VỆT MỰC TRÊN THƯỚC LỖ BAN - Chương 1: Tiếng Đục Trong Gian Thờ Khóa
Chiếc xe khách thả Nam xuống đầu làng khi trời đã ngả chiều. Mặt đường còn ẩm sau cơn mưa trưa, bùn non bám thành từng mảng vào đế giày. Nam đứng yên vài…
Nội dung chương
Chiếc xe khách thả Nam xuống đầu làng khi trời đã ngả chiều. Mặt đường còn ẩm sau cơn mưa trưa, bùn non bám thành từng mảng vào đế giày. Nam đứng yên vài nhịp thở, siết chặt quai túi dụng cụ trên vai, nhìn con đường lát gạch cũ chạy sâu vào dãy cau thẳng tắp. Mùi rơm trộn khói bếp kéo từ các mái nhà thấp, chen với mùi nước ao tanh nhẹ, làm cổ họng anh khô đi theo một cách khó gọi tên.
Ba năm rồi anh mới về lại làng đúng nghĩa ở lại qua đêm. Lần gần nhất là đám giỗ cha. Khi ấy anh đi xe máy từ sáng sớm, cúng xong là quay đầu về thành phố ngay, không nhìn thẳng vào cửa từ đường. Hôm nay thì khác. Trong túi áo của Nam là chìa khóa do bác trưởng họ gửi lên cùng một tờ giấy vỏn vẹn hai dòng: nhà thờ xuống cấp, về sửa gấp trước lễ tế tháng tới.
Từ đường họ Đoàn nằm ở cuối con ngõ đất. Cổng tam quan thấp, mái ngói xệ một góc, hai trụ đá mọc rêu xanh tận đỉnh. Trên vách gạch bên trái còn vệt nứt chạy chéo như một vết dao cũ chưa lành. Nam đưa tay đẩy cánh cổng gỗ, bản lề rít một tiếng mỏng rồi mở dần. Bên trong là sân gạch rộng, cỏ chỉ mọc lưa thưa ở các khe hở, vậy mà cả khoảng sân vẫn toát ra vẻ bỏ mặc lâu ngày.
Anh đặt túi đồ xuống hiên, quét mắt một lượt theo thói quen nghề. Xà ngang võng nhẹ ở đầu hồi phải. Máng xối mục mép. Cửa gian chính co ngót không đều, khe sáng lọt qua mỏng như lưỡi dao. Trên trần hành lang có mảng mối đùn đất mới. Nam nhẩm nhanh trình tự xử lý trong đầu rồi mở sổ tay, viết từng việc thành danh sách ngắn gọn. Làm mộc không sợ việc nhiều, chỉ sợ làm sai thứ tự.
Tiếng dép lẹp kẹp kéo vào sân. Cô Sương, em gái út của cha anh, bưng qua một bình nước chè và chiếc đĩa lạc rang. Cô nhìn Nam từ đầu đến chân, mắt đỏ hoe nhưng miệng cố cười.
– Về được là tốt rồi. Từ đường dạo này lạ lắm.
Nam kéo ghế mời cô ngồi.
– Lạ sao cô.
– Đêm có tiếng bào gỗ. Ban đầu tưởng mèo chạy, sau nghe kỹ như ai cầm bào kéo từng đường. Cả mấy nhà quanh đây đều nghe.
Nam cầm chén nước, xoay nhẹ.
– Gỗ cũ co giãn do ẩm thôi cô. Nhà già, đêm lạnh, tự nó kêu.
Cô Sương không cãi, chỉ đặt thêm lên bàn một bó nhang và hộp diêm.
– Tối mất điện thì thắp đèn dầu. Đừng làm khuya quá.
Khi bóng cô khuất qua cổng, sân lại chìm vào tiếng ve muộn. Nam mở chiếc hòm gỗ cũ để trong chái phải, loại hòm từng theo ông nội đi khắp các công trình trong vùng. Nắp hòm vừa bật lên, mùi dầu lanh cũ và sắt han rịn ra, dày và lạnh. Bên trong, bộ đục thép vẫn xếp thành hàng, quai búa mòn bóng ở chỗ tay cầm. Dưới cùng là một cây thước gỗ dài, cạnh mỏng, khắc chi chít các vạch đo lạ hơn thước thường.
Nam nhấc cây thước lên, ngón tay cái lướt dọc mép. Gỗ đã sẫm màu vì thời gian, nhẵn tới mức trơn như da cá. Gần giữa thân thước có một đường mờ màu nâu sẫm, nhìn nghiêng mới thấy. Anh cau mày, đưa lên sát mắt rồi hạ xuống. Chỉ là vệt mực cũ, hoặc vết bẩn lâu năm. Anh đặt lại thước vào hòm, nhưng rồi nghĩ sao lại lấy ra lần nữa, cho vào túi đồ cá nhân.
Trời tối nhanh sau bữa cơm giản dị ở nhà cô Sương. Điện trong xóm chập chờn vài lần rồi tắt hẳn. Nam châm đèn pin đi kiểm tra vòng ngoài trước khi ngủ. Gió thổi qua hàng cau, lá quệt nhau thành tiếng lụa xát khô. Anh dừng lại trước cửa gian thờ bên trái, nơi luôn khóa bằng một sợi xích đen và ổ khóa đồng to bản. Mặt khóa xỉn màu, nhưng thân xích lại sáng bất thường ở mấy mắt đầu, như mới có người chạm tay thường xuyên.
Anh chạm thử vào khóa. Lạnh toát.
– Mai dọn chỗ này sau.
Nam tự nói nhỏ, quay đi.
Sáng hôm sau, anh bắt đầu việc từ sớm. Mặt trời chưa lên hẳn, sân gạch còn ngậm sương. Nam dựng thang, kiểm tra mối ở đầu mái, thay hai thanh li tô mục, cạo sạch rêu bám trên máng nước. Mỗi nhát búa nện xuống dứt, gọn, không dư lực. Đến gần trưa, anh chuyển sang phần cửa chính, thứ sẽ quyết định toàn bộ độ ổn định của mặt tiền.
Nam lấy cây thước gỗ từ túi ra, đặt sát khung cửa. Vạch đo đầu tiên trùng đẹp. Vạch thứ hai lệch một ly. Anh đổi điểm tựa, đo lại từ hướng ngược, kết quả vẫn lệch đúng một ly như cũ. Anh đổi sang thước thép hiện đại để kiểm chứng, số đo lại khớp gần như tuyệt đối. Nam đứng thẳng người, nhìn qua lại giữa hai cây thước, lưỡi lướt nhẹ trong má.
– Thước cũ cong nhẹ.
Anh kết luận nhanh để khỏi mất nhịp.
Nhưng lúc anh kéo thước ra khỏi khung cửa, đầu thước vừa chạm nắng thì đường mờ trên thân gỗ lóe lên đỏ hơn một thoáng, rồi tắt ngay khi anh nghiêng tay. Nam nheo mắt nhìn kỹ. Không còn gì ngoài màu gỗ sẫm bình thường.
Đầu giờ chiều, bác Hưng vào từ đường. Áo sơ mi trắng đóng thùng chỉn chu, cổ tay đeo đồng hồ mặt đen bóng. Bác đứng giữa sân một lúc rồi tiến tới chỗ Nam đang bào phẳng cánh cửa.
– Việc gì cần làm thì cứ làm. Riêng gian thờ bên trái để nguyên.
Nam ngẩng lên.
– Nếu để nguyên, nước vẫn ăn chân tường. Khóa mãi sẽ mốc, mai mốt mục hết.
– Bác đã nói để nguyên.
Giọng bác Hưng không cao, nhưng cứng như miếng gỗ lim già. Nam đặt cây bào xuống, lau mồ hôi ở thái dương.
– Cháu nhận sửa tổng thể. Chỗ nào hỏng phải mở kiểm tra.
Bác Hưng bước thêm nửa bước, nhìn thẳng vào mắt anh.
– Đừng thử đo cửa gian đó. Đừng động vào khóa.
Nói xong bác quay lưng đi ngay, gót giày nện đều trên nền gạch. Nam nhìn theo, quai hàm siết lại. Trong đầu anh hiện lên tờ giấy hai dòng gọi về sửa gấp. Gọi về rồi cấm đo cửa. Chuyện vô lý kiểu này chỉ khiến tay thợ khó chịu hơn bất cứ lời dọa nào.
Chiều xuống, trời kéo mây thấp, ánh sáng trong từ đường chuyển sang màu chì. Nam dọn dụng cụ, quét mạt gỗ gom thành một đống ở góc sân. Anh ngồi xổm một lúc, chống khuỷu tay lên gối, nghe lưng áo dính mồ hôi lạnh. Từ nhà bên, cô Sương đem sang nồi cháo nóng.
– Lại cãi với bác Hưng à.
– Bác ấy không cho cháu mở gian thờ trái.
Cô Sương múc cho Nam một bát, mắt nhìn xuống mặt cháo.
– Từ ngày ông nội mất, chỗ đó khóa suốt. Họ bảo giữ lệ cũ.
– Lệ gì mà phải khóa.
Cô im một lát rồi đáp nhỏ.
– Lệ giữ im lặng.
Nam bật cười nhạt.
– Im lặng không chống được mối mọt đâu cô.
Ăn xong, anh quay lại việc. Mưa bắt đầu nặng hạt, gõ trên mái ngói thành chuỗi tiếng đều đều. Điện vẫn chưa có. Nam thắp một cây đèn dầu đặt trên bàn gỗ dài giữa gian chính. Ánh lửa vàng mỏng quét qua các cột gỗ đen bóng vì khói nhang, tạo thành những dải sáng tối rung nhẹ theo gió lùa.
Anh kéo cây thước gỗ ra lần nữa, lau bằng giẻ khô. Dưới ánh đèn dầu, đường mờ giữa thân thước hiện rõ thành một vệt đỏ thẫm, mảnh như sợi chỉ nhưng chạy liền mạch từ vạch đầu đến quá nửa thân thước. Nam đứng khựng. Anh tắt đèn pin trong tay, chỉ để đèn dầu sáng. Vệt đỏ càng rõ. Bật đèn pin lại, vệt đỏ nhạt đi gần như mất hẳn.
Nam thử ba lần. Kết quả không đổi.
Không khí trong gian chính tự nhiên nặng lên, như có lớp bụi mịn vô hình phủ vào lồng ngực mỗi lần hít. Anh đặt thước xuống bàn, đi một vòng quanh các cột cho tỉnh đầu, rồi quay lại. Tay nghề dạy anh một nguyên tắc: thứ gì lặp lại nhiều lần thì không còn là ngẫu nhiên. Anh dựng thước vào mép cửa chính, đối chiếu vạch đo với đường chân tường. Các vạch đặc biệt trên thân thước rơi đúng vào điểm nối giữa hai viên đá, nơi bề mặt mòn lõm như đã có người tì bào hàng nghìn lần.
Một tiếng cộc vang lên ở đâu đó trên trần.
Nam ngẩng đầu. Không thấy gì.
Anh tiếp tục đo, ghi nhanh từng số vào sổ tay. Vạch lạ thứ ba rơi đúng trục với cửa gian thờ bên trái, dù anh đang làm ở gian giữa. Nam bước chậm qua bên đó, soi đèn vào ổ khóa. Mặt đồng phản chiếu ánh lửa đục mờ. Trên nền gạch trước cửa có một vệt bụi mỏng, kéo thành đường thẳng như dấu ai quét qua bằng cạnh gỗ.
Nam quỳ xuống, đưa ngón tay quệt thử. Bụi mới, chưa dính ẩm.
Mưa ngoài sân nhỏ dần rồi tắt. Tiếng côn trùng cũng rút mỏng. Đêm đổ xuống rất sâu, sâu đến mức Nam nghe rõ cả tiếng máu chạy trong tai khi anh ngồi trở lại bàn, ghi nốt phần việc ngày mai. Đồng hồ trên điện thoại báo hai giờ bốn mươi sáu, cuối canh tư. Anh định thu dọn đi ngủ thì một âm thanh rít nhẹ cắt ngang không khí.
Xoẹt.
Như tiếng lưỡi bào kéo trên thớ gỗ khô.
Nam giữ nguyên tư thế, mắt nhìn thẳng vào ngọn đèn dầu đang rung nhẹ. Anh chờ vài giây. Không có gì tiếp theo. Anh bật cười khan một tiếng, tự nhắc mình đừng để chuyện vệt đỏ dẫn đi quá xa.
Xoẹt.
Lần này rõ hơn. Kéo dài hơn. Đến từ hành lang trái.
Nam đứng dậy, nhấc cây đèn dầu và đèn pin, bước chậm về phía gian thờ khóa. Mỗi bước chân chạm gạch đều vang thành tiếng cụt trong không gian kín. Đến trước cửa, anh dừng lại, nghiêng đầu lắng nghe.
Cộc. Cộc. Cộc.
Tiếng đục gỗ đều tay, nhịp chắc, không nhanh không chậm. Âm thanh phát ra từ bên trong gian thờ, từ phía sát tường hậu, nơi đáng lẽ trống đặc vì đồ thờ cố định. Nam áp tai vào cánh cửa. Tiếng đục ngừng ngay tức thì. Anh nín thở.
Bên ngoài, sân tối đen, không một tiếng gà.
Anh lùi nửa bước, hạ đèn xuống ngang hông, soi qua khe dưới chân cửa. Từ trong khe, một lớp mạt gỗ màu vàng nhạt trườn ra thành sợi mỏng, rơi xuống nền gạch ngay trước mũi giày anh.
Nam cúi thấp người, tay chạm vào đống mạt mới. Còn ấm.
Phía trong cánh cửa khóa, tiếng bào lại kéo lên một đường dài rợn gáy. Ngay sau đó là ba nhát đục dồn dập, mạnh đến mức ổ khóa đồng rung khẽ và phát tiếng kim loại va nhau khô lạnh.
Nam giật thẳng người, tim đập dội vào ngực như búa nện.
Trong đêm im bặt trước canh gà, từ bên trong gian thờ khóa, có người đang làm mộc.