến nữa. Không phải để học chạy ghe, mà để hỏi cho rõ một chuyện đã làm cậu trằn trọc suốt hai đêm kể từ đêm mười tám ở miệng vực. Ông Thọ nhìn cậu thợ trẻ đứng ở sân nhà mình, tay cầm chiếc áo mưa vắt vai, mắt thâm quầng vì thiếu ngủ, thì ông hiểu chuyện cậu muốn hỏi là chuyện gì. Ông gật đầu, lấy chiếc khăn rằn đỏ quấn cổ, cùng Sơn ra bến phụ lấy ghe nhỏ của xóm.
Ghe rời bờ trong đêm yên tĩnh. Nước sông Tiền đêm nay phẳng lặng hơn mấy đêm trước, chảy đều, mang theo mùi phù sa và mùi cá linh thoang thoảng trong gió. Ông Thọ chèo ghe ra vùng nước ngoài rìa vực, không tới sát miệng vực như đêm mười tám, chỉ giữ ghe ở khoảng nước an toàn nơi hai người có thể nói chuyện mà không sợ dòng xoáy ngầm bất chợt. Sơn ngồi ở đuôi ghe, im lặng một lúc lâu, tay cậu vân vê mép áo mưa, như đang sắp xếp lại câu hỏi trong đầu cho thật rõ ràng trước khi nói ra.
- Ông Thọ, con hỏi thẳng ông một chuyện, ông trả lời thiệt cho con nghe. - Sơn nói cuối cùng, giọng cậu nghiêm túc khác hẳn vẻ lém lỉnh thường ngày của một thợ phụ trẻ. - Cá hô thành tinh ở vực Vàm Nao, con cá mà đêm mười tám nó mới lộ dấu nước dưới ghe mình đó, nó dài bao nhiêu, nó nặng bao nhiêu, nó trông ra sao hả ông. Trên ghe cào, anh Hùng nói hoài là cá gần ba trăm ký, tiền tỷ một con, nhưng ảnh chưa từng thấy nó, ảnh chỉ nghe thương lái nói. Còn ông thì khác, ông từng săn ở vực, ông chứng kiến dấu nước của nó tận mắt cùng con. Con muốn nghe từ miệng ông, người không bao giờ nói dối chuyện sông nước như anh Đạt nói, chớ con không muốn nghe lời đồn ở chợ nữa.
Ông Thọ chèo chậm lại, để ghe trôi nhẹ trên mặt nước. Ông nhìn về phía miệng vực tối đen ở xa, nơi đêm mười tám vòng bọt trắng đã xoay tròn thành vòng lớn. Ông biết câu hỏi của Sơn tối nay là một câu hỏi quan trọng, không phải tò mò cho vui. Mà là câu hỏi của một người trẻ đang đứng giữa hai con đường: một bên là ghe cào với tiền công và lời hứa tiền tỷ của chủ ghe. Một bên là lệ sông và sự thật về sinh linh khổng lồ đang ngự ở vực sâu quê hương mình. Trả lời câu hỏi này cho đúng, cho đủ, là trách nhiệm của một người thợ già đối với người thợ trẻ nhất trên vùng nước này.
- Tôi trả lời cho cậu theo đúng lời phường chài truyền lại và theo đúng những gì nghề cũ của tôi biết được về con cá lớn nhất ở vực Vàm Nao. - Ông Thọ nói chậm rãi, từng chi tiết rõ ràng như đang đọc một trang sổ nghề. - Con lớn nhất ở vực Vàm Nao dài hơn hai mét rưỡi, nặng gần ba trăm ký. Vảy của nó xám mốc như vảy rồng, mỗi chiếc vảy lớn bằng bàn tay người, cứng như giáp sắt, ánh lên màu bạc xám khi có ánh sáng rọi vào trong nước đục. Mắt của nó phát sáng xanh biếc trong nước đục, sáng quắc, nhìn thấu được mặt nước tối của vực sâu. Đó là hình dạng của Thần Ngư ở vực Vàm Nao theo lời phường chài, Sơn à. Tôi nói rõ đây là lời truyền của nghề, là hình dạng được kể lại qua nhiều đời thợ săn và thợ chài ở vùng này, để cậu phân biệt được với dấu nước mà cậu tận mắt thấy đêm mười tám. Đêm đó cậu chưa thấy thân cá, chưa thấy vảy, chưa thấy mắt. Cậu chỉ thấy dấu của nó trên mặt nước thôi. Hai điều đó phải giữ riêng rẽ trong đầu, không được trộn lẫn thành một câu chuyện thấy tận mắt điều mình chưa thấy.
Sơn nghe từng chữ, cậu lặp lại khẽ trong miệng như để ghi nhớ: dài hơn hai mét rưỡi, nặng gần ba trăm ký, vảy xám mốc như vảy rồng, mắt phát sáng xanh biếc trong nước đục. Cậu nói con số và hình dạng này khớp gần như trọn vẹn với những gì thương lái Minh rao ở chợ và những gì Hùng nói trên ghe cào, chỉ khác ở một điểm: ở chợ, người ta nói hình dạng đó để định giá tiền. Còn ở đây, trên ghe nhỏ giữa sông đêm nay, ông Thọ nói hình dạng đó để cậu biết mình đang đối diện với một sinh linh như thế nào trước khi quyết định làm gì trên vùng nước này.
- Vậy là cá thần có thiệt, lớn thiệt, đúng như lời đồn. - Sơn nói khẽ, giọng cậu vừa thán phục vừa lo lắng. - Con làm thợ phụ trên ghe cào, con kéo lưới phụ cho anh Tân, con nghe anh Hùng tính chuyện vào sâu giữa vực để bắt cho được con cá đó. Hồi trước con nghe thì con chỉ nghĩ đó là chuyện làm ăn lớn, tiền nhiều. Từ đêm mười tám tới nay, con cứ nghĩ hoài: một con cá dài hơn hai mét rưỡi, nặng gần ba trăm ký. Sống lâu năm ở vực sâu tới mức cá nhỏ trong vùng đều nhường đường cho nó, thì việc kéo lưới thép vào giữa vực bắt nó có còn là chuyện làm ăn bình thường nữa không ông.
- Cậu tự hỏi được câu đó là cậu đã đi xa hơn nhiều người trên ghe cào rồi, Sơn. - Ông Thọ đáp, giọng ông ấm lên một chút. - Phường chài truyền nhau rằng cá hô lớn ở vực sâu dẫn đường cho đàn cá nhỏ tránh lưới quét, cảm nhận được tâm can thiện ác của người trên sông. Ghe lương thiện đi qua vực thì sông yên, cá yên. Ghe mang lưới thép vào vực với ý săn con cá đó bán tiền tỷ thì sông không còn yên nữa. Tôi không nói trước được sông sẽ làm gì, cá sẽ làm gì, vì cá tự quyết định phần của nó, người trên sông không ai ra lệnh được cho nó. Tôi chỉ nói cho cậu biết hình dạng và sức nặng của sinh linh đó, để từ nay mỗi lần cậu kéo một đoạn lưới thép trên ghe cào. Cậu biết rõ đầu kia của sợi lưới có thể chạm tới một con cá như vậy, và cậu tự chịu trách nhiệm với phần việc của chính mình.
Hai người ngồi im trên ghe nhỏ thêm một lúc, nhìn mặt nước sông Tiền đêm hai mươi tháng mười phẳng lặng dưới ánh trăng mỏng. Xa xa ở phía bến, chiếc ghe cào sắt hai mươi tấn vẫn neo im lìm, một khối đen lớn giữa những chiếc ghe nhỏ của xóm, chờ những chuyến đi tiếp theo trong mùa nước. Gần hơn, ở phía miệng vực, mặt nước tối đen không một gợn sóng lạ, như vực sâu đang ngủ yên sau lần lộ dấu nước duy nhất tính tới đêm nay. Ông Thọ biết sự yên tĩnh này chỉ là tạm thời. Hùng đã có giấy cọc tiền tỷ trong sổ giấy tờ ghe do vợ hắn giữ, đã biết cá lớn chỉ ở vực Vàm Nao, đã thử lưới, đã cào trộm một đêm ở rìa vực. Mọi sợi dây đều đã buộc chặt. Phần còn lại của mùa nước sẽ kéo những sợi dây đó căng dần về phía miệng vực sâu.
Ghe nhỏ quay về bờ khi đêm đã khuya. Sơn phụ ông Thọ neo ghe, buộc dây cẩn thận, rồi cậu đứng lại ở đầu cầu bến, nói một câu cảm ơn rất khẽ mà ông Thọ nghe rõ trong đêm yên tĩnh: cám ơn ông đã nói thiệt cho con nghe. Từ nay con đi ghe con sẽ nhớ hình dạng con cá đó trong đầu, nhớ để mà biết sợ đúng lúc, nhớ để mà biết dừng đúng lúc nếu còn dừng được. Ông Thọ vỗ nhẹ vai cậu thợ trẻ, dặn cậu về ngủ sớm, rồi hai người chia tay ở bến. Mỗi người đi về một phía của xóm Bờ Sông trong đêm hai mươi tháng mười, đêm khép lại chặng thứ hai của mùa nước nổi năm nay ở Vàm Nao. Với hình dạng trọn vẹn của Thần Ngư đã được gieo xuống ở mức chuyện nghề qua lời của người thợ già nhất vùng, chờ một ngày trong tương lai của mùa nước này khi lời kể đó sẽ được đối chiếu với sự thật ở vực sâu.
Trên đường về nhà, ông Thọ đi ngang nhà mình thì thấy bà Năm còn thức chờ cửa, đèn dầu trong nhà vẫn sáng. Bà hỏi ông đi sông về có yên không, ông nói yên, và kể cho bà nghe Sơn vừa hỏi chuyện cá hô thành tinh, ông đã trả lời đúng lời phường chài cho cậu nghe. Bà Năm nghe xong thì gật đầu, nói người trẻ ở vùng sông nước này cần có một người già nói thiệt cho nghe ít nhất một lần trước khi tiền bạc trên ghe lớn làm họ mờ mắt hẳn. Ông Thọ treo chiếc khăn rằn đỏ lên chiếc đinh quen thuộc ở cột hiên, nhìn ra phía sông tối đen lần cuối trong đêm. Rồi vào nhà khép cửa lại, kết thúc mười ngày đầu tiên của ghe cào ở Vàm Nao bằng một sự thật đã được nói ra trọn vẹn trên mặt sông. Ông nằm xuống giường mà trong đầu vẫn còn nguyên giọng nói nghiêm túc của Sơn lúc ở bến. Một giọng nói cho ông một chút hy vọng mong manh rằng trong bốn người sẽ có mặt trên ghe cào ở những chuyến sâu hơn sắp tới. Ít nhất có một người trẻ đã được nghe sự thật đầy đủ về con cá ở vực sâu trước khi mọi chuyện đi quá xa. Hy vọng mong manh đó là thứ duy nhất ông mang theo vào giấc ngủ đêm cuối của chặng này, giữa mùa nước nổi còn dài và vực sâu còn nhiều đêm chưa tới ở phía trước.