ÂM BINH ĐÀO KÊNH VĨNH TẾ - Chương 17: Những Mốc Giờ Trùng Nhau
Chín giờ ba mươi phút sáng ngày hai mươi hai tháng mười, phòng điều khiển trên sà lan được dọn trống một khoảng bàn dài. Khoảng bàn đó dành để Phạm Thanh…
Nội dung chương
Chín giờ ba mươi phút sáng ngày hai mươi hai tháng mười, phòng điều khiển trên sà lan được dọn trống một khoảng bàn dài. Khoảng bàn đó dành để Phạm Thanh Hà trải bảng đối chiếu mà cô đã làm suốt buổi chiều và buổi tối hôm qua. Bảng gồm nhiều cột kẻ tay trên giấy khổ lớn, mỗi hàng là một hiện tượng, mỗi cột là một thuộc tính: ngày giờ, vị trí, người chứng kiến, thiết bị ghi nhận, kết quả kiểm tra loại trừ và mức độ trùng khớp với hành lang đáy kênh. Lê Quốc Trung đứng ở đầu bàn, Đỗ Minh Quân và Trần Hữu Phước đứng hai bên, Huỳnh Ngọc Mai ngồi ở cuối bàn với tập bản đồ của bà đặt ngay ngắn trước mặt. Buổi trình bày này là do Lê Quốc Trung triệu tập, để trước khi đem bảng lên văn phòng dự án, cả đội phải cùng nhìn lại nó một lượt và thống nhất từng dòng chữ trong đó.
Phạm Thanh Hà cầm bút, đi từng hàng một.
- Hàng đầu tiên, dải đậm dịch chuyển trên siêu âm, xảy ra ban ngày, vị trí nằm gọn trong hành lang. - Phạm Thanh Hà nói. - Hàng thứ hai, kim la bàn quay ở khúc cua, xảy ra buổi chiều, vị trí chồng lên mép hành lang. Hàng thứ ba, tiếng hò lúc ba giờ sáng kèm rung mạn, xảy ra ban đêm, vị trí là sà lan neo ngay trên hành lang. Hàng thứ tư, luồng xoáy hất nghiêng thuyền ở khúc cua, ban ngày, vị trí ở mép trên của hành lang. Hàng thứ năm, chiếc thuyền trống lướt ngược dòng lúc năm giờ hai mươi phút sáng, đi dọc tim hành lang. Hàng thứ sáu, dải đậm dịch chuyển lần nữa, ban ngày, vẫn trong hành lang và đi dọc tuyến đào cũ. Hàng thứ bảy, tiếng hò lần nữa lúc ba giờ sáng kèm rung lan can và biểu đồ máy đo rung, vẫn từ hướng khúc cua.
Cô đặt bút xuống, chỉ vào hai cột cuối của bảng.
- Kết luận của bảng chỉ có hai ý. - Phạm Thanh Hà nói tiếp. - Ý thứ nhất, các lần hò và rung mạn đều rơi vào khung ba giờ sáng, không lệch một lần nào, dù trời mưa hay trời quang. Ý thứ hai, các hiện tượng còn lại, siêu âm, xoáy, la bàn và thuyền lạ, đều rơi vào cùng một hành lang đáy kênh, không hiện tượng nào nằm ngoài. Ngoài hai ý đó ra, bảng này không kết luận thêm gì hết. Nó không nói hiện tượng là do ai gây ra. Nó chỉ nói thời gian và vị trí trùng nhau tới mức nào.
Lê Quốc Trung gật đầu. Đó chính là cách trình bày mà anh muốn đem lên dự án, chặt chẽ và không vượt quá dữ kiện. Anh cho chụp lại bảng đối chiếu, in thành ba bộ, một bộ cho đội giữ, một bộ cho Huỳnh Ngọc Mai giữ kèm bản đồ của bà, và một bộ để anh mang lên văn phòng dự án ngay trong buổi trưa.
Trước buổi họp ở văn phòng, Phạm Thanh Hà còn dành hai mươi phút để tự kiểm tra lại bảng đối chiếu theo yêu cầu của Lê Quốc Trung. Cô đối chiếu từng giờ giấc trong bảng với sổ trực gốc và nhật ký máy. Cô phát hiện một dòng ghi lệch mười phút ở mốc luồng xoáy do người chép tay buổi tối ghi nhầm. Cô sửa lại ngay trước mặt cả đội. Cô ghi chú rõ chỗ sửa bằng bút đỏ kèm chữ ký của mình bên cạnh. Lê Quốc Trung nhìn chỗ sửa đỏ đó mà gật đầu hài lòng. Anh nói một bảng đối chiếu đem lên dự án thà có một chỗ sửa đỏ minh bạch còn hơn sạch đẹp mà sai giờ. Chỉ cần một mốc giờ sai, toàn bộ giá trị của bảng sẽ bị bác bỏ trong phòng họp. Đội sẽ không còn cơ hội trình bày lại lần thứ hai với cùng một sự tin cậy như lần đầu.
Đỗ Minh Quân bổ sung thêm vào cuối bảng một cột ghi riêng về những kiểm tra loại trừ đã thực hiện cho từng hiện tượng. Cột đó ghi từ kiểm tra trôi neo, kiểm tra vật kim loại trên thuyền, kiểm tra thiết bị của sà lan cho tới kiểm tra lịch ghe dân qua lại trong các khung giờ xảy ra hiện tượng. Cột bổ sung này làm bảng dài thêm một trang. Nhưng nó biến bảng từ một danh sách trùng khớp thành một hồ sơ có phương pháp. Chính Bùi Quốc Anh trong buổi họp đã dừng lại ở trang bổ sung đó lâu nhất. Ông dùng bút chì gạch dưới hai dòng trước khi đặt câu hỏi về bằng chứng vật chất. Lê Quốc Trung ghi nhận chi tiết nhỏ đó, vì nó cho thấy chủ đầu tư không hề bỏ qua công việc của đội, ông chỉ bị ràng buộc bởi loại bằng chứng mà một dự án xây dựng được phép dùng để đổi quyết định đã ký.
Buổi họp ở văn phòng dự án diễn ra lúc mười một giờ. Bùi Quốc Anh ngồi ở vị trí chủ trì, Đặng Trọng Nghĩa ngồi bên cạnh với tập lịch thi công và bảng tính phạt tiến độ quen thuộc. Lê Quốc Trung trình bày bảng đối chiếu trong khoảng mười lăm phút, không thêm một lời bình luận nào ngoài nội dung đã ghi trên giấy. Khi anh dứt lời, Bùi Quốc Anh cầm bộ bảng lên xem lại một lượt nữa, lật từng trang chậm rãi, rồi đặt xuống bàn.
- Bảng của anh làm kỹ, tôi ghi nhận. - Bùi Quốc Anh nói. - Nhưng anh Trung, trùng khớp về giờ và trùng khớp về vị trí vẫn là trùng khớp. - Ông nói tiếp, giọng điềm tĩnh. - Dự án cần một bằng chứng vật chất. Một vật thật cầm lên được, đo được bằng phương pháp độc lập, đặt lên bàn này được. Chừng nào chưa có vật đó, tôi chưa thể lấy một bảng trùng khớp giờ để đổi tọa độ khoan hay lùi lịch hạ mũi khoan. Anh hiểu vị trí của tôi chứ?
Đặng Trọng Nghĩa tiếp lời ngay, và lần này ông ta nói ít gay gắt hơn thường lệ, có lẽ vì bảng đối chiếu trước mặt quá rõ ràng để bác bỏ bằng một câu.
- Tôi đồng ý với anh Anh ở điểm này. - Đặng Trọng Nghĩa nói. - Đội khảo sát cứ tiếp tục ghi nhận. Nhưng muốn dự án đổi quyết định đã ký, phải có bằng chứng vật chất. Một mẫu đất, một vật đào được, một dấu tích gì đó ở bờ hay ở đáy mà người ngoài đội cũng kiểm tra lại được. Không có vật đó, mọi thứ vẫn chỉ là cảm nhận trùng hợp của một nhóm người cùng làm việc quá lâu ở một chỗ.
Lê Quốc Trung nghe hết, không tranh cãi. Anh đã đoán trước yêu cầu này từ đêm trực trên sà lan, đêm anh tự nối các mốc trên giấy và thấy chúng tụ hết về một hành lang. Yêu cầu bằng chứng vật chất, xét cho cùng, không phải là yêu cầu vô lý. Nó là yêu cầu mà chính anh cũng sẽ đặt ra nếu anh ngồi ở phía bên kia bàn họp. Điều làm anh nặng lòng không phải là yêu cầu đó. Điều nặng lòng là việc hành lang đáy kênh nằm sâu dưới lớp phù sa và nước lũ, nơi đội không thể tùy tiện đào bới. Còn bờ đất bồi hai bên thì đã bị cỏ và mưa làm mờ gần hết dấu tích qua nhiều mùa.
Trên đường quay về sà lan, Lê Quốc Trung ghé qua bến ghe gọi điện cho Huỳnh Ngọc Mai, báo lại nguyên văn yêu cầu của chủ đầu tư và nhà thầu. Bà im lặng một lúc ở đầu dây bên kia, rồi nói một câu làm anh dừng chân ngay trên cầu gỗ dẫn xuống bến.
- Vật chất thì phải tìm ở bờ bồi, không tìm ở đáy kênh được trong mùa lũ này. - Huỳnh Ngọc Mai nói. - Người xưa đào kênh bằng tay, đất đào lên đắp ở đâu, cuốc xẻng gãy bỏ lại ở đâu, dấu vết còn lại phải nằm ở bờ đất bồi dọc tuyến đào cũ, lớp đất mà nước lũ rút xuống thấp sẽ để lộ ra từng quãng. Mấy hôm nay nước có rút nhẹ vào buổi sáng rồi dâng lại vào buổi chiều. Anh cho người đi dọc bờ bồi phía trong khúc cua vào đúng buổi nước rút, mang theo thước đo và máy ảnh, đi chậm và nhìn sát mặt đất. Nếu trời cho, bờ đất sẽ tự đưa bằng chứng lên cho anh, không cần ai đào xới sâu xuống làm gì.
Lê Quốc Trung quay về sà lan và triệu tập đội ngay trong buổi chiều. Anh phổ biến kế hoạch đi thực địa bờ bồi vào buổi sáng nước rút gần nhất. Anh chia tổ thành hai nhóm. Một nhóm đo đạc và chụp ảnh do Đỗ Minh Quân phụ trách thiết bị. Một nhóm đối chiếu vị trí do Võ Văn Sơn dẫn đường, vì ông là người thuộc bờ đất đoạn này nhất trong đội. Phạm Thanh Hà chuẩn bị sẵn túi niêm phong mẫu, găng tay, thước tỉ lệ chụp ảnh và sổ ghi tọa độ. Thạch Văn Kha được giao việc liên hệ trước với người dân ven bờ để đội đi qua phần đất của ai thì xin phép người đó trước, không tự ý bước vào.
Tối hôm đó, Huỳnh Ngọc Mai tới sà lan ăn cơm cùng đội và mang theo bản sao tấm bản đồ tay đã phóng lớn, trên đó bà đã khoanh bằng bút đỏ những quãng bờ bồi mà theo tuyến đào cũ, khả năng còn dấu tích là cao nhất. Bà dặn Võ Văn Sơn rằng khi đi thực địa, hễ thấy dấu gì lạ trên mặt đất thì đừng dọn cỏ, đừng gạt đất. Ông cứ chụp nguyên trạng trước, đo sau. Bà dặn tuyệt đối không dùng cuốc xẻng của đội để đào sâu xuống khi chưa có ý kiến của Lê Quốc Trung. Lê Quốc Trung nghe bà dặn mà gật đầu, vì đó cũng chính là nguyên tắc anh định ban hành cho buổi đi bờ.
Đêm xuống, đội chuẩn bị dụng cụ thực địa ngay trên boong dưới ánh đèn vàng. Đỗ Minh Quân sạc đầy pin máy ảnh và máy định vị. Phạm Thanh Hà xếp túi niêm phong thành từng xấp đánh số sẵn. Võ Văn Sơn ngồi mài lại con dao rựa nhỏ mang theo để phát cỏ khi cần. Động tác của ông chậm và đều. Thỉnh thoảng ông lại ngẩng lên nhìn về phía bờ bồi tối đen bên kia mặt nước. Dưới lớp cỏ ướt và lớp đất bồi im lặng kia, có thể đang nằm chờ sẵn thứ bằng chứng vật chất mà cả một buổi họp ở văn phòng dự án vừa đòi hỏi ở đội của ông. Ông là người sẽ dẫn đường tới đó vào buổi sáng nước rút đầu tiên.