THẦN NGƯ CÁ HÔ Ở VÀM NAO - Chương 23: Chuyến Hoa Tiêu Đầu Tiên
Đêm ngày hai mươi ba tháng mười, ông Thọ bước chân lên ghe cào sắt hai mươi tấn lần đầu tiên trong đời. Ông đi ra bến khi trời đã tối hẳn, bà Năm ở nhà…
Nội dung chương
Đêm ngày hai mươi ba tháng mười, ông Thọ bước chân lên ghe cào sắt hai mươi tấn lần đầu tiên trong đời. Ông đi ra bến khi trời đã tối hẳn, bà Năm ở nhà đã uống thuốc và ngủ sớm sau ngày xuất viện, Đạt ở xưởng ghe chưa về. Ông quấn chiếc khăn rằn đỏ quanh cổ như mọi chuyến sông khác, mang theo con dao bấm cũ trong túi áo, và mang theo cuốn sổ tay nghề ghi đường nước. Tới cầu bến, ông dừng lại một nhịp, nhìn xuống mặt nước đen dưới chân cầu, rồi bước qua tấm ván bắt lên ghe. Tiếng chân ông chạm lên sàn sắt của ghe cào nghe khác hẳn tiếng chân chạm lên sàn ván của những chiếc ghe gỗ ông đi suốt mấy chục năm. Nó lạnh, nó vang, và nó nhắc ông rõ ràng mình đang đứng ở đâu.
Hùng đón ông ở giữa ghe, nói một câu ngắn gọn là mừng bác đã tới, rồi chỉ cho ông vị trí ở mũi ghe. Vị trí hoa tiêu trên ghe cào nằm ở mũi ghe, trước cần cẩu sắt, nơi có một khoảng sàn sắt trống đủ để một người ngồi hoặc đứng quan sát mặt nước phía trước và hai bên mạn. Từ vị trí đó, hoa tiêu nhìn rõ đường nước đục, nhìn rõ bãi bồi bờ Đồng Tháp ở phía xa khi có trăng, nghe rõ tiếng nước réo ở miệng vực, và ra hiệu cho người lái ở khoang máy phía sau. Nguyễn Văn Tân ở vị trí thợ máy, giữ tay lái và máy tời. Võ Văn Sơn ở phía sau, giữ lưới tay và dây phụ. Hùng đứng giữa ghe, quan sát cả ba người. Bốn người trên một con ghe, mỗi người một vị trí, và từ đêm nay vị trí của ông Thọ trên ghe cào được khóa rõ ràng như vậy: hoa tiêu ngồi ở mũi ghe, cùng ghe với chủ ghe, không phải người ngoài đứng trên bờ nhìn vào.
Ghe rời bến trong đêm yên tĩnh. Tân cho máy chạy chậm, ghe cào lướt ra khỏi rạch, ra sông Tiền, hướng về vùng nước ngoài vực Vàm Nao theo chỉ dẫn của ông Thọ. Ông Thọ ngồi ở mũi ghe, mắt nhìn mặt nước, tai lắng nghe tiếng nước chảy qua thân sắt. Ông chỉ cho Tân đường nước an toàn ngoài rìa vực, nơi đáy sông còn nông hơn giữa vực, nơi dòng chảy đi êm hơn, nơi ghe cào có thể thả một đường lưới ngắn mà không chạm tới miệng vực sâu. Giọng ông trầm và rõ, từng hiệu lệnh ngắn: giữ hướng bãi bồi, giảm ga khi qua khúc nước xoáy nhẹ, tránh đường nước đục đậm ở phía trái vì đó là đường cá đi xuống vực.
Đêm nay Hùng giữ đúng lời đã hứa với ông ở bến sáng ngày hai mươi hai. Hắn chỉ cho ghe cào ngoài vực. Khi dàn lưới thép được thả xuống ở vùng nước ngoài rìa vực theo lệnh của hắn, lưới kéo một vòng ngắn, mang lên toàn cá nhỏ và cá tạp thường ngày, không có cá lớn, không có dấu hiệu gì bất thường từ vực sâu. Hùng đứng nhìn mẻ lưới, cười nói với ông Thọ rằng hắn giữ chữ tín với bác, đã nói ngoài vực là ngoài vực, bác cứ yên tâm làm hoa tiêu cho trọn ba đêm, tiền công còn lại hắn sẽ trả đủ khi hết việc. Ông Thọ gật đầu, nhưng trong lòng ông không nhẹ đi như Hùng tưởng. Ông ngồi im ở mũi ghe suốt phần lớn chuyến đi, ít nói hơn hẳn những chuyến ghe nhỏ ông đi cùng Sơn trước đây. Ông chỉ nói khi cần chỉ đường nước, còn lại ông nhìn mặt nước và nghe tiếng tời sắt kéo lưới lên xuống ở phía sau lưng.
Sơn là người để ý rõ nhất sự im lặng đó. Cậu thợ phụ trẻ kéo lưới tay ở phía sau, thỉnh thoảng liếc về phía mũi ghe nơi ông Thọ ngồi bất động như một pho tượng già quay mặt ra sông. Có lúc ghe đi qua một khoảng nước phẳng, không cần chỉ đường, Sơn bước lên gần mũi ghe, hỏi khẽ ông có lạnh không, có cần cậu lấy thêm áo không. Ông Thọ lắc đầu, nói ông quen sông đêm rồi, lạnh thế này chưa là gì. Sơn gật đầu quay về vị trí của mình, nhưng trong lòng cậu, hình ảnh ông Thọ ngồi im suốt chuyến hoa tiêu đầu tiên trên ghe cào in lại rất rõ. Cậu nhớ lại đêm hai mươi tháng mười trên ghe nhỏ, khi ông kể cho cậu nghe hình dạng của Thần Ngư, dài hơn hai mét rưỡi, nặng gần ba trăm ký, vảy xám mốc, mắt xanh biếc. Cậu nhìn người thợ già đang ngồi trên chính chiếc ghe mang dàn lưới thép vào vùng nước này, và cậu không hiểu nổi vì sao ông lại ở đây, trên ghe này, trong đêm này, sau tất cả những gì ông đã dạy cậu về lệ sông.
Tân thì làm việc của mình một cách thuần thục và ít thắc mắc. Anh giữ tay lái theo hiệu lệnh của ông Thọ, điều khiển máy tời thả và kéo dàn lưới thép theo lệnh của Hùng, kiểm tra dây cáp sau mỗi vòng lưới. Có lần ông Thọ ra hiệu giảm ga gấp vì phía trước có một bè lục bình lớn trôi ngang đường nước, Tân giảm ga ngay, ghe tránh được bè lục bình trong gang tấc. Hùng nhìn cảnh đó thì gật gù, nói với Tân rằng có hoa tiêu già ở mũi ghe thì ghe đi đêm yên tâm hơn hẳn, đỡ hao máy, đỡ rủi ro. Ông Thọ nghe câu đó mà không đáp. Ông biết tay nghề của mình vẫn còn dùng được trên sông đêm, và chính sự công nhận đó lại làm ông khó chịu, vì nó cho ông một lý do nữa để ở lại trên ghe này thêm một đêm, rồi thêm một đêm nữa.
Giữa chuyến, có một đoạn đường nước làm ông Thọ phải đứng dậy ở mũi ghe và ra hiệu liên tục cho Tân. Đó là đoạn nước giao nhau giữa dòng chính sông Tiền và dòng phụ từ phía Đồng Tháp đổ về, nơi mặt nước nhìn phẳng lặng nhưng bên dưới có hai luồng chảy ngược nhau. Ghe sắt nặng hai mươi tấn đi vào đó mà giữ sai hướng thì mũi ghe sẽ bị dòng phụ đẩy lệch sang phía miệng vực lúc nào không hay. Ông Thọ chỉ cho Tân cách đọc vệt bọt nhỏ trên mặt nước để biết luồng nào đang mạnh hơn trong đêm nay. Chỉ cho Sơn cách nghe tiếng nước vỗ vào thân sắt ở hai mạn khác nhau ra sao khi ghe đi đúng đường và khi ghe bắt đầu lệch đường. Tân nghe và làm theo không sai một hiệu lệnh. Sơn đứng ở phía sau nghe hết, ghi nhớ hết, và càng nghe cậu càng hiểu vì sao Hùng nhất quyết phải có ông Thọ trên ghe mới dám tính chuyện đi đêm ở vùng nước này. Không có hoa tiêu già ở mũi ghe, chiếc ghe sắt hai mươi tấn này trên sông đêm chỉ là một khối sắt mạnh mà mù đường.
Hùng cũng nhìn thấy điều đó. Hắn đi từ giữa ghe lên gần mũi ghe một lần, đứng sau lưng ông Thọ nhìn ra mặt nước tối đen phía trước, hỏi ông đường nước đêm nay có khó không. Ông Thọ nói nước ngoài vực đêm nay đi được, nhưng càng gần miệng vực thì đường nước càng đổi nhanh theo giờ triều, người lái phải nghe hiệu lệnh ngay, chậm một nhịp là ghe đã vào đường nước khác. Hùng gật đầu, nói vậy mới cần bác, chớ thằng Tân lái máy giỏi mà đọc nước vực thì chưa tới. Ông Thọ không đáp câu đó. Ông quay lại nhìn thẳng về phía trước, tiếp tục chỉ đường cho tới khi ghe ra khỏi đoạn nước giao nhau và vào lại vùng nước êm ngoài rìa vực. Trong lòng ông, một nỗi lo mới hình thành rõ ràng từ đoạn đường này: nếu một đêm nào đó Hùng ra lệnh vào sát miệng vực. Chính ông sẽ là người biết rõ nhất ghe đang ở đâu, đang nguy tới mức nào, và cũng chính ông sẽ là người khó lòng nói rằng mình không biết chuyện gì đang xảy ra trên ghe.
Chuyến hoa tiêu đầu tiên kết thúc khi đêm đã về khuya. Ghe cào quay về bến Vàm Nao theo đường nước cũ, neo lại ở cuối cầu bến, máy tắt, đèn ghe tắt dần. Mẻ cá đêm nay được chuyển xuống bến cho người của Hùng mang đi cân ở chợ, toàn là cá nhỏ, không đáng bao nhiêu tiền so với con số tiền tỷ mà Minh đã ra giá. Hùng nói đêm nay coi như chuyến làm quen đường nước, có bác Thọ ở mũi ghe là ghe đã lời rồi, hai đêm còn lại cứ thế mà đi. Ông Thọ bước xuống cầu bến, chân chạm đất bờ sông, ông mới nhận ra vai mình đã mỏi cứng vì ngồi im quá lâu trong tư thế quan sát ở mũi ghe. Ông đi bộ về nhà trong đêm khuya, ngang qua những ngôi nhà đã tắt đèn của xóm Bờ Sông, nghĩ tới bà Năm đang ngủ ở nhà với hộp thuốc mới mua bằng tiền ứng công. Nghĩ tới Đạt vẫn chưa nói lại với ông câu nào từ sáng qua, nghĩ tới Sơn nhìn ông ngồi im suốt chuyến mà không hỏi thêm.
Về tới nhà, ông treo khăn rằn đỏ lên đinh ở cột hiên như lệ cũ, rửa mặt bằng nước lạnh trong lu, rồi vào nhà nằm xuống cạnh vợ đang ngủ yên. Bà Năm trở mình, hỏi khẽ trong cơn ngái ngủ là ông đi đâu về khuya vậy. Ông nói ông đi coi nước với người ta ở bến, giờ về rồi, bà cứ ngủ tiếp. Bà gật đầu trong bóng tối, ngủ lại ngay. Ông Thọ nằm im nhìn lên mái nhà tối đen, nghe tiếng nước sông vỗ nhẹ vào bờ sau nhà. Và tự nói với mình một câu mà ông đã nói từ sáng ngày hai mươi hai tới giờ, nói tới mức nó bắt đầu mòn đi: chỉ ba đêm thôi, chỉ ngoài vực thôi. Nhưng đêm nay, sau chuyến hoa tiêu đầu tiên, ông đã biết một điều mà sáng qua ông chưa biết rõ như vậy: ngồi ở mũi ghe cào. Ông nhìn đường nước rõ hơn bất cứ ai trên ghe, và chính vì ông nhìn rõ như vậy, Hùng sẽ không dễ gì để ông xuống ghe sau ba đêm như lời giao kèo ban đầu. Vị trí của ông trên ghe đã được khóa trong đêm nay, không chỉ bằng dòng ký trong sổ ghe, mà bằng chính tay nghề mà ông vừa chứng minh trước mặt chủ ghe và hai người thợ trẻ trên cùng một con ghe giữa sông đêm.