THẤT TINH TỤC MỆNH ĐĂNG GIANG NAM - Chương 4: Cô Cháu Gái Học Y Cổ Truyền
Sáng mùng năm tháng mười, Thanh Trúc xin phép vào thư phòng nhà cổ. Thư phòng nằm ở gian đông, cửa sổ nhìn ra vườn cau sau nhà. Thẩm Trọng Lễ dẫn cô vào…
Nội dung chương
Sáng mùng năm tháng mười, Thanh Trúc xin phép vào thư phòng nhà cổ. Thư phòng nằm ở gian đông, cửa sổ nhìn ra vườn cau sau nhà. Thẩm Trọng Lễ dẫn cô vào và tự tay mở cánh cửa gỗ. Trong phòng có mùi giấy cũ và mùi mực tàu rất đặc trưng. Kệ sách chạy dọc hai vách, xếp đầy sách thuốc và sách họ tộc. Ông cố là người giữ thư phòng này suốt mấy chục năm qua. Mọi giấy tờ quan trọng của họ Thẩm đều cất ở đây cả. Thanh Trúc bước chậm giữa hai dãy kệ và nhìn quanh phòng. Trên bàn viết lớn giữa phòng có nghiên mực và bút lông cũ. Cạnh nghiên mực là chồng giấy dó đã ngả màu vàng sậm. Một chiếc kính lão gác trên cuốn sách mở dở từ lâu. Dường như ông cố rời thư phòng này trong một ngày rất vội. Trọng Lễ chỉ tay lên ngăn cao nhất của kệ phía trong. Ông bảo gia phả gốc của họ Thẩm cất ở ngăn đó. Gia phả bọc vải điều, ghi tên họ từ đời đầu lập họ. Cạnh gia phả là một cuốn sổ bìa da mỏng hơn nhiều. Đó là cuốn sổ huyết thống ghi tên con cháu các đời gần. Thanh Trúc bắc ghế và lấy cả hai cuốn xuống bàn. Cô đặt gia phả sang một bên rồi mở cuốn sổ huyết thống ra. Giấy trong sổ còn mới hơn giấy gia phả rất nhiều. Nét chữ trong sổ thay đổi qua từng đời ghi chép khác nhau. Đời nào cũng ghi rõ tên, năm sinh và thứ bậc trong họ. Cô lật chậm từng trang như sợ làm rách giấy cũ quý.
Trang đầu của sổ ghi tên những người đời thứ hai và thứ ba. Nhiều cái tên đã khuất từ trước khi cô ra đời. Cô đọc thầm và hình dung ra cả một dòng họ đông đúc. Họ Thẩm ở trấn này qua nhiều đời vẫn giữ nếp ghi chép này. Người giữ sổ phải ghi tên từng đứa trẻ mới sinh trong họ. Cũng phải ghi ngày mất của từng người già trong họ tộc. Cuốn sổ vì thế vừa là niềm tự hào vừa là gánh nặng. Trọng Lễ đứng bên cạnh và kể chuyện cha mình giữ sổ này. Ông cố quý cuốn sổ như quý chính sổ nhà của mình. Ông không cho ai tự ý mang sổ ra khỏi thư phòng này. Mỗi lần ghi thêm tên, ông tự tay mài mực và nắn nót viết. Ngay cả Bá Văn cũng chưa từng được giữ sổ qua đêm. Thanh Trúc nghe vậy thì càng thêm cẩn trọng với cuốn sổ. Cô lật tới phần ghi đời thứ tư của họ Thẩm. Đây là đời của những người cháu nội và cháu gái như cô. Tên Thẩm Gia Bảo, Thẩm Ngọc Dao và Thẩm Gia Tuấn hiện ra rõ. Xa hơn một chút là tên Thẩm Ngọc Linh ở cuối trang. Cô lật tiếp sang phần đời thứ năm là đời cháu chắt. Tên Thẩm Tiểu Mạn và Thẩm Tiểu Hà nằm gần nhau trên trang giấy. Những cái tên trẻ ấy cô đều quen mặt trong họ. Tiểu Mạn lanh lợi và khỏe mạnh nhất đám trẻ trong nhà. Tiểu Hà nhỏ tuổi nhất, mới mười bốn tuổi và rất nhút nhát. Cô đọc tên chúng rồi bất giác mỉm cười rất nhẹ. Rồi nụ cười tắt đi khi cô nhớ tới ông cố đang nằm bệnh. Sáu cái tên trẻ này sẽ lớn lên dưới mái nhà họ Thẩm này. Tương lai của họ còn dài hơn quá khứ của cả cuốn sổ.
- Cuốn sổ này ông cố giữ kỹ lắm phải không bác? - Cha quý nó như sổ nhà, không cho ai mang đi đâu. - Người ghi tên mới vào sổ cũng là ông cố sao? - Tới đời chắt thì tay cha run, nhưng vẫn tự ghi lấy. - Vậy ai cũng có tên trong sổ này hết hả bác? - Từ đời thứ hai tới đời chắt, không thiếu một ai.
Thanh Trúc lật lại mấy trang của đời thứ tư và thứ năm. Cô chợt nhận ra điều gì đó khác thường trên mặt giấy. Giấy ở hai phần này sáng hơn hẳn các trang phía trước. Bụi mỏng phủ trên các trang cũ tạo thành lớp mờ đều. Nhưng hai phần trang này như vừa được người ta lật xem gần đây. Cô đưa trang giấy lên gần ánh sáng cửa sổ để nhìn rõ hơn. Ở mép giấy có vết tay mới chạm vào còn khá rõ. Vết tay ấy làm lớp bụi trên giấy bị xô lệch đi. Người chạm vào sổ gần đây không phải ông cố nằm bệnh. Ông đã hôn mê và không thể tự vào thư phòng này được. Trọng Lễ thấy cô dừng lâu thì ghé lại nhìn cùng. Ông cũng nhận ra vết tay mới trên mép trang giấy. Mặt ông thoáng biến sắc rồi lại cố giữ vẻ bình thản. Cô hỏi ông gần đây có ai vào thư phòng này không. Ông nói chỉ có anh cả thỉnh thoảng vào lấy giấy tờ họ. Chìa khóa thư phòng cũng nằm trong chùm khóa của anh cả. Câu trả lời ấy nối thẳng tới câu chuyện chìa khóa hôm qua. Cô không nói gì thêm mà chỉ ghi nhớ chi tiết này. Vết tay mới trên trang sổ của hai đời trẻ nhất họ. Người nào đó đã xem rất kỹ tên tuổi của lớp cháu chắt. Xem để làm gì thì cô chưa thể nào đoán được. Nhưng cảm giác bất an trong lòng cô lại rõ thêm một nấc. Cô đóng cuốn sổ lại và đặt nó về chỗ cũ cẩn thận.
Buổi chiều, Thanh Trúc mang chuyện học hành của mình ra sân kể. Mấy người họ hàng trẻ vây quanh nghe cô kể chuyện trường thuốc. Cô kể về những ngày học bắt mạch trên người bệnh thật. Thầy dạy cô dặn bắt mạch phải bằng tay tĩnh và lòng yên. Cô kể về những ca bệnh già yếu mà cô từng theo dõi. Có cụ già khỏe lại nhờ chăm sóc đúng cách từng ngày. Cũng có cụ ra đi rất nhẹ nhàng trong giấc ngủ yên lành. Cô nói nghề thuốc không hứa hẹn điều không làm được. Lời nói ấy khiến mấy người lớn tuổi nghe ké cũng lặng đi. Một bà thím hỏi cô liệu ông cố còn cơ hội nào không. Cô đáp rằng cô sẽ theo dõi sát và nói thật từng ngày. Cô không hứa điều gì ngoài sự tận tâm của mình. Câu trả lời thẳng thắn ấy làm bà thím gật đầu buồn bã. Trong nhà này, người ta đang quen dần với lời nói tránh né. Sự thẳng thắn của cô vì thế vừa lạ vừa đáng tin. Đám trẻ trong họ bắt đầu tìm tới cô khi có chuyện nhỏ. Tiểu Mạn tới nhờ cô xem vết xước ở tay do làm bếp. Cô rửa sạch vết xước và bôi thuốc cho cô bé. Tiểu Hà đứng nép sau lưng chị và nhìn cô chăm chú. Cô cho cô bé một viên kẹo gừng trong túi áo mình. Không khí trong nhà nhờ đám trẻ mà bớt nặng nề đi đôi chút. Nhưng cứ nhìn về phía buồng bệnh là lòng cô lại chùng xuống.
Trước khi rời thư phòng, Trọng Lễ còn kể thêm chuyện về sáu cái tên trẻ. Ông nói Gia Bảo làm nghề mộc ở đầu trấn và tay nghề rất khéo. Ngọc Dao học may ở huyện và mới về nhà được ít tháng nay. Gia Tuấn là anh cả trong đám cháu đời thứ tư, tính tình nóng nảy. Ngọc Linh đã đi lấy chồng ở trấn bên nhưng vẫn thường về thăm nhà. Tiểu Mạn và Tiểu Hà là hai chị em ruột ở ngay trong nhà cổ này. Ông kể từng đứa một bằng giọng trìu mến của người bác trong họ. Thanh Trúc nghe và đối chiếu từng cái tên với trang sổ vừa xem. Sáu cái tên ấy nằm ở hai trang sổ có vết tay mới chạm vào. Cô hỏi ông gần đây có ai mượn xem cuốn sổ này không. Ông ngẫm nghĩ một lúc rồi lắc đầu nói không nhớ rõ được. Ông chỉ biết chìa khóa thư phòng nằm trong tay anh cả mình. Ai vào được thư phòng này đều phải qua tay anh cả mở khóa. Câu trả lời vòng lại điểm cũ khiến gian phòng im lặng hẳn. Cô đứng dậy và trả cuốn gia phả về ngăn kệ cao nhất. Cuốn sổ huyết thống được đặt lại đúng vị trí cũ bên cạnh. Cô phủi lớp bụi mỏng trên bìa sổ rồi mới rút tay về. Trọng Lễ nhìn cô làm việc cẩn thận thì gật đầu hài lòng. Ông nói cha mình mà thấy cô giữ sổ thế này sẽ yên tâm lắm. Cô đáp rằng giữ gìn giấy tờ của họ là việc con cháu nên làm. Hai bác cháu rời thư phòng khi nắng chiều đã nghiêng qua vườn cau. Bóng cau dài in trên sân gạch như những nét chữ viết dở. Trong đầu Thanh Trúc, sáu cái tên trẻ cứ xếp hàng hiện lên mãi. Cô chưa hiểu vì sao mình cứ nghĩ mãi về chúng như vậy. Trực giác của người học thuốc mách cô rằng chúng sẽ còn quan trọng. Cô tự nhủ phải để mắt tới đám trẻ này trong những ngày tới. Nhất là khi trận đèn kia sắp bày ra trong từ đường nhà mình.
Tối hôm đó Thanh Trúc quay lại thư phòng một mình để ghi chép. Cô ngồi ở bàn viết của ông cố và mở sổ tay của mình. Cô ghi lại chuyện cuốn sổ huyết thống và vết tay mới. Cô ghi cả chuyện chìa khóa thư phòng do bác cả giữ. Những dòng ghi này chưa thành kết luận gì rõ ràng cả. Chúng chỉ là những dấu hiệu nằm cạnh nhau trên giấy. Cô vốn là người học y, quen chẩn bệnh bằng chuỗi dấu hiệu. Một dấu hiệu riêng lẻ không nói lên được điều gì chắc chắn. Nhưng nhiều dấu hiệu cùng hướng thì không thể bỏ qua được. Cô nhìn ra cửa sổ và thấy sân sau đã tối hẳn. Phía từ đường chỉ còn một đốm sáng hương trầm rất nhỏ. Ai đó trong nhà vẫn đang thắp hương cho tổ tiên tối nay. Cô gấp sổ tay lại và đứng dậy rời thư phòng. Trước khi khép cửa, cô quay lại nhìn ngăn kệ cao nhất. Cuốn sổ huyết thống nằm yên trong bóng tối của kệ sách. Trang sổ của đời thứ tư và thứ năm có vết tay mới chạm vào. Vết tay ấy, giấy còn chưa kịp ám bụi trở lại như cũ. Cô khép cửa thư phòng và bước chậm về phía buồng bệnh. Trong đầu cô, hình ảnh vết tay mới cứ hiện lên mãi không thôi.