ÂM BINH ĐÀO KÊNH VĨNH TẾ - Chương 16: Tiếng Hò Lần Nữa Trong Mưa
Ba giờ sáng ngày hai mươi mốt tháng mười, mưa bắt đầu rơi trên sà lan neo giữa kênh Vĩnh Tế. Mưa không lớn, nhưng đều và lạnh, gõ lên mái tôn của khoang…
Nội dung chương
Ba giờ sáng ngày hai mươi mốt tháng mười, mưa bắt đầu rơi trên sà lan neo giữa kênh Vĩnh Tế. Mưa không lớn, nhưng đều và lạnh, gõ lên mái tôn của khoang điều khiển thành một thứ tiếng nền liên tục làm ca trực khó phân biệt được những âm thanh ở xa. Lê Quốc Trung đang ở ca trực giữa đêm cùng Thạch Văn Kha và Đỗ Minh Quân, đúng ca mà anh tự xếp mình vào sau khi ban hành lịch trực mới. Trên bàn khoang, hai máy ghi âm đặt ở hai đầu sà lan đều đang chạy, đèn đỏ nhỏ nhấp nháy đều. Máy đo rung kẹp ở lan can giữa thân sà lan truyền số liệu về một màn hình nhỏ, đường biểu đồ nhấp nhô theo nhịp sóng vỗ và nhịp mưa rơi, chưa có gì vượt ra ngoài biên độ bình thường của một đêm mưa trên sông.
Thạch Văn Kha ngồi ở cửa khoang, áo mưa khoác hờ trên vai, không ngủ gật một phút nào. Người lớn lên trên sông có khả năng ngồi yên rất lâu mà vẫn nghe được hết mọi thứ quanh mình. Đỗ Minh Quân thì ngồi trước bàn máy, thỉnh thoảng lại ngẩng lên nhìn đồng hồ treo tường, rồi nhìn ra màn mưa ngoài cửa sổ khoang, nơi ánh đèn boong chỉ soi được một khoảng nước rất ngắn trước khi bị mưa và bóng tối nuốt mất.
Tiếng hò tới không báo trước. Nó nổi lên từ phía khúc cua, xuyên qua tiếng mưa, rõ và gần hơn hẳn lần đầu tiên đội nghe thấy trên sà lan này. Đó là tiếng hò kéo đất của nhiều người cùng cất lên một nhịp, trầm, dài, có điểm dừng để lấy hơi rồi lại nối tiếp, như một tổ lao động đang cùng kéo một vật nặng trên bờ đất ướt. Lê Quốc Trung đứng bật dậy khỏi ghế. Thạch Văn Kha cũng đứng lên, tay vịn khung cửa. Đỗ Minh Quân nhìn đồng hồ, đọc to giờ cho máy ghi âm nghe rõ, rồi với tay tăng độ nhạy của máy đo rung.
- Ba giờ đúng. - Đỗ Minh Quân nói lớn. - Ghi mốc ba giờ đúng.
Ngay sau nhịp hò thứ hai, tiếng gõ mõ bắt đầu. Tiếng mõ khô, đều, gõ theo nhịp kéo, và lần này nó không chỉ làm rung nhẹ mạn sà lan như trước. Nó làm rung cả lan can sắt nơi máy đo rung đang kẹp. Lê Quốc Trung bước nhanh ra cửa khoang, đặt tay lên lan can. Lòng bàn tay anh cảm nhận rõ từng nhịp rung truyền qua thanh sắt lạnh và ướt mưa, rung theo đúng nhịp gõ, mạnh yếu đều đặn, rồi yếu dần ở cuối mỗi đợt hò. Đường biểu đồ trên màn hình nhỏ nhảy vọt lên thành những đỉnh đều nhau, cao hơn hẳn biên độ của sóng và mưa, giữ nguyên hình dạng đó qua ba đợt hò liên tiếp.
- Đây là lần nghe tiếng hò thứ 2. - Lê Quốc Trung nói rõ từng chữ, hướng về phía máy ghi âm trong khoang. - Ba giờ sáng, ngày hai mươi mốt tháng mười, trời mưa, ca trực ba người cùng nghe. Ghi đúng cụm đó vào biên bản ca.
Thạch Văn Kha bước ra boong dưới mưa, đứng yên ở mũi sà lan, mặt hướng về phía khúc cua tối đen. Anh không gọi, không thắp đèn, không làm bất kỳ điều gì ngoài đứng nghe. Một lúc sau anh quay vào, áo mưa ướt sũng hai vai. Anh nói ngắn gọn rằng phía khúc cua không có ghe nào, không có đèn nào. Tiếng hò đó không phát ra từ mặt nước gần sà lan. Nó vọng tới từ phía bờ trong của khúc cua, đúng hướng hành lang mà đội vẫn theo dõi. Anh nói xong thì ngồi xuống, hai tay đan vào nhau, giữ im lặng cho tới khi tiếng hò dứt hẳn.
Tiếng hò kéo dài không lâu. Sau đợt thứ ba, nó thưa dần, xa dần, rồi chìm vào tiếng mưa đều đặn như thể chưa từng nổi lên. Tiếng gõ mõ ngừng theo cùng một nhịp. Lan can sắt hết rung. Đường biểu đồ trên màn hình nhỏ tụt xuống trở lại biên độ của sóng và mưa. Cả quá trình từ lúc bắt đầu tới lúc kết thúc chỉ kéo dài vài phút, nhưng ba người trong ca trực đều biết mình vừa nghe cùng một thứ, ở cùng một giờ, với cùng một nhịp rung truyền qua thân sà lan.
Đỗ Minh Quân tua lại ngay hai máy ghi âm. Máy ở khoang điều khiển thu được tiếng mưa, tiếng ba người nói và một dải rung trầm kéo dài ở nền âm thanh mà khi nghe bằng tai thường rất khó tách khỏi tiếng mưa. Máy ở đuôi sà lan cũng tương tự, chỉ có tiếng nước, tiếng mưa và tiếng rung cơ học đều đặn. Không máy nào thu được tiếng hò thành lời rõ ràng, không máy nào thu được tiếng người nào riêng lẻ. Kết quả đó giống hệt những lần trước, và nó làm Đỗ Minh Quân đấm nhẹ tay xuống bàn một cái vì bất lực.
- Tai người nghe rõ mồn một, máy thì chỉ thu được cái rung. - Đỗ Minh Quân nói. - Lần nào cũng vậy. Cứ như âm thanh đó đi qua sắt và qua nước thì tới được mình, còn đi qua không khí tới micro thì nó tan hết.
- Máy đo rung thì ghi được hẳn hoi. - Lê Quốc Trung chỉ vào màn hình. - Từ đêm nay mình có thêm một nguồn ghi độc lập, và nó khớp giờ, khớp nhịp với tai nghe. Cậu xuất biểu đồ rung của mười phút quanh ba giờ sáng ra, in hai bản, kẹp vào biên bản ca. Tai nghe là một nguồn, biểu đồ rung là nguồn thứ hai, giờ giấc trùng nhau. Ai muốn bác thì phải bác cả hai.
Trong lúc chờ biên bản được viết xong, Đỗ Minh Quân mở lại biểu đồ rung ở độ phóng lớn nhất mà phần mềm cho phép và chỉ cho Lê Quốc Trung xem hình dạng của từng đỉnh rung. Mỗi đợt hò tương ứng với một cụm đỉnh đều nhau, cách nhau bằng những khoảng nghỉ ngắn và đều, giống hệt nhịp nghỉ để một tổ người cùng lấy hơi và đổi tay kéo. Anh so sánh cụm đỉnh đó với biểu đồ rung của một đêm mưa bình thường được ghi mấy ngày trước, khi chỉ có sóng vỗ và mưa rơi tác động lên lan can. Biểu đồ của đêm bình thường nhấp nhô ngẫu nhiên, cao thấp không theo chu kỳ nào. Còn biểu đồ của mười phút quanh ba giờ sáng nay thì có chu kỳ rõ ràng, lặp lại ba lần, và kết thúc đột ngột chứ không tắt dần theo kiểu một nguồn rung cơ học bị ngắt điện vẫn hay để lại.
Thạch Văn Kha nghe Đỗ Minh Quân giải thích xong thì gật đầu chậm rãi. Anh nói người kéo đất ngày xưa làm việc theo nhịp hò, một người bắt nhịp, cả tổ cùng kéo, cùng nghỉ, và tiếng mõ gõ là để giữ nhịp cho những người ở xa không nghe rõ tiếng hò vẫn kéo đúng cùng một lúc. Anh nói anh không rành biểu đồ máy móc, nhưng cái chu kỳ đều nhau mà Đỗ Minh Quân vừa chỉ, với anh, chính là nhịp làm việc của một tổ người, không phải nhịp của máy và cũng không phải nhịp của sóng. Lê Quốc Trung ghi lại nhận xét đó vào biên bản ở phần ý kiến người trực, ghi rõ đây là nhận xét của Thạch Văn Kha với tư cách người địa phương am hiểu việc kéo đất thủ công, không ghi nó thành kết luận kỹ thuật của đội.
Sau đó cả ca trực cùng ra boong kiểm tra lại một lượt các vị trí có thể phát ra tiếng động trên chính sà lan, để loại trừ khả năng âm thanh và rung động vừa rồi sinh ra từ thiết bị của đội. Họ kiểm tra máy phát điện đang chạy ở chế độ thấp, kiểm tra các thùng phuy rỗng buộc ở mạn, kiểm tra dây cáp treo và tời neo. Không vật nào trên sà lan có thể tự tạo ra một chu kỳ rung đều kéo dài vài phút rồi ngừng đột ngột như vậy. Đỗ Minh Quân ghi kết quả kiểm tra loại trừ này thành một danh mục riêng, từng hạng mục một, có giờ kiểm tra cụ thể cho từng hạng mục, và cả ba người cùng ký xác nhận ở cuối danh mục trước khi quay vào khoang.
Trần Hữu Phước bị tiếng động trong khoang làm thức giấc, khoác áo đi lên kiểm tra ngay sau đó. Anh đi một vòng quanh sà lan dưới mưa, soi đèn kiểm tra từng dây neo, từng cọc giữ và vị trí sà lan so với mốc sáng ở bờ. Khi quay vào khoang, anh khẳng định chắc chắn sà lan không trôi, neo không tuột, thân sà lan không va vào vật nào dưới nước. Anh cũng khẳng định không có phương tiện nào khác neo hay đi qua gần sà lan trong khoảng thời gian vừa rồi. Anh nói vậy vì anh đã hỏi cả ca trực ở mũi và đuôi. Lời khẳng định của Trần Hữu Phước được ghi vào biên bản ca ngay trong đêm, có chữ ký của anh bên dưới phần kiểm tra neo.
Lê Quốc Trung ngồi viết biên bản ca trực trong lúc mưa vẫn rơi đều trên mái tôn. Anh ghi giờ bắt đầu là ba giờ sáng, ghi hướng vọng tới của tiếng hò, ghi nhịp rung ở lan can và biểu đồ máy đo rung, ghi kết quả kiểm tra hai máy ghi âm và kết quả kiểm tra neo của Trần Hữu Phước. Anh không ghi một chữ nào về việc tiếng hò là của ai. Việc đó không nằm trong phần đội anh đo được đêm nay. Ba người trong ca cùng ký vào biên bản. Thạch Văn Kha ký sau cùng. Ký xong, anh nói một câu rất nhỏ. Anh nói ở quê anh, người ta nghe tiếng hò kéo đất ban đêm ở bờ kênh xưa thì sáng hôm sau sẽ ghé đình thắp hương. Họ thắp hương không phải vì sợ. Họ thắp hương vì biết ơn những người đã kéo đất cho con kênh này có hình từ ngày đầu tiên.
Mưa ngớt dần về gần sáng. Bầu trời phía Châu Đốc hửng lên một màu xám đục sau lớp mây dày. Lê Quốc Trung ra boong đứng một mình sau khi giao ca, nhìn mặt kênh ướt mưa đang chảy mạnh về phía khúc cua, tay vẫn đặt hờ lên lan can sắt lúc này đã yên và lạnh, chỉ còn rung rất nhẹ theo nhịp sóng thường ngày. Đêm nay lan can đó đã rung theo một nhịp khác. Đó là nhịp kéo đất của những người mà không ai trong đội nhìn thấy. Anh đứng yên nghe tiếng mưa cuối đêm rơi xuống mặt nước. Anh chờ ca sáng tới thay để bắt đầu một ngày đo mới trên hành lang chưa chịu yên này.