ÂM HÍ RẠP HÁT CỔ THƯỢNG HẢI - Chương 18: Quy Tắc Cuối: Không Ngồi Ghế Đầu
Sáng ngày 18 tháng 08 năm 2026, lúc mười giờ kém năm phút, đạo sĩ Chu Huyền Thanh lần đầu tiên bước vào rạp Thiên Lạc. Ông tới để truyền quy tắc cuối…
Nội dung chương
Sáng ngày 18 tháng 08 năm 2026, lúc mười giờ kém năm phút, đạo sĩ Chu Huyền Thanh lần đầu tiên bước vào rạp Thiên Lạc. Ông tới để truyền quy tắc cuối cùng ngay bên cạnh hàng ghế đầu của khán phòng.
Cả đoàn có mặt đông đủ từ chín giờ. Việc đầu tiên mọi người làm khi vào rạp là đi thẳng lên sân khấu, đứng quanh vòng giấy vàng còn nằm nguyên giữa sàn. Ánh sáng ban ngày từ cửa sổ cao chiếu xuống làm lớp giấy hiện rõ hơn đêm qua. Từng tờ giấy vàng nằm đúng vị trí cũ, mép giấy không xê dịch, lớp bụi quanh vòng giấy vẫn nguyên vẹn. Vân Trang mở điện thoại, đối chiếu ảnh chụp đêm qua với hiện trạng, rồi xác nhận thành tiếng cho cả đoàn nghe. Không ai động vào, không tờ nào đổi chỗ trong suốt đêm.
Nhạc Sinh đứng ở mép vòng giấy, nhìn một lúc rồi nói ra điều mà mọi người đều đang nghĩ trong đầu nhưng chưa ai nói thành lời. Vòng giấy rải quanh đúng vạch phấn đánh dấu chỗ đứng của Chung Quỳ ở giữa sân khấu. Không rải ở góc sàn, không rải gần cánh gà, không rải ở chỗ dàn nhạc vẫn đi lại. Nó nằm đúng chỗ nhân vật chính của vở sẽ đứng trong đêm diễn. Dật Chu nghe xong, nhìn xuống vạch phấn dưới chân mình. Anh không nói gì. Nhưng từ lúc ấy, ánh mắt anh quay lại nhìn vòng giấy nhiều lần trong buổi sáng. Nó nằm đó như một dấu hiệu đã được đặt sẵn cho riêng vai diễn của anh. Dù vậy, không ai trong đoàn dám chắc điều đó có ý nghĩa gì. Nó cũng có thể chỉ là một sự trùng hợp rất khó coi là trùng hợp.
Kiến Văn gọi điện cho đạo sĩ từ sớm. Ông dặn qua điện thoại rằng cứ để nguyên như vậy cho tới khi ông tới nơi. Mười giờ kém năm phút, bà Lục dẫn ông vào cổng rạp. Ông đi chậm qua sân, chống một cây gậy trúc, mắt nhìn lên mặt tiền cũ của rạp một lúc lâu trước khi bước vào cửa chính. Dật Chu đứng ở thềm cửa đón ông. Anh để ý thấy ông dừng lại ngay ngưỡng cửa, khẽ cúi đầu một cái về phía khán phòng trống, rồi mới bước vào. Đó là cái cúi đầu của người vào một nơi có chủ, dù người ngoài nhìn vào chỉ thấy những hàng ghế cũ phủ bụi.
Ông lên sân khấu, đứng ở mép sàn, nhìn vòng giấy vàng giữa sàn mà không bước lại gần. Ông hỏi Vân Trang mấy câu ngắn về giờ phát hiện, người chứng kiến và ảnh chụp. Nghe xong, ông nói rõ cho cả đoàn.
- Ghi chép như vậy là đủ. Bây giờ là ban ngày, ngoài buổi diễn, các vị dọn dẹp mặt sàn như thường, không phạm điều nào cả. Điều thứ tư chỉ giữ trong lúc buổi diễn đang đi. Quét gọn số giấy ấy vào một chỗ, ghi vào sổ là đã xử lý vào giờ nào, ai xử lý. Từ nay về sau, vật lạ xuất hiện ngoài buổi diễn thì cứ theo cách này mà làm. Còn trong đêm diễn, dù nó xuất hiện ngay dưới chân người đang hát, cũng để nguyên mà diễn tiếp.
Tiểu Bảo là người cầm chổi. Lần này cậu quét rất cẩn thận, gom từng tờ giấy vào một chiếc thùng giấy nhỏ, đậy nắp lại, giao cho Vân Trang ghi sổ và cất vào kho đạo cụ như một vật chứng của đoàn. Cậu làm việc ấy trước mặt mọi người, không ai nói đùa một câu nào.
Xong việc trên sân khấu, ông lão bảo cả đoàn xuống khán phòng. Mọi người đứng thành một hàng ngang ở lối đi giữa, đối diện với hàng ghế đầu tiên sát sân khấu. Hàng ghế ấy gồm mười hai chiếc ghế bọc nhung đỏ đã phai màu, tay vịn gỗ bóng, là hàng ghế tốt nhất của rạp. Từ ngày đoàn vào thuê tới giờ, không ai trong đoàn ngồi vào hàng ghế này. Một phần vì chúng nằm sát sân khấu, bất tiện cho việc xem tập. Một phần vì bà Lục đã dặn mơ hồ từ những ngày đầu rằng hàng ghế đầu của rạp cũ là chỗ không nên ngồi bừa.
Ông lão chống gậy, đứng ngay trước hàng ghế ấy, quay lại đối diện cả đoàn.
- Điều thứ năm, cũng là điều cuối cùng. Người sống tuyệt đối không ngồi vào hàng ghế đầu tiên của khán phòng trong buổi Âm Hí. Hàng ghế này, theo lệ cũ của sân khấu, là ghế danh dự dành cho cõi âm. Đêm ấy, người sống trong rạp chỉ có mặt trên sân khấu và trong hậu trường. Không một ai được xuống ngồi ở hàng ghế này, dù chỉ ngồi một lát cho đỡ mỏi, dù là người không có vai diễn, dù buổi diễn đã đi gần hết. Kèm theo điều này còn một ý nữa. Khi buổi Âm Hí chưa hạ màn, người sống trong rạp không vỗ tay tán thưởng. Tiếng vỗ tay là của khán giả dành cho buổi diễn của người sống. Đêm ấy, đoàn diễn không phải để lấy tiếng vỗ tay của nhau.
Kiến Văn ghi chép, rồi hỏi một câu rất thực tế.
- Thưa đạo sĩ, đêm ấy đoàn có mấy người trực hậu trường không lên sân khấu. Họ đứng ở cánh gà xem diễn để hỗ trợ. Đứng thì được, ngồi ở hàng ghế đầu thì cấm, cháu hiểu như vậy có đúng không.
- Đúng. Đứng làm việc ở đúng chỗ của mình thì được. Xuống hàng ghế ấy mà ngồi, dù ngồi với ý gì, cũng là ngồi vào chỗ không phải của người sống trong đêm ấy. Các vị tự hỏi mình một câu cho dễ nhớ. Ghế ấy cả năm trống không ai ngồi, tự nhiên đêm rằm lại có người sống ngồi vào, thì bên kia nhìn xuống thấy gì. Thấy người sống tranh mất chỗ danh dự của họ, ngay trong buổi diễn trả nợ cho họ. Cả năm điều ta truyền, điều này giữ dễ nhất, vì nó chỉ cần mọi người đừng làm một việc. Nhưng nó cũng là điều dễ phạm nhất, vì nó phạm bằng một phút lơ đãng và một cái ghế trống trông rất mời gọi lúc chân đã mỏi sau hai giờ đứng diễn.
Bà Lục đứng ở đầu hàng ghế, tay đặt lên thành ghế đầu tiên, nói thêm một câu.
- Ngày xưa các đoàn hát diễn đêm ở rạp cũ đều làm việc này, mỗi nơi một cách. Đoàn thì phủ tấm vải trắng lên hàng ghế đầu. Đoàn thì thắp một ngọn đèn nhỏ đặt ở lối đi trước hàng ghế. Đoàn mình dùng dây đỏ là hợp nhất, vì dây đỏ vừa là dấu cấm, vừa là dấu kính. Người sống nhìn vào biết đường tránh. Ấy là cách người xưa giữ lệ bằng mắt, trước khi giữ bằng trí nhớ.
- Từ hôm nay, đoàn làm một việc cho chắc. Niêm phong hàng ghế này lại bằng dây đỏ, để mắt ai nhìn vào cũng thấy, chân ai mỏi cũng không quên. Lệ nằm trong đầu thì có lúc quên. Dây đỏ nằm trước mắt thì không ai quên được.
Cả đoàn tán thành ngay. Vân Trang vào kho lấy cuộn dây đỏ vẫn dùng để đánh dấu khu vực cấm trong các buổi dựng cảnh. Tiểu Bảo và một diễn viên trẻ căng sợi dây đỏ ngang qua hàng ghế đầu, buộc chặt vào tay vịn của chiếc ghế đầu hàng và chiếc ghế cuối hàng, căng thêm một sợi thứ hai song song ở tầm thấp hơn. Vân Trang gắn vào giữa sợi dây một tấm thẻ nhỏ, ghi dòng chữ: Hàng ghế niêm phong theo lệ Âm Hí, không ngồi. Kiến Văn chụp ảnh lại, ghi vào nhật ký chung giờ niêm phong là mười giờ bốn mươi phút sáng 18 tháng 08, có mặt đầy đủ cả đoàn và đạo sĩ làm chứng. Anh ta còn phân công thêm một việc vào ca trực đêm. Từ tối nay, người trực đêm mỗi khi đi kiểm tra khán phòng phải nhìn tận mắt hai sợi dây đỏ và tấm thẻ niêm. Thấy dây đứt hay thẻ lệch thì ghi sổ và báo ngay cho trưởng đoàn, không tự ý sửa lại trong đêm. Hàng ghế này từ nay là một phần của lệ, được trông coi như trông coi sân khấu.
Trở lên hậu trường, Dật Chu đứng trước tấm bảng trắng, viết điều cuối cùng xuống dòng trống còn lại. Điều thứ năm: Không ngồi ghế đầu, không vỗ tay khi buổi diễn chưa hạ màn. Anh ghi ngày tháng vào góc bảng như những lần trước. Tấm bảng giờ đã đầy năm dòng chữ, đều nhau, ngay ngắn, nhìn vào là thấy một con đường rõ ràng từ điều đầu tiên tới điều cuối cùng.
Kiến Văn đứng trước cả đoàn, tuyên bố phần việc tiếp theo bằng giọng của người trưởng đoàn.
- Từ hôm nay, năm quy tắc đã đủ. Mọi buổi tập từ giờ tới đêm rằm đều tập theo đúng năm điều này, không buổi nào là ngoại lệ. Ai thấy người khác sắp phạm điều nào, dù là trong buổi tập, cũng phải lên tiếng ngăn ngay. Giữ lệ từ lúc tập thì đêm diễn mới giữ nổi.
Ông lão ra về lúc gần mười một giờ, bà Lục tiễn ông ra cổng. Trên đường từ khán phòng lên hậu trường, cả đoàn đi ngang qua hàng ghế vừa niêm phong. Không ai nói gì trong mấy bước ấy, nhưng Dật Chu thấy rõ từng người đều tự động đi chậm lại khi qua sợi dây đỏ, như đi qua một ngưỡng cửa mới dựng trong rạp. Tiểu Bảo đi cuối hàng, cậu dừng lại hẳn một nhịp để nhìn tấm thẻ niêm cho kỹ, rồi mới bước tiếp theo mọi người. Trước khi đi, ông dặn Dật Chu chiều nay quay lại miếu một mình, lúc năm giờ rưỡi. Phần việc còn lại của lệ này thuộc về riêng vai Chung Quỳ, và nó không nằm trong năm điều vừa truyền. Dật Chu đáp vâng. Anh nhìn theo bóng ông lão khuất dần ở đầu ngõ, rồi quay vào rạp, nơi hàng ghế đầu vừa căng dây đỏ đang nằm yên trong khán phòng vắng, đỏ thẫm và rõ ràng giữa những hàng ghế phủ bụi xám.