THẤT TINH TỤC MỆNH ĐĂNG GIANG NAM - Chương 3: Người Con Cả Giữ Chìa Khóa

Sáng mùng bốn tháng mười, trời hửng nắng sau mấy ngày mưa. Sân nhà cổ họ Thẩm khô dần, chỉ còn vài vũng nước nhỏ. Thanh Trúc thức dậy sớm và vào buồng…

Nội dung chương

Sáng mùng bốn tháng mười, trời hửng nắng sau mấy ngày mưa. Sân nhà cổ họ Thẩm khô dần, chỉ còn vài vũng nước nhỏ. Thanh Trúc thức dậy sớm và vào buồng thăm ông cố trước tiên. Ông vẫn nằm im, mạch vẫn trầm yếu như đêm hôm qua. Chu Tú Anh đã thay khăn mặt và chải lại mái tóc bạc cho ông. Bà bảo đêm qua ông không tỉnh thêm lần nào nữa cả. Thanh Trúc ghi nhận xét ngắn rồi ra sân hít thở khí trời. Cô cần đầu óc tỉnh táo trước khi nghe thêm chuyện trong nhà. Ở góc sân gần cây mộc hương, một người đàn ông đang ngồi uống trà. Đó là Thẩm Trọng Lễ, con thứ của lão tộc trưởng. Ông năm nay sáu mươi ba tuổi, dáng người gầy và nét mặt hiền. Khác với anh cả, ông nói năng nhỏ nhẹ và hay ngập ngừng. Thấy Thanh Trúc, ông vẫy tay gọi cô lại ngồi cùng bàn. Ông rót cho cô một chén trà nóng còn bốc khói. Hai bác cháu ngồi dưới tán cây mộc đang nở hoa trắng. Mùi hoa thơm dịu làm câu chuyện mở đầu bớt nặng nề hơn. Trọng Lễ hỏi cô về bệnh tình của cha mình trước. Cô nói thật rằng ông cố yếu lắm và khó qua khỏi lâu. Ông nghe xong thì cúi đầu nhìn chén trà rất lâu. Bàn tay ông xoay chén trà chậm rãi như người mất hồn. Rồi ông thở dài và bắt đầu kể chuyện từ mùa xuân. Giọng ông nhỏ đến mức cô phải nghiêng người nghe cho rõ.

Trọng Lễ kể rằng cha mình đã dặn dò hậu sự từ mùa xuân. Khi ấy ông cố còn khỏe và tự đi lại trong sân. Một buổi chiều, ông gọi hai con trai vào từ đường nói chuyện. Ông nói tuổi mình đã cao và không muốn con cháu rối ren. Ông dặn tang lễ làm gọn, không phô trương và không tốn kém. Ông còn dặn chia việc họ cho hai con trai rõ ràng. Trọng Lễ nhớ nhất câu cha nói về sự hòa thuận trong nhà. Ông cố bảo nhà có hòa thì họ mới đứng vững được. Sau buổi ấy, ông cố bắt đầu viết lại điều gì đó trong từ đường. Ông viết một mình và không cho ai đứng gần lúc viết. Trọng Lễ chỉ biết cha cất bản viết ấy trong hộc tủ. Hộc tủ nằm sau bàn thờ trong gian trong của từ đường. Từ ngày đó, anh cả Bá Văn giữ hết chìa khóa từ đường. Ông ta nói để tránh người ngoài ra vào làm mất trật tự. Nhưng ngay cả Trọng Lễ cũng không được vào gian trong một mình. Muốn vào thắp hương, ông phải chờ anh cả mở cửa cho. Chuyện ấy kéo dài từ mùa xuân tới tận bây giờ rồi. Trọng Lễ nói tới đây thì giọng ông chùng xuống hẳn. Ông thấy có điều không ổn nhưng không dám cãi anh cả. Trong nhà họ Thẩm, lời của con cả vẫn nặng nhất xưa nay. Thanh Trúc nghe xong thì nhìn về phía từ đường sau nhà. Cánh cửa gỗ của từ đường đóng kín dưới nắng sớm nhạt. Cô chưa từng thấy cánh cửa ấy mở ra từ ngày về nhà.

- Bác Lễ có vào gian trong từ đường gần đây không? - Từ mùa xuân tới giờ bác chưa vào một mình lần nào. - Chìa khóa gian trong cũng do bác cả giữ hết sao? - Cả chùm chìa khóa nhà này đều ở tay anh cả. - Vậy hộc tủ sau bàn thờ cũng không ai mở được à? - Trừ anh cả ra, không ai chạm được vào hộc tủ đó.

Thanh Trúc ghi nhớ từng chi tiết của câu chuyện này. Cô chưa vội kết luận điều gì về bác cả của mình. Nhưng việc giữ hết chìa khóa rõ ràng không phải chuyện nhỏ. Nhất là khi nó bắt đầu ngay sau ngày ông cố viết lại giấy tờ. Cô hỏi Trọng Lễ xem ông cố có nhắc gì về bản viết ấy không. Ông lắc đầu và nói cha chỉ dặn cất kỹ trong hộc tủ. Ông đoán đó là những lời dặn cuối của cha cho con cháu. Ngoài hai anh em họ, không ai trong họ biết chuyện này. Tú Anh có lần nghe loáng thoáng nhưng cũng không rõ đầu đuôi. Trọng Lễ dặn cô đừng nói lại với ai vào lúc này. Nhà đang có người bệnh nặng, thêm chuyện sẽ càng rối hơn. Cô đồng ý giữ kín nhưng trong lòng không hề yên. Cô nhìn bác mình và thấy rõ sự do dự trên mặt ông. Ông là người hiền lành và luôn tránh va chạm với anh trai. Sự nhường nhịn ấy kéo dài nhiều năm thành thói quen khó bỏ. Có lẽ vì vậy ông mới ngồi đây kể cho đứa cháu gái nghe. Ông cần một người tỉnh táo đứng ngoài mà phán xét giúp. Thanh Trúc rót thêm trà cho ông và bảo ông cứ yên tâm. Cô sẽ chỉ quan sát và ghi nhớ, chưa làm gì vội vàng. Ánh nắng xuyên qua tán mộc hương rơi lốm đốm trên bàn trà. Buổi sáng yên bình mà câu chuyện nghe được chẳng yên bình chút nào.

Sau chén trà, hai bác cháu cùng đi một vòng quanh nhà cổ. Họ đi qua gian bếp, qua sân sau rồi dừng trước từ đường. Từ đường họ Thẩm xây đã lâu đời, tường gạch phủ rêu xanh. Mái ngói cong và hai đầu hồi chạm hình mây cuộn cổ. Cửa chính bằng gỗ lim dày, khóa bằng một ổ khóa lớn. Bên trong cánh cửa ấy là gian ngoài đặt bàn thờ vọng. Gian trong sâu hơn là nơi để bài vị chính của họ. Cũng trong gian trong có hộc tủ mà Trọng Lễ vừa nhắc tới. Thanh Trúc đứng ngoài cửa và ngửi thấy mùi hương trầm thoang thoảng. Mùi hương lọt qua khe cửa dù cửa đã đóng kín mít. Có ai đó vẫn thắp hương trong từ đường mỗi ngày đều đặn. Trọng Lễ bảo anh cả tự tay thắp hương sáng tối không thiếu buổi nào. Việc hương khói chu đáo ấy khiến họ hàng rất kính nể anh cả. Cô gật đầu nhưng mắt vẫn nhìn ổ khóa lớn trên cửa. Ổ khóa sáng bóng vì được tay người chạm vào thường xuyên. Chùm chìa khóa ấy đêm qua cô đã thấy trong tay bác cả. Nó kêu lách cách mỗi khi ông bước đi trong nhà. Âm thanh nhỏ ấy giờ gắn liền với cánh cửa đóng kín này. Cô hỏi Trọng Lễ chìa khóa phòng chứa đồ của từ đường do ai giữ. Ông đáp cũng do anh cả giữ trong cùng một chùm khóa. Phòng chứa đồ nằm ở gian bên, nơi để đồ cúng lễ của họ. Nơi ấy ít người lui tới và cũng khóa suốt ngày đêm.

Đang đứng trước từ đường thì có tiếng xe tải nhỏ ngoài cổng. Mấy người làm trong trấn khiêng một thùng gỗ lớn vào sân. Thùng gỗ dài và nặng, phải bốn người khiêng mới xuể sức. Họ khiêng thùng đi thẳng về phía gian bên của từ đường. Bá Văn từ nhà trên bước ra và chỉ tay hướng dẫn họ. Ông dặn đặt thùng vào phòng chứa đồ và kê cho khô ráo. Thanh Trúc hỏi khẽ Trọng Lễ xem trong thùng có gì vậy. Ông ghé tai cô và hạ giọng xuống rất thấp. Ông nói đó là thùng dầu đèn lớn anh cả vừa cho người mang tới. Dầu đèn dùng cho việc thắp đèn trong từ đường sắp tới. Cô nhìn chiếc thùng gỗ được khiêng qua sân trước mặt mình. Trên nắp thùng có dấu niêm bằng sáp đỏ còn mới nguyên. Mùi dầu thoang thoảng bay ra khi thùng nghiêng qua bậc cửa. Mùi ấy lạ hơn mùi dầu thắp đèn thường ngày trong nhà. Nhưng thùng đi qua nhanh và cô không kịp ngửi kỹ hơn. Bá Văn mở khóa phòng chứa đồ bằng chìa riêng trong chùm. Ông đứng nhìn người làm đặt thùng xuống rồi tự tay khóa lại. Tiếng khóa khép lại nghe khô và gọn trong nắng sớm. Trọng Lễ nắm nhẹ tay áo cô như muốn nói thêm điều gì. Ông nhìn theo bóng anh cả rồi quay sang cô rất khẽ.

- Anh cả vừa cho người khiêng một thùng dầu đèn lớn vào đó. - Dầu đèn để thắp trong từ đường mấy ngày tới sao bác? - Bác cũng chỉ nghe anh cả nói vậy với người làm thôi. - Sao phải dùng nhiều dầu đèn đến thế hả bác Lễ? - Bác không rõ, việc trong từ đường anh cả giữ kín lắm.

Trên đường quay vào buồng bệnh, Thanh Trúc gặp Thẩm Tiểu Mạn ở sân trước. Cô bé mười bảy tuổi, tóc buộc cao, tay ôm một chồng khăn sạch mới giặt. Tiểu Mạn là cháu chắt của ông cố và là đứa trẻ khỏe nhất nhà này. Cô bé chạy việc họ suốt từ sáng mà mặt vẫn hồng hào tươi tắn. Thấy Thanh Trúc, cô bé dừng lại và hỏi thăm ông cố ngay. Giọng cô bé trong và nhanh, nghe đầy sức sống của tuổi trẻ.

- Cô Trúc ơi, ông cố hôm nay có tỉnh lại chút nào không ạ? - Ông vẫn ngủ sâu, nhưng cô sẽ canh chừng ông cẩn thận. - Cháu nghe người lớn nói sắp thắp đèn cầu thọ cho ông cố. - Ừ, họ tộc đang bàn việc ấy, cháu cứ lo việc của cháu. - Nếu cần người thức đêm canh đèn, cháu xin canh đầu tiên nhé.

Thanh Trúc nhìn cô bé và khẽ gật đầu cho qua chuyện. Cô chưa muốn đám trẻ trong nhà dính vào việc canh đèn này. Nhưng sự háo hức của Tiểu Mạn khiến cô ghi nhớ thêm một điều. Đám trẻ họ Thẩm rất thương ông cố và sẵn lòng thức đêm vì ông. Tình cảm ấy là thật, không ai ép buộc chúng điều gì cả. Cô dặn Tiểu Mạn mang khăn vào buồng cho Tú Anh rồi đi tiếp. Bóng cô bé khuất sau gian bếp với bước chân nhanh nhẹn. Thanh Trúc đứng lại giữa sân và nhìn lên trời nắng nhạt. Trong nhà này, người già nhất đang cạn dần sức lực từng ngày. Còn người trẻ nhất lại đầy sức sống và chưa biết lo âu là gì. Sự chênh lệch ấy tự nhiên mà có, vốn là lẽ thường của đời người. Cô chỉ mong mọi việc sắp tới đừng làm đảo lộn lẽ thường ấy.

Thanh Trúc nhìn cánh cửa phòng chứa đồ vừa khóa chặt lại. Một thùng dầu lớn, một gian trong không ai vào được. Và một hộc tủ chứa bản viết cuối cùng của ông cố. Ba điều ấy xếp cạnh nhau trong đầu cô thành một vệt lo. Cô chưa có chứng cứ gì để nói thành lời với ai. Nhưng nghề thuốc dạy cô không bỏ qua dấu hiệu bất thường. Dấu hiệu càng nhỏ càng phải ghi nhớ cho thật kỹ. Cô cảm ơn Trọng Lễ rồi quay vào buồng thăm ông cố. Ông vẫn nằm im giữa những câu chuyện đang xoáy quanh mình. Người già chín mươi hai tuổi không nói được lời nào nữa. Mọi quyết định trong nhà giờ nằm trong tay người giữ chìa khóa. Cô ngồi xuống bên giường và nắm lấy bàn tay lạnh của ông. Ngoài sân, nắng đã lên cao và chiếu thẳng vào mái từ đường. Cánh cửa gỗ lim vẫn đóng kín như suốt từ mùa xuân tới nay.

Chương khác

Xem thêm