THẤT TINH TỤC MỆNH ĐĂNG GIANG NAM - Chương 1: Nhà Cổ Bên Sông
Chuyến xe sớm dừng ở đầu bến khi sương còn phủ mặt sông. Thẩm Thanh Trúc xách túi vải bước xuống bậc đá ướt. Mùi bùn non và mùi khói bếp quyện vào nhau…
Nội dung chương
Chuyến xe sớm dừng ở đầu bến khi sương còn phủ mặt sông. Thẩm Thanh Trúc xách túi vải bước xuống bậc đá ướt. Mùi bùn non và mùi khói bếp quyện vào nhau trong gió sớm. Con đường lát đá dẫn vào trấn cổ Giang Nam vẫn hẹp như trong trí nhớ của cô. Hai bên đường là những mái ngói đen rêu phong sau nhiều ngày mưa ẩm. Nước mưa nhỏ giọt từ đầu hồi xuống máng đá nghe rất khẽ. Thanh Trúc kéo quai túi lên vai và đi chậm qua cổng trấn. Cô vừa kết thúc một đợt thực tập dài ở học viện trung y. Thầy hướng dẫn dặn cô về nhà nghỉ ít ngày rồi quay lại trường. Cô không ngờ cuộc gọi đêm qua đã đổi hết dự định ấy. Người gọi là Chu Tú Anh, giọng run và nói rất gấp. Tú Anh bảo ông cố đã hôn mê hai ngày chưa tỉnh. Cả nhà đang rối và cần cô về ngay trong sáng nay. Thanh Trúc nghe xong chỉ kịp nhét mấy bộ quần áo vào túi. Cô mang theo hộp kim châm, mấy cuốn sách thuốc và chiếc túi bắt mạch quen tay. Trên xe cô đã nghĩ nhiều về bàn tay lạnh của ông cố. Lần cuối cô gặp ông là vào dịp đầu xuân năm nay. Khi ấy ông còn ngồi ở hiên nhà cổ và tự tay rót trà. Ông hỏi cô học hành ra sao và có nhớ đường về nhà không. Cô cười và bảo sông còn đó thì đường còn đó. Ông gật đầu rồi chỉ tay về phía từ đường sau nhà. Ông nói người họ Thẩm đi đâu cũng phải nhớ chỗ ấy. Giờ ông nằm im trong nhà và không tự rót trà được nữa.
Nhà cổ họ Thẩm nằm ở cuối con ngõ đá gần bờ sông. Cổng gỗ lim đã bạc màu nhưng hai cánh vẫn khép rất ngay ngắn. Thanh Trúc đẩy cổng và nghe tiếng bản lề kêu cọt kẹt. Sân gạch ướt loang loáng nước mưa của đêm trước. Mấy chậu quất trước hiên đã được dời sát vào tường. Làn khói hương mỏng bay ra từ gian nhà giữa. Trong sân có nhiều dấu chân bùn đan chéo vào nhau. Rõ ràng mấy ngày qua có rất nhiều người ra vào nhà. Một người họ hàng xa đang quét sân ngẩng lên nhìn cô. Bà ta gật đầu chào rồi lại cúi xuống quét tiếp. Không ai nói to trong sân vào buổi sáng này. Sự im lặng ấy làm bước chân của Thanh Trúc chậm lại. Cô đi qua gian bếp và thấy nồi cháo trắng đang sôi nhỏ lửa. Trên bàn bếp có nhiều bát sạch xếp thành chồng cao. Có cả mấy đĩa muối vừng và một ấm nước gừng mới pha. Dáng dấp này giống hệt những ngày nhà có việc lớn. Chỉ khác là không có tiếng cười và không có trẻ con chạy. Thanh Trúc đặt túi xuống bậc thềm rồi rửa tay ở vại nước. Nước lạnh làm cô tỉnh táo hơn sau chặng đường dài. Cô lau tay vào khăn và bước thẳng vào buồng trong. Mùi thuốc bắc và mùi dầu xoa bóp xộc lên rất rõ. Rèm cửa buồng khẽ lay dù trong nhà không có gió. Ông cố nằm ở đó, lặng im dưới tấm chăn mỏng màu chàm.
Người nằm trên giường là Thẩm Hồng Chương, năm nay đã chín mươi hai tuổi. Gương mặt ông hóp lại nhiều so với lần gặp đầu xuân. Hai gò má nhô cao và làn da ngả màu xám tro. Đôi mắt ông nhắm nghiền và hàng mi không hề động đậy. Bàn tay ông đặt trên chăn gầy đến mức thấy rõ từng khớp xương. Thanh Trúc ngồi xuống mép giường và nắm lấy bàn tay ấy. Tay ông lạnh và khô, các ngón hơi co lại. Cô gọi khẽ hai tiếng ông cố nhưng ông không đáp. Hơi thở của ông nông và đứt quãng từng nhịp ngắn. Có lúc lồng ngực ông như ngừng hẳn vài giây. Rồi ông lại thở tiếp, yếu ớt như sợi khói mỏng. Thanh Trúc đặt hai ngón tay lên cổ tay ông để nghe mạch. Mạch trầm và nhỏ, lúc có lúc như chìm hẳn xuống. Cô đổi tay và bắt lại lần nữa cho thật chắc. Kết quả vẫn vậy, mạch yếu và rời rạc khó nắm. Cô không nói kết quả ấy ra thành lời vội. Trong buồng còn có mấy người họ hàng đang đứng nép bên tường. Họ nhìn cô như chờ một câu trấn an rõ ràng. Thanh Trúc chỉ bảo mọi người nói khẽ và mở hé cửa sổ. Không khí tù trong buồng cần được thay bằng khí trời. Một bà cô làm theo và đẩy cánh cửa sổ gỗ ra. Ánh sáng xám của buổi sáng tràn vào gian buồng. Gương mặt ông cố dưới ánh sáng ấy càng thêm nhợt nhạt.
Chu Tú Anh bưng khay nước ấm bước vào buồng ngay lúc đó. Bà năm nay năm mươi tám tuổi và đã chăm ông cố nhiều năm. Tóc bà búi gọn sau gáy, vài sợi bạc rủ xuống trán. Thấy Thanh Trúc, mắt bà đỏ lên nhưng bà không khóc thành tiếng. Bà đặt khay xuống bàn và vắt khăn ấm rất thuần thục. Bà lau mặt cho ông cố từng chút một, nhẹ và chậm. Động tác ấy cho thấy bà đã làm việc này rất nhiều lần. Thanh Trúc hỏi bà về hai ngày hôn mê vừa qua. Tú Anh kể ông lịm dần từ chiều ngày đầu tháng mười. Trước đó ông vẫn ăn được nửa bát cháo loãng mỗi bữa. Rồi ông bỏ ăn và chỉ uống được vài thìa nước. Tới đêm hôm kia ông nhắm mắt và không mở ra nữa. Thầy thuốc trong trấn đã tới khám hai lần trong hai ngày. Thầy thuốc bảo tuổi cao sức kiệt và dặn nhà chuẩn bị tâm lý. Thuốc vẫn sắc đều nhưng ông không nuốt được bao nhiêu. Tú Anh phải dùng thìa nhỏ đút từng giọt vào khóe miệng. Có giọt thuốc trào ra và thấm vào gối thành vệt nâu. Bà kể tới đó thì giọng nghẹn lại một lúc. Thanh Trúc rót cho bà một chén nước ấm và bảo bà ngồi nghỉ. Bà lắc đầu và nói mình quen thức đêm rồi. Hai quầng mắt thâm của bà nói rõ điều ngược lại.
- Cô Trúc về là tôi mừng lắm rồi. - Bà cứ ngồi xuống một lát đã. - Tôi ngồi thì ai canh ông cụ đây. - Có cháu ở đây, bà nghỉ nửa canh giờ cũng được. - Hai đêm nay tôi chợp mắt ngay bên giường này thôi.
Thanh Trúc nhìn quanh buồng và nhận ra nhiều thứ đã đổi chỗ. Tủ thuốc của ông cố đã được dời sang sát tường đông. Trên bàn thờ nhỏ trong buồng có thêm một đĩa hoa quả tươi. Dưới chân giường xếp ngay ngắn mấy đôi dép của người nhà. Ngoài sân, tiếng người khiêng bàn ghế vọng vào từng đợt. Ai đó đang dọn gian nhà giữa cho rộng ra thêm. Mấy người đàn ông trong họ bê những chiếc ghế dài ra hiên. Họ đặt ghế thành hàng dọc theo vách như chờ khách đông. Thanh Trúc bước ra cửa buồng và nhìn sang nhà giữa. Bàn thờ họ ở nhà giữa cũng được lau chùi sáng bóng. Bài vị các đời được xếp lại ngay ngắn trên kệ cao. Một bó hương mới cắm trong lư đồng còn nguyên mùi thơm. Cô hỏi một người chú họ vì sao nhà dọn dẹp sớm vậy. Người chú chỉ nói qua loa rằng họ tộc sắp họp mặt. Ông ta tránh ánh mắt của cô và đi nhanh ra sân. Câu trả lời lửng lơ ấy khiến cô thấy lạ trong lòng. Nhà có người nằm hôn mê mà họ lại dọn như đón việc lớn. Việc lớn ấy là gì thì không ai chịu nói thẳng. Cô quay lại buồng và thấy Tú Anh đang thay khăn mới. Bà làm việc lặng lẽ như muốn tránh mọi câu hỏi thêm. Thanh Trúc quyết định không gặng hỏi bà vào lúc này. Cô mở hộp đồ nghề và lấy ống nghe cùng sổ tay ra. Cô ghi mấy dòng đầu tiên về mạch và hơi thở của ông. Chữ cô viết chậm và rõ, như thói quen từ ngày đi học. Ghi chép cẩn thận là cách cô giữ mình bình tĩnh nhất.
Cô bước ra sân sau định hít thở một chút khí trời. Góc sân sau vẫn là chiếc giếng cổ xây đá ong mà cô từng múc nước tắm hồi nhỏ. Nhưng hôm nay miệng giếng đã bị đậy bằng một tấm ván dày. Trên tấm ván là một ổ khóa sắt đã gỉ, khóa chặt như đã khóa từ lâu. Cô cúi xuống nhìn qua khe ván, chỉ thấy tối om và hơi lạnh bốc lên. Nhà có người bệnh nằm, giếng nước sinh hoạt lại khóa kín, điều ấy khiến cô thấy lạ mà chưa tiện hỏi ai.
Chiều xuống nhanh vì trời nhiều mây và mưa lất phất bay. Thanh Trúc thay ca cho Tú Anh để bà chợp mắt một lát. Cô ngồi bên giường và đọc lại những ghi chép buổi sáng. Thỉnh thoảng cô đặt tay lên trán ông cố xem nhiệt độ trán. Trán ông mát lạnh chứ không sốt như người nhiễm bệnh nặng. Điều ấy hợp với mạch trầm yếu mà cô bắt được ban sáng.
Tú Anh tỉnh dậy khi trời đã nhá nhem tối hẳn. Bà vội vàng ngồi dậy và hỏi ông cố có động tĩnh gì không. Thanh Trúc lắc đầu và đỡ bà ngồi vững trên ghế. Bà kể rằng mình vừa mơ thấy ông cố ngồi uống trà ở hiên. Trong mơ ông còn dặn bà khóa cổng sớm kẻo mưa to. Giấc mơ ấy làm bà bật dậy với nỗi lo khó tả. Thanh Trúc rót nước và bảo bà uống cho ấm bụng. Rồi bà ghé sát tai cô và nói một câu rất nhỏ. Câu nói ấy khiến Thanh Trúc ngồi thẳng người lên ngay.
- Đêm qua ông cố tỉnh dậy một lúc rồi lại lịm đi. - Bà nói thật chứ, đêm qua ông mở mắt sao? - Ông mở mắt, nhìn lên trần nhà rồi nắm tay tôi. - Ông có nói được câu nào không, thưa bà? - Ông chỉ thều thào một tiếng rất khẽ rồi nhắm mắt lại.
Thanh Trúc nhìn sang giường bệnh và thấy ông vẫn nằm im như cũ. Vậy mà đêm qua ông đã có một lúc tỉnh lại thật. Một lúc tỉnh ngắn ngủi giữa hai ngày hôn mê sâu. Cô hỏi Tú Anh lúc ấy là mấy giờ và ai còn thức. Bà bảo khoảng canh ba và chỉ có một mình bà trong buồng. Bà đã định gọi người nhưng ông lại lịm đi quá nhanh. Sáng nay bà chưa dám kể vì sợ cả nhà mừng hụt. Thanh Trúc ghi thêm chi tiết này vào sổ tay của mình. Một lần tỉnh ngắn chưa nói lên điều gì chắc chắn cả. Nhưng nó khiến cô muốn ở lại canh đêm nay cùng bà. Biết đâu ông lại tỉnh và lần này cô kịp bắt mạch. Cô nói ý định ấy và Tú Anh gật đầu liên tục. Ngoài sân, mưa đã nặng hạt hơn và gõ đều lên mái ngói. Đêm đầu tiên của Thanh Trúc ở nhà cổ bắt đầu như vậy.