THẤT TINH TỤC MỆNH ĐĂNG GIANG NAM - Chương 2: Ông Cố Chín Mươi Hai Tuổi
Tám giờ tối, nhà cổ họ Thẩm chìm trong ánh đèn vàng nhạt. Mưa đã tạnh nhưng sân gạch vẫn ướt và lạnh dưới chân. Thanh Trúc ăn xong bát cháo loãng rồi…
Nội dung chương
Tám giờ tối, nhà cổ họ Thẩm chìm trong ánh đèn vàng nhạt. Mưa đã tạnh nhưng sân gạch vẫn ướt và lạnh dưới chân. Thanh Trúc ăn xong bát cháo loãng rồi quay vào buồng bệnh. Chu Tú Anh đang ngồi bên giường, tay cầm quạt nan phe phẩy rất nhẹ. Ông cố nằm im như buổi sáng, hơi thở vẫn nông và ngắn. Cô kéo ghế ngồi xuống phía bên trái giường bệnh. Cô đặt túi bắt mạch lên đầu gối và mở sổ tay ra. Đêm nay cô muốn theo dõi ông cố một cách bài bản. Học y cổ truyền dạy cô bắt đầu từ mạch và sắc mặt. Cô cũng học cách ghi giờ giấc cho từng lần theo dõi. Tú Anh là người giữ thói quen ấy từ nhiều năm nay. Bà chăm ông cố từ khi ông còn đi lại được trong sân. Bà thuộc giờ uống thuốc của ông hơn cả người trong nhà. Trên chiếc bàn nhỏ cạnh giường có một cuốn sổ bìa vải. Sổ đã sờn gáy và nhiều trang ngả màu vàng nhạt. Tú Anh bảo đó là sổ ghi chép chăm bệnh của bà. Mỗi ngày bà ghi giờ ăn, giờ ngủ và giờ uống thuốc. Khi ông cố mệt hơn, bà ghi thêm số lần ông ho. Khi ông sốt, bà ghi giờ chườm khăn và giờ hạ nhiệt. Thói quen ấy bắt đầu từ ngày ông cố ốm nặng ba năm trước. Từ đó tới nay bà chưa bỏ sót một ngày nào cả. Thanh Trúc cầm cuốn sổ lên và lật từng trang chậm rãi. Chữ của Tú Anh nắn nót, hàng nào cũng thẳng và đều. Cô thầm khâm phục sự bền bỉ của người chăm bệnh này. Cuốn sổ nhỏ này quý hơn nhiều lời kể rời rạc khác.
Thanh Trúc bắt đầu buổi thăm khám đêm bằng việc xem sắc mặt. Da mặt ông cố xám và khô, môi nhợt, hơi tím ở khóe. Cô vạch nhẹ mí mắt ông lên để xem thần sắc. Mắt ông không đáp lại ánh sáng như người còn tỉnh táo. Cô đặt tay lên mu bàn tay ông và thấy da lạnh. Rồi cô bắt mạch ở cổ tay phải của ông cố. Mạch trầm, nhỏ và yếu, đập rời rạc dưới ngón tay cô. Có nhịp đến rất chậm, có nhịp gần như mất hẳn. Cô đếm thầm trong đầu rồi lại bắt đầu đếm lại. Lần nào kết quả cũng cho thấy mạch đang đuối dần đi. Cô chuyển sang cổ tay trái và bắt mạch lần nữa. Bên trái còn yếu hơn bên phải một chút rõ rệt. Cô ghi vào sổ tay của mình mấy chữ ngắn gọn. Mạch trầm yếu, sắc mặt xám, hơi thở nông và ngắn. Cô không ghi con số nào về nhịp tim đêm nay. Máy đo để ở đầu giường nhưng cô chưa cần dùng tới. Việc bắt mạch bằng tay cho cô cảm nhận trực tiếp hơn. Ngón tay cô cảm được sự sống đang mỏng dần dưới da. Cảm giác ấy khiến cô ngồi lặng đi một lúc lâu. Ông cố của cô, người từng bế cô qua bến sông, đang yếu lắm. Cô phải nói thật với người nhà về tình trạng này. Nhưng nói thế nào để họ nghe mà không hoảng loạn. Cô nhìn sang Tú Anh và thấy bà cũng đang nhìn mình.
- Mạch của ông cố đêm nay thế nào hả cô? - Mạch trầm và yếu, hơi thở cũng nông lắm. - So với buổi sáng thì có khác gì không? - Chưa khác nhiều, nhưng sức của ông đang đuối dần. - Thầy thuốc trong trấn cũng nói gần như vậy.
Tú Anh kể lại ba ngày chăm bệnh gần nhất cho cô nghe. Ba ngày trước ông cố còn ngồi dậy ăn cháo được. Ông ăn chậm nhưng vẫn nuốt được gần hết bát cháo. Ngày hôm sau ông chỉ nằm và ăn vài thìa rồi thôi. Tới hôm kia thì ông nhắm mắt và lịm đi hẳn. Thuốc sắc ngày hai lần vẫn được mang vào đúng giờ. Nhưng ông không nuốt nên thuốc phần lớn trào ra ngoài. Bà phải lau miệng cho ông và thay khăn lót gối. Đêm đầu hôn mê, ông còn cựa mình vài lần trong đêm. Đêm thứ hai ông nằm yên hoàn toàn không cựa quậy nữa. Chỉ có lần tỉnh ngắn đêm qua là điều khác lạ duy nhất. Bà ghi lần tỉnh ấy vào sổ bằng một dòng chữ nhỏ. Dòng chữ ghi giờ canh ba và hai chữ tỉnh dậy. Thanh Trúc đọc dòng chữ ấy rồi nhìn bà rất lâu. Một người chăm bệnh ghi chép cẩn thận như bà rất hiếm. Nhờ cuốn sổ này, sau này đối chiếu gì cũng có căn cứ. Cô hỏi bà có ghi giờ giấc của từng thang thuốc không. Bà gật đầu và lật sổ tới trang của tuần này. Giờ sắc thuốc, giờ mang vào và giờ đút thuốc đều đủ. Cô chép lại mấy mốc giờ quan trọng vào sổ tay mình. Việc chép ấy giúp cô hình dung diễn biến bệnh rõ hơn. Ông cố yếu đi theo từng ngày chứ không phải đột ngột. Diễn biến chậm và đều như ngọn đèn cạn dầu trong nhà. Cô nghĩ tới hình ảnh ấy rồi tự thấy lòng mình chùng xuống.
Ngoài buồng, tiếng người nhà vẫn thì thầm ở gian giữa nhà. Thanh Trúc ra cửa nhìn và thấy đèn nhà giữa vẫn sáng trưng. Mấy người đàn ông trong họ ngồi quanh bàn trà chưa ai về cả. Cô quay vào và khép hờ cánh cửa buồng lại cho yên tĩnh.
Khoảng chín giờ tối, Tú Anh đi sắc thang thuốc mới cho ông. Mùi thuốc bắc lan từ bếp vào buồng thơm nồng và ấm áp. Thanh Trúc ở lại một mình bên giường bệnh của ông cố. Cô tranh thủ xem lại các ghi chép trong sổ của bà Tú Anh. Trang nào cũng có giờ giấc rõ ràng và chữ viết đều đặn. Cô nhận ra bà còn ghi cả giờ ông cố trở mình ban đêm. Nhờ vậy cô biết hai đêm nay ông gần như không trở mình nữa. Người nằm lâu một tư thế rất dễ loét da sau lưng mình. Cô nhẹ nhàng đỡ ông nghiêng sang một bên để kiểm tra lưng. Da lưng ông khô và mỏng nhưng chưa có vết loét nào cả. Công chăm sóc của Tú Anh cẩn thận tới mức đáng nể phục.
- Thuốc không vào được thì đừng cố nữa, bà ạ. - Không đút thuốc, tôi cứ thấy tay chân thừa thãi. - Bà chăm ông tới mức này là chu đáo lắm rồi. - Ông cụ nuôi tôi từ ngày tôi mới về nhà này. - Vậy bà càng phải giữ sức để còn ngồi bên ông.
Tú Anh nghe tới đó thì quay mặt đi giấu nước mắt. Bà về nhà họ Thẩm làm việc từ khi còn rất trẻ. Ông cố đối đãi với bà như người trong gia đình ruột thịt. Ngày chồng bà mất, ông cho người lo liệu mọi việc chu toàn. Bà mang ơn ấy và chăm ông như chăm cha ruột mình. Thanh Trúc hiểu vì sao bà thức trắng hai đêm liền không than. Cô đứng dậy rót cho bà chén trà gừng còn ấm. Bà cầm chén trà bằng hai tay và uống từng ngụm nhỏ. Ngoài sân, gió đêm lùa qua hàng cau nghe xào xạc. Tiếng chó sủa xa xa vọng về từ phía đầu trấn. Buồng bệnh yên tĩnh trở lại với nhịp thở yếu của ông cố. Cô ngồi xuống và tiếp tục ghi chép vào sổ tay. Cô ghi giờ đút thuốc, số thìa thuốc ông nuốt được. Cô ghi cả giờ đổi tư thế và tình trạng da lưng ông. Những dòng ghi này sẽ nối tiếp cuốn sổ của Tú Anh. Hai cuốn sổ, một của người chăm và một của người học thuốc. Chúng sẽ là căn cứ để cô theo dõi ông cố những ngày tới. Cô tin vào ghi chép hơn tin vào trí nhớ con người. Trí nhớ dễ bị lo âu và mong muốn làm cho sai lệch. Còn con chữ trên giấy thì nằm yên và nói thật.
Trước khi Bá Văn tới, Thanh Trúc còn kịp hỏi Tú Anh một việc nữa. Cô hỏi ông cố có dặn dò gì trong những ngày còn tỉnh táo không. Tú Anh ngẫm nghĩ rồi nói ông chỉ dặn giữ nhà cho yên tĩnh. Ông dặn người nhà nói khẽ khi vào buồng bệnh của mình. Ông cũng dặn bà đừng cho ai tự ý dời đồ trong thư phòng. Lời dặn về thư phòng khiến Thanh Trúc chú ý ngay lúc đó. Cô hỏi lại xem có ai đã dời đồ trong thư phòng chưa. Tú Anh lắc đầu và bảo chìa khóa thư phòng do anh cả giữ. Từ ngày ông cố ốm nặng, thư phòng gần như đóng cửa suốt ngày. Chỉ thỉnh thoảng anh cả vào lấy giấy tờ họ rồi lại khóa ngay. Cô nghe xong thì ghi thêm một dòng nữa vào sổ tay mình. Dòng ghi ngắn về thư phòng và chìa khóa nằm trong tay bác cả. Cô chưa biết dòng ghi ấy sẽ dẫn mình tới đâu sau này. Nhưng thói quen của cô là cứ ghi lại mọi điều khác thường. Người học thuốc không bỏ qua bất kỳ dấu hiệu nhỏ nào cả. Tú Anh nhìn cô ghi chép thì mỉm cười buồn và nói khẽ. Bà bảo cô giống hệt ông cố ngày trẻ ở tính cẩn thận này. Ông cố cũng ghi chép mọi việc họ vào sổ không sót chữ nào.
Gần mười giờ đêm, cửa buồng khẽ mở ra một cách chậm rãi. Thẩm Bá Văn bước vào, dáng người cao lớn và nét mặt nghiêm. Ông là con cả của ông cố, năm nay sáu mươi tám tuổi. Mái tóc ông đã bạc gần hết nhưng lưng vẫn thẳng. Ông mặc áo tối màu và tay cầm một chùm chìa khóa lớn. Tiếng chìa khóa va vào nhau nghe lách cách trong buồng yên tĩnh. Ông nhìn cha mình nằm trên giường một lúc lâu không nói. Rồi ông quay sang hỏi Thanh Trúc về bệnh tình của cha. Cô đáp ngắn gọn rằng mạch yếu và cần theo dõi sát sao. Ông gật đầu rồi nhìn xuống chùm chìa khóa trong tay mình. Ánh mắt ông dừng lại ở đó như đang tính toán điều gì. Tú Anh đứng dậy định rót trà mời ông vào ngồi. Ông khoát tay bảo không cần và vẫn đứng ở cuối giường. Sự im lặng giữa ba người kéo dài thêm mấy nhịp thở. Rồi ông hắng giọng và nói một câu làm cô ngẩng lên. Giọng ông trầm và chắc như đã quyết định từ lâu rồi.
- Cha yếu thế này, nhà mình không thể khoanh tay chờ được. - Bác cả định thế nào, cháu xin nghe rõ hơn. - Bác đã mời được người có thể giữ cha ở lại. - Người ấy là thầy thuốc ở đâu vậy, thưa bác? - Mai rồi cháu sẽ biết, người đó không phải hạng thường đâu.
Nói xong ông quay người bước ra khỏi buồng bệnh ngay. Chùm chìa khóa lại kêu lách cách theo từng bước chân ông. Thanh Trúc nhìn theo bóng lưng thẳng của bác cả mình. Câu nói giữ cha ở lại cứ vang mãi trong đầu cô. Giữ bằng cách nào, và người kia là ai, cô chưa rõ. Cô quay lại nhìn ông cố đang nằm im trên giường. Mạch dưới tay cô vẫn trầm yếu như suốt buổi tối nay. Cô ghi thêm vào sổ một dòng về lời của bác cả. Đêm nay, trong nhà cổ này, có việc gì đó đang tới gần.