ÂM HÍ RẠP HÁT CỔ THƯỢNG HẢI - Chương 29: Tiếng Gõ Nhịp Thứ Ba Trọn Một Câu Nhịp

Đêm ngày 24 tháng 08 năm 2026, lúc mười một giờ rưỡi, rạp Thiên Lạc chỉ còn lại bốn người trực đêm. Theo lịch phân công mới được ghi lên bảng chung sau…

Nội dung chương

Đêm ngày 24 tháng 08 năm 2026, lúc mười một giờ rưỡi, rạp Thiên Lạc chỉ còn lại bốn người trực đêm.

Theo lịch phân công mới được ghi lên bảng chung sau buổi họp cam kết, ca trực đêm nay gồm Dật Chu, Nhạc Sinh, Vân Trang và Tiểu Bảo. Kiến Văn đã về từ sớm để chuẩn bị giấy tờ cho buổi tổng duyệt lần hai vào sáng mai. Cả ngày hôm nay đoàn chỉ tập nhẹ như lịch đã chốt. Mọi người giữ sức, kiểm lại đạo cụ và đi ngủ sớm ở nhà trọ gần rạp. Riêng bốn người trực đêm ở lại rạp theo ca đã định từ trước, ngủ thay phiên ở gian hậu trường và kiểm tra rạp theo từng chặng giờ.

Tới chặng kiểm tra cuối cùng trước nửa đêm, Dật Chu và Nhạc Sinh đi một vòng quanh sân khấu như thường lệ. Sàn sân khấu sạch. Đạo cụ của ba hồi đã xếp gọn vào đúng vị trí chờ buổi sáng mai. Hàng ghế đầu vẫn được căng hai sợi dây, một đỏ một trắng, không sợi nào xô lệch. Vân Trang ngồi ở hậu trường ghi nốt những dòng cuối của nhật ký ngày vào cuốn sổ chung. Tiểu Bảo vừa kiểm xong kho đạo cụ và khóa cửa kho lại, chìa khóa vẫn cầm trong tay.

Ca trực tối nay bắt đầu bằng một bữa ăn tối rất đơn giản ở hậu trường. Vân Trang mang từ nhà trọ sang một nồi cháo trắng và ít đồ ăn nguội. Bốn người ăn chung quanh chiếc bàn nhỏ, nói với nhau toàn những chuyện thường ngày của đoàn. Tiểu Bảo kể chuyện cậu đã sắp xếp lại toàn bộ kho đạo cụ theo đúng thứ tự ba hồi, để sáng mai buổi tổng duyệt lần hai không mất một phút nào vào việc tìm đồ. Nhạc Sinh nghe cậu kể mà khen một câu hiếm hoi. Ông nói người giữ đạo cụ thuộc thứ tự của vở như vậy là đã giữ được một nửa sự yên tâm cho cả đoàn trong đêm diễn.

Ăn xong, mỗi người làm phần việc kiểm tra của mình một lần nữa cho thật yên tâm. Nhạc Sinh ngồi ở gian nhạc cụ, lên lại dây cho cây đàn chính và cây đàn dự phòng. Ông gảy thử từng dây một, nghe âm thanh vang lên trong khán phòng tối mà không gảy thành một câu nhạc nào hoàn chỉnh. Vân Trang kiểm lại phục trang của ba hồi, treo riêng bộ áo Chung Quỳ đã may xong ở vị trí cao nhất trong phòng hóa trang. Tiểu Bảo đi một vòng quanh các cửa của rạp, kiểm từng ổ khóa và ghi lại giờ kiểm tra vào sổ trực. Dật Chu đứng giữa sân khấu trống, tập nín thở đọc thầm bài chú hai lượt liền. Cả hai lượt, hơi thở của anh đều đủ dài cho trọn bài chú. Anh ghi nhận điều ấy trong lòng như một dấu hiệu nhỏ cho thấy phần việc của riêng mình đang đi đúng hướng.

Khi chặng kiểm tra cuối cùng bắt đầu, gian nhạc cụ đã được hai người đi qua một lần và xác nhận trống không, cửa kho đã khóa và sân khấu không còn một người nào khác ngoài bốn người trực đêm. Chính vì vậy, những gì xảy ra sau đó mới làm cả bốn người nhớ mãi về sau này.

Hai người vừa quay lại tới giữa sân khấu thì cái lạnh dồn tới. Nó tới nhanh hơn mọi lần Dật Chu từng ghi nhận trong những ngày trước. Hơi lạnh không tỏa đều khắp phòng. Nó dồn thành một luồng rõ rệt từ phía khán phòng thổi về giữa sân khấu, luồn qua lớp áo của anh và chạm thẳng vào da gáy. Nhạc Sinh đứng bên cạnh cũng khẽ rùng mình. Ông giơ tay ra hiệu cho Dật Chu đứng yên và lắng nghe.

Tiếng gõ nhịp vang lên từ phía gian nhạc cụ trống không ở bên hông sân khấu.

Tiếng đầu tiên rất khẽ, như một đầu phách gõ nhẹ xuống mặt gỗ. Tiếng thứ hai nối tiếp, đúng khoảng cách của một nhịp phách chuẩn. Rồi tiếng thứ ba, thứ tư và cả một chuỗi tiếng gõ liền nhau vang lên thành một câu nhịp hoàn chỉnh. Dật Chu đứng yên giữa sân khấu, đếm theo từng tiếng gõ trong đầu. Câu nhịp ấy không phải một nhịp rời. Nó là trọn một câu nhịp của hồi hai, từ tiếng mở đầu cho tới tiếng chốt cuối, không thiếu một phách nào và không thừa một phách nào. Anh đã tập câu nhịp này với Nhạc Sinh suốt nhiều ngày qua. Anh thuộc nó như thuộc hơi thở của chính mình.

Nhạc Sinh nắm chặt cây phách trong tay mình mà không gõ theo. Ông chỉ lắng nghe, mặt hướng về phía gian nhạc cụ trống, mắt nhìn vào khoảng tối trước mặt với sự tập trung của một người nhạc công đang nghe một bậc thầy gảy lại bài của mình. Khi tiếng gõ cuối cùng của câu nhịp dứt hẳn, cả rạp trở lại yên lặng hoàn toàn. Không có tiếng gõ dở dang nào nối theo sau. Không có tiếng thứ hai của một câu khác bắt đầu. Câu nhịp đã trọn và đã dừng, như một lời nhắc được nói đúng một lần và nói cho hết ý.

Vân Trang và Tiểu Bảo từ hậu trường chạy ra sân khấu. Cả hai đều nghe rõ toàn bộ câu nhịp từ chỗ ngồi của mình. Tiểu Bảo vẫn cầm chùm chìa khóa kho trong tay, mặt cậu trắng bệch đi trong ánh đèn trực đêm yếu ớt. Vân Trang cầm theo cuốn nhật ký chung và cây bút, tay cô hơi run nhưng cô vẫn mở sổ ra ngay trên sân khấu.

Nhạc Sinh là người lên tiếng trước. Giọng ông trầm xuống, rõ từng chữ.

- Ghi vào sổ đi. Đêm nay là lần tiếng gõ nhịp thứ 3. Nó gõ trọn một câu nhịp của hồi hai rồi dừng hẳn. Hai lần trước, nó chỉ gõ những nhịp rời và những đoạn ngắn. Lần này nó gõ trọn câu, như người ta nhắc lại một lượt cuối cùng cho người nghe thuộc hẳn bài rồi thôi. Tôi làm nghề giữ nhịp mấy chục năm. Tôi phân biệt được tiếng gõ bâng quơ với tiếng gõ có ý. Tiếng gõ tối nay có ý rõ ràng. Nó nhắc đúng vào câu nhịp mở đầu của hồi dang dở nhất trong vở này.

Dật Chu đứng yên nghe ông nói mà trong lòng dậy lên một cảm giác rất khó tả thành lời. Anh không nhìn thấy gì ở phía khán phòng ngoài bóng tối và hai sợi dây căng trước hàng ghế đầu. Anh không nghe thêm một âm thanh nào khác sau câu nhịp ấy. Nhưng ở mức cảm nhận của một người đã sống trong rạp này hơn nửa tháng, anh thấy rõ một điều. Phía bên kia của bóng tối ấy, có một sự chờ đợi đang hướng về sân khấu này. Một sự chờ đợi chỉ mong được xem tiếp cho trọn một câu chuyện còn dang dở. Anh giữ cảm nhận ấy ở đúng mức của nó. Anh không gọi tên nó bằng bất cứ danh tính nào. Anh không gán cho nó một đời người riêng nào. Anh chỉ ghi nhận nó như ghi nhận cái lạnh đang còn vương trên da gáy mình.

Vân Trang ghi lại toàn bộ sự việc vào nhật ký chung ngay trong đêm. Cô ghi rõ ngày giờ, bốn người chứng kiến và đặc điểm của câu nhịp vừa nghe. Nhạc Sinh ký xác nhận đầu tiên vào đoạn ghi ấy, với tư cách người giữ nhịp của đoàn. Dật Chu ký tiếp theo. Tiểu Bảo ký sau cùng, nét chữ của cậu nắn nót hơn mọi ngày. Đoạn ghi tối nay khép lại chuỗi ghi chép về tiếng gõ nhịp trong nhật ký của đoàn bằng một dòng chốt của Nhạc Sinh. Ba lần gõ, mỗi lần một khác, và lần cuối cùng là lần trọn vẹn nhất.

Sau khi ghi sổ xong, cả bốn người vẫn ở lại sân khấu thêm một lúc trong yên lặng. Không ai đề nghị đi kiểm tra lại gian nhạc cụ. Cả bốn người đều vừa đi qua nơi ấy ít phút trước khi tiếng gõ vang lên và đều biết chắc nơi ấy trống không. Tiểu Bảo là người nói ra điều mà có lẽ ai cũng đang nghĩ trong đầu.

- Hai lần gõ trước, em nghe mà chỉ thấy sợ. Lần này em nghe trọn cả câu mà lại thấy yên hơn. Nó không gõ dở. Nó gõ hết câu rồi thôi. Nghe như một người nhắc bài cho học trò lần cuối trước ngày thi, nhắc xong là để học trò tự đi thi bằng sức của mình.

Nhạc Sinh nghe cậu nói mà khẽ cười trong bóng tối. Ông đáp rằng cảm nhận của cậu không sai với cảm nhận của một người giữ nhịp lâu năm. Tiếng gõ có đầu có cuối thì không phải tiếng dọa người. Nó là tiếng của một sự chờ đợi đã đặt hết hy vọng vào người nghe. Còn việc đáp lại sự chờ đợi ấy ra sao là việc của đoàn, bắt đầu từ buổi sáng mai. Mọi người đều hiểu việc cần làm tối nay không nằm ở gian nhạc cụ trống ấy. Việc cần làm nằm ở buổi sáng mai, khi cả đoàn đi trọn vở diễn một mạch trong buổi tổng duyệt lần hai. Dật Chu nói ý ấy thành lời cho cả bốn người cùng nghe.

- Nó nhắc đúng câu nhịp của hồi hai vào đúng đêm trước ngày tổng duyệt cuối. Em không dám nói chắc nó muốn gì hơn thế. Em chỉ thấy một điều rất rõ ở phía mình. Sáng mai, đoàn mình phải đi trọn câu nhịp ấy bằng chính tay của bác Sinh và chính giọng hát của chúng ta. Không được để nó dang dở thêm một lần nào nữa, dù chỉ là trong một buổi duyệt tập.

Nhạc Sinh đặt cây phách của mình lên mặt đàn, nói một câu cuối cùng của đêm trực.

- Sáng mai tôi gảy câu ấy đầu tiên khi mở hồi hai. Tôi gảy cho thật chắc. Phần còn lại của đêm nay, bốn chúng ta giữ rạp cho yên. Không ai tập thêm. Không ai hát thêm. Để dành hết cho sáng mai và cho đêm rằm.

Đêm ấy, không một âm thanh lạ nào vang lên thêm trong rạp nữa. Bốn người trực đêm thay nhau nghỉ ở hậu trường cho tới sáng. Dật Chu nằm trên chiếc ghế dài quen thuộc, nghe tiếng tích tắc của chiếc đồng hồ cũ trên tường mà không sao ngủ sâu được. Trong đầu anh, câu nhịp trọn vẹn của hồi hai cứ vang lên đi vang lại, đều đặn như một lời hẹn đã được nhắc lại lần cuối cùng. Đêm diễn đã ở rất gần, chỉ còn cách vài ngày ngắn ngủi. Anh biết chuỗi nhắc nhở này đã khép lại. Từ ngày mai, không còn lời nhắc nào nữa. Chỉ còn việc của người sống là diễn cho trọn.

Chương khác

Xem thêm