Trùng Tang: Lệ Trùng - Chương 30: Họp Nhà Thờ Họ
Con ngõ dẫn vào nhà thờ họ Phạm sâu hun hút, lát bằng loại gạch chỉ đỏ đã mòn vẹt qua nhiều thế hệ. Hai bên tường đá ong xám xịt mọc đầy rêu xanh ẩm ướt,…
Nội dung chương
Con ngõ dẫn vào nhà thờ họ Phạm sâu hun hút, lát bằng loại gạch chỉ đỏ đã mòn vẹt qua nhiều thế hệ. Hai bên tường đá ong xám xịt mọc đầy rêu xanh ẩm ướt, những rãnh nước thải sinh hoạt đen ngòm chảy len qua kẽ đá, bốc lên mùi bùn ao tù đọng. Khang đi bộ một mình trong ánh hoàng hôn nhập nhoạng của làng Cầu Đá. Chiếc balô vải dù đè nặng trên vai anh, bên trong chứa toàn bộ hồ sơ pháp y sơ bộ về cái chết của chú Dậu và tấm kính ép mảnh giấy mục mà anh vừa xử lý bằng cồn y tế.
Gió sông Cầu thổi qua ngọn tre đầu ngõ phát ra những tiếng rít u u. Khang dừng lại trước cổng nhà thờ họ. Đó là một ngôi nhà ba gian hai chái xây theo lối cổ, mái ngói vảy rồng đã ngả sang màu xám đen vì bồ hóng và thời gian. Trên đỉnh mái, hai con rồng chầu mặt nguyệt bằng vôi vữa đã sứt mẻ, trơ ra những sợi cốt thép han rỉ bên trong. Mùi khói nhang trầm nồng nặc từ gian thờ chính bay ra ngoài sân, hòa lẫn với mùi ẩm mốc của những thớ gỗ lim lâu năm không được đón nắng mặt trời.
Bên trong gian giữa, ánh điện tuýp màu trắng xanh hắt ra những vệt sáng lạnh lẽo lên khoảng sân gạch. Khang bước qua bực cửa bằng đá xanh nguyên khối. Anh nhìn thấy năm người đàn ông lớn tuổi trong họ Phạm đã ngồi sẵn quanh chiếc bàn gỗ gụ lớn đặt ở giữa gian tiền đường. Ông Chỉnh, trưởng họ Phạm, ngồi ở vị trí trung tâm. Tay ông ta cầm chiếc điếu cày bằng tre lên nước nâu bóng, thỉnh thoảng lại gõ nhẹ đầu điếu xuống nền gạch lát hoa cổ tạo ra những tiếng cộc cộc khô khốc.
- Anh Khang về rồi đấy à?
Ông Chỉnh không ngẩng đầu lên, giọng khàn đặc vì khói thuốc lào.
- Ngồi xuống đi. Cả họ đang đợi anh.
Khang kéo một chiếc ghế gỗ mộc ngồi đối diện với ông Chỉnh. Bốn người trưởng bối còn lại, trong đó có cả ông chú họ xa tên Bính, người trực tiếp ký giấy bán đất bãi sông, đều nhìn Khang bằng ánh mắt dò xét, đầy vẻ phòng bị. Trên bàn trà, ngoài bộ ấm chén vẽ tích sơn thủy đã cáu bẩn lòng chén, còn có một khay trầu cau têm cánh phượng đã héo rũ từ buổi cúng rằm hôm trước.
- Các bác gọi cháu về có việc gì?
Khang đặt chiếc balô xuống đùi, khóa kéo bằng kim loại va vào nhau kêu lách cách. Giọng anh vẫn giữ tông điệu đều đều, lạnh lùng của một bác sĩ pháp y quen làm việc với những xác chết hơn là với người sống.
Ông Chỉnh đặt chiếc điếu cày tựa vào chân bàn, ngước đôi mắt đục ngầu, đầy những tia máu đỏ lên nhìn Khang. Ông ta vuốt chòm râu cằm lưa thưa, hắng giọng một tiếng thật to trước khi nói:
- Anh đi học ngoài Hà Nội mười mấy năm, làm cái nghề mổ xẻ tử thi của nhà nước, chúng tôi không can thiệp. Nhưng đây là làng Cầu Đá, là đất của tổ tiên họ Phạm. Chuyện chú Dậu nhà anh mất là tai nạn đuối nước ngoài bến sông, chính quyền xã cũng đã về làm việc. Tại sao anh còn giữ lại những thứ thuộc về người chết? Mẫu bùn, tóc, rồi cả mảnh giấy anh lấy từ nghĩa địa, anh định dùng chúng để làm gì?
Khang không trả lời ngay. Anh mở khóa balô, chậm rãi lấy ra ba tập hồ sơ được bọc trong túi nylon chuyên dụng của cơ quan pháp y. Anh đặt lần lượt từng thứ lên mặt bàn gỗ gụ, đẩy về phía ông Chỉnh.
Tập tài liệu đầu tiên là ảnh chụp X-quang phổi của chú Dậu. Trên nền phim đen trắng, vùng phổi của nạn nhân hiện lên những vệt mờ đục loang lổ, dấu hiệu đặc trưng của việc ngạt nước.
- Đây là kết quả chụp phim phổi của chú Dậu.
Khang chỉ ngón tay vào vệt mờ trên tấm phim.
- Lượng nước trong phổi chú Dậu rất ít, không đủ để gây ngạt thở thông thường của một người chết đuối ngoài sông Cầu. Nhưng trong phế quản lại chứa đầy bùn đá ong hạt mịn và rêu xanh bám chặt. Loại bùn này chỉ có ở đáy giếng đình Cầu Đá, hoàn toàn khác với bùn cát phù sa ngoài bến sông nơi tìm thấy xác chú.
Ông Bính ngồi bên cạnh lập tức đập tay xuống bàn, làm mấy chiếc chén sứ nảy lên, nước trà bên trong bắn ra ngoài:
- Anh Khang! Anh đừng có dùng những từ ngữ chuyên môn ấy để lòe chúng tôi. Người chết ngoài sông thì nước sông chảy vào phổi, bùn sông bám vào người là chuyện thường. Anh định bảo chú Dậu tự bò vào giếng đình rồi lại bò ra sông chết à? Hay anh muốn nói trong họ này có kẻ mưu hại chú ấy?
Khang quay sang nhìn thẳng vào mắt ông Bính. Ánh mắt lạnh lẽo của anh khiến người đàn ông trung niên vốn hung hăng bỗng nhiên im bặt, lảng tránh sang hướng khác.
- Cháu chưa kết luận có người mưu hại.
Khang nói tiếp, giọng anh vẫn cực kỳ bình tĩnh.
- Nhưng đây là tập tài liệu thứ hai. Bản sao cuốn sổ tay ghi chép việc bán đất nghĩa địa bãi sông Cầu mà chú Dậu giữ trước khi chết. Trong này ghi rõ số tiền đặt cọc của công ty san lấp mặt bằng, kèm theo chữ ký của bác Bính và ba người khác ngồi ở đây.
Căn phòng bỗng chốc trở nên ngột ngạt. Khói nhang trầm bay lờ lững giữa không trung như ngưng đọng lại. Ông Chỉnh nheo mắt nhìn bản sao cuốn sổ tay, khóe miệng ông ta giật giật.
- Việc bán đất bãi sông là để lấy tiền xây lại tường bao nhà thờ họ và đóng góp tôn tạo đình làng.
Ông Chỉnh nói, giọng thấp xuống nhưng đầy uy quyền.
- Chú Dậu phụ trách sổ sách của họ, chú ấy có trách nhiệm ghi chép. Việc này đã được ban khánh tiết và các trưởng bối thông qua. Chú Dậu chết là do số mệnh đến hạn, liên quan gì đến mấy thước đất bãi sông mà anh phải mang ra đây hạch sách?
Khang không tranh cãi về chuyện đất đai. Anh đặt vật chứng cuối cùng lên bàn. Đó là tấm kính nhỏ ép mảnh giấy mục đã được xử lý bằng cồn y tế. Dưới lớp kính trong suốt, dòng chữ Nôm cổ viết bằng mực tàu đen hiện rõ, và đè lên trên là dòng chữ đỏ nguệch ngoạc bằng chữ quốc ngữ thời kỳ đầu: "Không được ghi...".
Khi nhìn thấy mảnh giấy này, cả năm người trưởng bối ngồi quanh bàn đều biến sắc. Ông Chỉnh run rẩy đưa tay định cầm lấy tấm kính, nhưng Khang đã nhanh hơn, anh đặt bàn tay mình lên trên tấm kính để giữ lại.
- Mảnh giấy này cháu tìm thấy dưới chân cọc tre phân giới nghĩa địa mới ngoài bãi sông.
Khang nói, mắt nhìn xoáy vào ông Chỉnh.
- Ông Từ Lễ đã nhận ra nét chữ này. Ông ấy nói đây là chữ của cụ đồ Chiểu, người viết gia phả của họ Phạm ba đời trước. Cụ đồ Chiểu đã tự tử ở giếng đình sau khi viết dòng chữ này. Cháu muốn biết, người con gái họ Phạm bị xóa tên trong gia phả là ai? Và tại sao cụ đồ Chiểu lại viết "không được ghi" bằng mực đỏ đè lên chữ của chính mình?
- Anh câm miệng lại đi!
Ông Chỉnh đứng phắt dậy, mặt đỏ gay vì giận dữ. Ông ta chỉ ngón tay run rẩy vào mặt Khang.
- Anh là đứa con bất hiếu! Cha anh vừa nằm xuống chưa xanh cỏ, anh không lo cúng bái cầu siêu, lại đi bới móc những chuyện hoang đường từ đời tám hoánh nào để bôi nhọ tổ tiên. Tôi yêu cầu anh giao lại mảnh giấy này và toàn bộ tài liệu pháp y cho ban khánh tiết họ Phạm. Đây là việc nội bộ của dòng họ, không đến lượt một đứa hậu sinh như anh làm loạn!
Hai người đàn ông họ Phạm khác cũng đứng dậy, vây quanh bàn trà với ý đồ ép Khang phải để lại đống tài liệu. Khang thu tay lại, chuẩn bị cất tấm kính vào balô thì một tiếng động lớn vang lên từ phía cổng nhà thờ.
Cánh cổng gỗ lim nặng nề bị đẩy ra. Linh bước vào sân, một tay cô cầm chiếc điện thoại đang bật đèn flash sáng trưng, tay kia giữ chân đế tripod nhỏ. Màn hình điện thoại hiển thị giao diện phát trực tiếp của một nền tảng mạng xã hội lớn, số lượng người xem đang tăng lên liên tục.
- Chào mọi người.
Linh nói to, giọng cô vang vọng khắp gian tiền đường.
- Tôi là phóng viên của báo tỉnh. Tôi đang phát trực tiếp buổi làm việc giữa bác sĩ pháp y Phạm Duy Khang và ban khánh tiết họ Phạm làng Cầu Đá. Hiện tại có hơn hai nghìn người đang theo dõi trực tiếp trận họp họ này. Nếu các bác có điều gì cần trao đổi về vụ án nghi vấn trùng tang và việc bán đất nghĩa địa bãi sông Cầu, xin cứ phát biểu trước ống kính.
Sự xuất hiện đột ngột của Linh làm đảo lộn hoàn toàn tình thế. Ông Chỉnh nhìn chiếc điện thoại đang chĩa về phía mình, gương mặt ông ta chuyển từ đỏ gay sang xám ngoét. Những người trưởng bối khác lập tức lấy tay che mặt hoặc quay lưng lại phía cửa. Ở một làng quê coi trọng thể diện như Cầu Đá, việc bị đưa lên mạng xã hội với những thông tin tiêu cực về tranh chấp đất đai và cái chết mờ ám là một đòn chí mạng vào uy tín của dòng họ.
- Cô... cô kia! Ai cho phép cô vào đây quay phim chụp ảnh?
Ông Bính quát lên, nhưng giọng đã mất đi vẻ hung hăng ban đầu, ông ta cố né tránh luồng sáng từ đèn flash của điện thoại.
- Đây là nơi công cộng của dòng họ, và tôi đang thực hiện quyền tác nghiệp báo chí khi có dấu hiệu khuất tất trong cái chết của người dân.
Linh bước hẳn vào trong gian tiền đường, đứng cạnh Khang. Cô khẽ nháy mắt với anh một cái.
- Các bác muốn thu giữ vật chứng của bác sĩ pháp y đang hỗ trợ cơ quan điều tra sao? Việc này có thể bị khép vào tội cản trở hoạt động tố tụng hình sự đấy ạ.
Ông Chỉnh ngừng thở một nhịp để lấy lại bình tĩnh. Ông ta nhìn Linh, rồi nhìn sang Khang, nhận ra mình không thể dùng vũ lực hay uy thế trưởng bối để ép buộc hai người trẻ tuổi này được nữa. Ông ta chậm rãi ngồi xuống ghế, vẫy tay ra hiệu cho những người khác ngồi xuống theo.
- Được rồi.
Ông Chỉnh nói, giọng ông ta run lên vì cố kìm nén cơn giận.
- Chúng tôi không cướp vật chứng của ai cả. Họ Phạm chúng tôi từ xưa đến nay luôn sống đàng hoàng, không có gì phải giấu giếm thiên hạ. Anh Khang nghi ngờ gia phả dòng họ bị sửa đổi, nghi ngờ chúng tôi giấu giếm chuyện người chết đúng không?
Khang im lặng nhìn ông Chỉnh, chờ đợi bước đi tiếp theo của người trưởng họ.
Ông Chỉnh quay sang bảo ông Bính:
- Chú Bính, vào trong gian hậu cung, lấy chiếc hòm gia phả ra đây cho tôi. Hôm nay tôi sẽ mở gia phả họ Phạm trước mặt bàn dân thiên hạ, để xem anh Khang có tìm thấy cái gì gọi là "người bị xóa tên" như anh ấy nói không.
Ông Bính do dự một chút, liếc nhìn chiếc điện thoại của Linh vẫn đang phát trực tiếp, rồi lẳng lặng đi vào gian hậu cung phía sau bàn thờ tổ. Gian hậu cung tối om, chỉ có ánh sáng đỏ lòm của hai ngọn đèn dầu cúng hắt ra những bóng hình kỳ dị lên bức tường gạch trần.
Một lát sau, ông Bính khệ nệ khênh ra một chiếc hòm gỗ sơn son thếp vàng đã xỉn màu. Chiếc hòm dài khoảng hai gang tay, các góc được gia cố bằng những miếng đồng lá chạm trổ hoa văn cổ. Mặt trước hòm có một chiếc khóa đồng bản lớn, rỉ sét bám đầy vào các khe kẽ của ổ khóa.
Ông Chỉnh thò tay vào túi áo trong, lấy ra một sợi dây vải thô có buộc một chiếc chìa khóa đồng dẹt, dài và cong như hình chiếc lá tre. Ông ta cắm chìa khóa vào ổ, xoay mạnh. Một tiếng "cạch" khô khốc vang lên giữa gian thờ im phăng phắc. Tiếng kim loại rỉ sét cọ xát vào nhau nghe rợn người.
Ông Chỉnh mở nắp hòm. Một mùi giấy mốc, mùi gián chết và mùi gỗ mục lâu năm xộc ra ngoài. Bên trong hòm, được bọc trong một tấm vải lụa vàng đã mục nát, là cuốn gia phả họ Phạm. Cuốn sách dày cộp, bìa bằng giấy bồi cứng màu nâu sẫm, gáy sách được khâu bằng những sợi chỉ tơ tằm bản lớn nay đã chuyển sang màu đen.
Ông Chỉnh cẩn thận đặt cuốn gia phả lên bàn trà, tránh xa những vệt nước chè loang lổ. Ông ta nhìn Khang với vẻ thách thức:
- Đây là cuốn gia phả gốc của họ Phạm làng Cầu Đá, được lưu giữ từ thời vua Tự Đức đến nay. Mỗi khi trong họ có người sinh ra hoặc mất đi, trưởng họ đều phải làm lễ cáo yết tổ tiên rồi mới ghi tên vào đây. Anh Khang, anh tự tay lật xem đi. Xem có trang nào bị bôi đen, có tên nào bị xóa như mảnh giấy rách anh tìm thấy ngoài bãi sông không.
Khang kéo cuốn gia phả về phía mình. Linh đưa điện thoại sát lại gần để ghi hình cận cảnh từng trang sách. Khang đeo đôi găng tay cao su y tế mỏng, cẩn thận lật từng trang giấy bản mỏng manh. Giấy bản cổ rất giòn, mỗi lần lật lại phát ra tiếng sột soạt nhẹ như tiếng lá khô rơi ngoài sân đình.
Những trang đầu tiên ghi chép về các cụ tổ đời thứ nhất, thứ hai của họ Phạm bằng chữ Nôm viết rất nắn nót. Nét mực tàu đen nhánh, tuy đã trải qua hơn trăm năm nhưng vẫn rõ ràng. Khang lật nhanh qua các đời tiếp theo, mắt anh tập trung tìm kiếm khoảng thời gian cách đây khoảng ba đời.
- thời điểm trùng với giai đoạn hoạt động của cụ đồ Chiểu và thời kỳ đầu Pháp thuộc.
Đến giữa cuốn sách, tốc độ lật trang của Khang chậm lại. Anh nhận thấy một sự thay đổi rõ rệt trong cách trình bày. Các trang trước đó đều được viết liên tục, dòng chữ này nối tiếp dòng chữ kia, không có khoảng trống. Nhưng đến trang ghi chép về chi họ Phạm ở bến sông vào khoảng cuối thế kỷ mười chín, các nét chữ bỗng nhiên trở nên thưa thớt hơn.
Khang dừng lại ở một trang giấy có mép ngoài bị ố vàng nặng nề bởi những vệt nước khô. Anh dùng ngón tay miết nhẹ dọc theo gáy sách của trang này.
Cảm giác dưới lớp găng tay cao su cho thấy phần gáy sách ở đoạn này dày hơn bình thường một chút. Khang ghé sát mắt xuống, quan sát kỹ phần gáy khâu chỉ.
Ở kẽ hở giữa hai trang giấy bản, có những sợi chỉ tơ tằm bị cắt đứt nửa chừng, đầu sợi chỉ xơ ra xám xịt. Và quan trọng hơn, có những vết rách nham nhở, rất nhỏ chạy dọc theo nếp gấp của gáy sách. Đó không phải là vết rách tự nhiên do giấy bị mục theo thời gian. Mà là dấu vết của việc một hoặc nhiều trang giấy đã bị dùng dao lam hoặc kéo sắc cắt sát tận gốc gáy sách để người đọc không dễ dàng phát hiện ra sự thiếu hụt.
Khang lấy mảnh giấy mục ép trong tấm kính ra, đặt cạnh khoảng trống bị xé trong cuốn gia phả.
Chất giấy bản của mảnh giấy mục màu vàng xám hoàn toàn trùng khớp với chất giấy của các trang xung quanh khoảng trống đó. Khi Khang đặt mép rách của mảnh giấy mục sát vào phần gốc giấy còn sót lại ở gáy cuốn gia phả, những xơ giấy nhỏ li ti khớp nhau. Chúng giống hai mảnh ghép của một bức tranh bị xé đôi.
Nét chữ mực tàu cổ của cụ đồ Chiểu trên mảnh giấy mục cũng tương đồng hoàn toàn với nét chữ ở trang trước khoảng trống bị thiếu. Nhưng ở trang tiếp sau khoảng trống, nét chữ đã thay đổi hẳn, nét chữ to hơn, thô hơn và được viết bởi một người khác hoàn toàn.
Cả gian thờ họ Phạm chìm vào một sự im lặng đáng sợ. Chỉ có tiếng gió sông Cầu vẫn thổi rít qua khe cửa sổ gỗ, tạo nên những âm thanh u uất.
Khang ngẩng đầu lên, ngón tay anh vẫn chỉ vào khoảng trang thiếu trong cuốn gia phả. Anh nhìn thẳng vào mắt ông Chỉnh:
- Cuốn gia phả này bị thiếu đúng ba trang. Người ta đã dùng dao sắc cắt bỏ chúng đi. Khoảng trống này nằm ngay sau phần ghi chép về chi họ Phạm ở bến sông ba đời trước. Bác Chỉnh, bác giải thích thế nào về việc này? Ai đã xé những trang này khỏi gia phả dòng họ?
Ông Chỉnh nhìn chằm chằm vào khoảng trống bị xé ở gáy cuốn gia phả, gương mặt ông ta lúc này xám ngoét như người không còn giọt máu. Hai bàn tay ông ta bám chặt vào mép bàn gỗ gụ, run rẩy đến mức làm chiếc chén sứ bên cạnh khẽ va vào đĩa kêu lanh tanh.
- Tôi... tôi không biết.
Giọng ông Chỉnh run bắn lên, mất hẳn vẻ uy quyền lúc trước.
- Gia phả này truyền qua nhiều đời trưởng họ, đến đời tôi thì nó đã như thế này rồi. Tôi chưa từng tự ý xé một trang nào...
- Nhưng bác biết rõ ai là người bị xóa tên đúng không?
Khang dồn hỏi, giọng anh lạnh lùng nhưng đầy sức ép.
- Người con gái họ Phạm không được ghi tên, không được lập bài vị thờ cúng là ai? Tại sao cụ đồ Chiểu lại phải viết dòng chữ đỏ đó trước khi tự tử ở giếng đình? Có phải tất cả những cái chết gần đây trong họ, từ cha tôi đến chú Dậu, đều liên quan đến bí mật của ba trang giấy bị xé này không?
Ông Chỉnh không trả lời. Ông ta quay mặt đi hướng khác, hơi thở dốc và nặng nề. Những người trưởng bối còn lại cũng cúi gằm mặt xuống bàn, không ai dám nhìn vào ống kính điện thoại của Linh vẫn đang sáng trưng.
Đúng lúc đó, từ gian hậu cung phía sau bàn thờ tổ, một luồng gió lạnh buốt từ đâu tràn ra, thổi tắt phụt hai ngọn đèn dầu cúng màu đỏ. Gian thờ bỗng chốc tối sầm lại, chỉ còn ánh sáng trắng lạnh từ chiếc điện thoại của Linh hắt lên những bức tượng thờ và bài vị bằng gỗ sơn son thếp vàng.
Mùi khói nhang trầm đang nồng nặc bỗng nhiên biến mất, thay vào đó là mùi bùn đất ẩm ướt và mùi tanh nồng của nước giếng đình bốc lên đậm đặc.
Khang nhìn về phía bát hương lớn bằng đồng đặt ở chính giữa bàn thờ tổ. Nén nhang lớn cao hơn gang tay đang cháy dở, tàn nhang đỏ hồng bỗng nhiên tắt phụt, không để lại một sợi khói nào. Cả gian thờ họ Phạm rơi vào một sự im lặng tịch mịch, lạnh lẽo đến gai người.