ÂM HÍ RẠP HÁT CỔ THƯỢNG HẢI - Chương 32: Chuẩn Bị Hương Án Và Đèn Nến Đêm Diễn

Chiều ngày 25 tháng 08 năm 2026, lúc ba giờ, cả đoàn bắt tay vào việc chuẩn bị hương án và đèn nến cho đêm diễn. Nắng chiều còn gắt trên sân rạp khi Kiến…

Nội dung chương

Chiều ngày 25 tháng 08 năm 2026, lúc ba giờ, cả đoàn bắt tay vào việc chuẩn bị hương án và đèn nến cho đêm diễn.

Nắng chiều còn gắt trên sân rạp khi Kiến Văn mở cửa kho hậu trường. Mùi gỗ cũ và mùi vải phục trang ùa ra theo hơi nóng hầm hập của gian kho. Mọi thứ cần cho đêm diễn đã được Vân Trang liệt kê từ sáng vào một tờ danh sách dán trên cửa kho. Hương án gấp bằng gỗ. Đèn lồng trắng còn mới nguyên trong thùng giấy. Nến sáp xanh lục bó thành từng bó mười cây. Thêm một hộp diêm dài, hai chiếc đĩa sứ đựng nến và một cuộn dây thép mảnh để treo đèn. Kiến Văn đọc lại danh sách một lượt rồi mới cho mọi người bắt đầu khiêng đồ ra.

Hương án được dựng ở khoảng trống ngoài sân khấu, phía sau cánh gà bên trái. Bà Lục là người chọn vị trí ấy từ mấy ngày trước. Bà nói hương án của một suất diễn theo lệ phải đặt ngoài sân khấu, không đặt giữa sàn diễn. Người trong đoàn thắp hương ở đó trước giờ mở màn rồi lui vào làm việc của mình. Sân khấu từ lúc màn mở chỉ dành cho vở diễn. Dật Chu và Tiểu Bảo khiêng chiếc bàn gỗ ra đúng vị trí bà đã đánh dấu bằng phấn trên nền gạch. Bốn chân bàn được kê lại cho khỏi cập kênh trên nền gạch cũ. Vân Trang trải lên mặt bàn một tấm vải điều đã giặt sạch và là phẳng. Trên vải, cô đặt một lư hương nhỏ bằng đồng, hai chân nến bằng sứ và một chiếc đĩa nông để đựng đồ cúng.

Đồ cúng được bày lên sau cùng và bày rất gọn. Một đĩa quả nhỏ. Một ấm trà chưa pha. Ba chén rượu trắng còn để trống, chờ tới đêm diễn mới rót. Kiến Văn nói rõ trước mặt cả đoàn trong lúc bày biện. Hương án này là phần chuẩn bị của người sống cho một suất diễn theo lệ cũ. Nó không thay được vở diễn. Nó cũng không phải thứ để đem ra mặc cả hay xin xỏ điều gì. Nó chỉ là cách đoàn giữ cho đủ lễ trước khi làm một việc hệ trọng trong nghề. Dật Chu nghe anh ta nói mà gật đầu. Anh nhớ rõ lời đạo sĩ đã dặn từ những ngày đầu. Nợ của rạp này chỉ trả bằng một vở diễn trọn vẹn. Không một mâm cúng nào trả thay được. Hương án chiều nay vì vậy được bày bằng một thái độ rất chừng mực. Đủ lễ, không phô trương, không thêm bớt những thứ không thuộc về lệ của rạp.

Phần việc nặng nhất của buổi chiều là treo đèn lồng trắng dọc khán phòng. Rạp có hai hàng móc sắt cũ chạy dọc hai bên khán phòng, là dấu tích của hệ thống đèn từ thời rạp còn sáng đèn mỗi đêm. Nhạc Sinh bắc thang kiểm tra từng chiếc móc một trước khi cho treo đèn. Móc nào rỉ quá thì ông lấy giấy ráp chà sạch rồi thử treo một vật nặng bằng chiếc đèn để xem móc có chịu được không. Hai chiếc móc ở gần cửa ra vào bị cong hẳn sau nhiều năm không dùng. Ông tháo chúng xuống và thay bằng hai chiếc móc mới mà Kiến Văn đã mua sẵn từ đầu tuần. Tiểu Bảo đứng dưới chân thang, hai tay giữ thang và miệng đếm số đèn đã treo theo từng hàng. Vân Trang đứng ở giữa khán phòng ngẩng lên ngắm khoảng cách giữa các đèn. Cô bắt Nhạc Sinh chỉnh lại ba chiếc đèn ở hàng bên phải vì chúng treo thấp hơn hàng bên trái gần một gang tay. Cô nói ánh sáng trong đêm diễn phải đều hai phía. Một phía sáng hơn sẽ làm mắt người trên sân khấu vô thức liếc về phía ấy. Đêm diễn không thừa chỗ cho một cái liếc mắt vô thức nào.

Dật Chu đứng giữa sân khấu nhìn lên hai hàng đèn vừa treo xong. Đèn chưa thắp. Những chiếc lồng giấy trắng treo lặng trong ánh sáng chiều, khẽ đung đưa mỗi khi có gió lùa qua cửa khán phòng. Anh hình dung ra đêm diễn với chỉ những chiếc đèn này và nến xanh trên sân khấu soi đường cho vở diễn. Hình dung ấy làm anh thấy rõ thêm một điều mà buổi tập đêm trước đây đã dạy anh. Trong ánh sáng yếu, tầm mắt của người diễn rất dễ bị kéo xuống những chỗ tối gần nhất, tức là hàng ghế. Vì vậy mốc đèn lồng cao nhất ở cuối khán phòng mới quan trọng đến thế. Anh tự nhắc mình việc ấy một lần nữa trong đầu, đúng như lời dặn buổi sáng của đạo sĩ. Nhắc bằng thân, không phải bằng mắt đọc bảng.

Nến sáp xanh lục được kiểm đếm ngay sau đó trên một tấm vải trải giữa hậu trường. Vân Trang đếm thành tiếng từng bó một. Tổng số nến đủ cho sân khấu, hai bên cánh gà và gian nhạc cụ, kèm một phần dự phòng bằng đúng một phần ba số nến dùng thật. Mỗi cây nến đều được cô cầm lên xem xét phần bấc. Cây nào bấc lệch khỏi tim nến thì cô ghi ra một danh sách riêng và để sang một hộp khác. Những cây ấy chỉ dùng để thắp thử trong những ngày chuẩn bị, không dùng trong đêm diễn. Bà Lục ngồi bên cạnh xem cô làm mà gật gù. Bà nói nến của một suất diễn đêm không được phép tắt giữa chừng vì bấc lệch. Người giữ nến cẩn thận từ ban ngày thì đêm diễn khỏi phải lúng túng vì một đốm lửa. Tiểu Bảo được giao việc cắt sẵn một cuộn dây thép thành từng đoạn ngắn để cố định nến vào đĩa sứ. Cậu làm chậm và đều tay, mỗi đoạn cắt xong đều uốn thử một vòng quanh thân cây nến mẫu đặt bên cạnh.

Trước khi cất nến vào hộp, Vân Trang đề nghị thắp thử đúng một cây nến trong gian nhạc cụ. Cô nói một cây nến lỗi có thể cháy lệch và nhỏ sáp xuống bàn nhạc cụ ngay giữa buổi diễn. Cây nến thử được đặt vào chiếc đĩa sứ sâu lòng nhất trong số đĩa của đoàn. Nhạc Sinh là người châm lửa. Ngọn lửa xanh lục leo lên bấc, chao nhẹ hai lần theo gió từ cửa kho rồi đứng yên. Ông ngồi xuống ghế của mình ở gian nhạc cụ, đặt đôi phách lên đùi và nhìn ngọn nến cháy trong gần mười phút. Sáp tan đều quanh bấc và không tràn ra miệng đĩa. Ông gật đầu nói đĩa sâu lòng như thế này là đúng chuẩn cho đêm diễn. Đĩa nông chỉ dùng bày ở hương án, nơi không ai phải làm việc ngay bên cạnh ngọn lửa.

Thứ tự thắp đèn trong đêm diễn cũng được chốt luôn trong buổi chiều này. Bà Lục dặn đèn lồng ở khán phòng phải thắp từ hàng cuối đi dần về phía sân khấu. Người thắp đi giật lùi theo hàng đèn, thắp xong hàng nào thì rời khán phòng bằng lối cửa bên, không đi xuyên qua khu vực hàng ghế đầu. Nến trên sân khấu thắp sau cùng, thắp từ hai bên cánh gà đi vào giữa. Kiến Văn ghi thứ tự ấy vào một tờ giấy riêng và dán ngay cạnh danh sách đồ lễ trên cửa kho. Tiểu Bảo đọc lại thứ tự ấy thành tiếng hai lần cho thuộc. Cậu được giao việc thắp đèn lồng khán phòng trong đêm diễn, cùng với Vân Trang đứng giữ thang ở phía dưới. Cậu nghe giao việc mà mặt nghiêm hẳn lại. Cậu nói đây là lần đầu tiên trong mùa diễn cậu được giao một việc chạm trực tiếp vào không gian khán phòng trong đêm quan trọng nhất. Bà Lục nghe cậu nói thì bảo cậu cứ làm đúng thứ tự đã ghi, chậm mà chắc, không cần làm nhanh cho ai xem.

Việc cuối cùng của buổi chiều là phân biệt và cất giữ hai loại vàng mã. Vân Trang mang ra một bọc vàng mã còn nguyên niêm phong của cửa hàng đồ lễ, là phần đoàn mua để bày tại hương án trong đêm diễn. Cô đặt bọc ấy lên mặt hương án, ngay bên phải lư hương, rồi lấy một mảnh giấy nhỏ ghi rõ mấy chữ bằng bút mực. Vàng mã của đoàn, chỉ đặt tại hương án. Mảnh giấy được gài ngay dưới bọc vàng mã cho ai nhìn vào cũng thấy. Kiến Văn đứng bên cạnh nhấn mạnh lại quy định này trước cả đoàn một lần nữa. Vàng mã của đoàn chỉ có một chỗ duy nhất là trên hương án ngoài sân khấu. Không ai được mang nó vào sàn diễn. Không ai được rải nó ở bất cứ chỗ nào khác trong rạp. Vì vậy, nếu trong đêm diễn có vàng mã xuất hiện trên sàn sân khấu, cả đoàn biết ngay đó không phải đồ của mình. Đồ lạ xuất hiện trên sàn thì cứ để nguyên trên sàn. Không cúi nhặt, không dọn dẹp, không xê dịch cho tới khi vở diễn khép lại hẳn.

Dật Chu nghe quy định ấy mà nhớ lại buổi tập đêm hôm ấy. Lớp vàng mã lạ rải mỏng quanh vạch phấn giữa sân khấu khi ấy tới giờ vẫn làm anh rùng mình mỗi lần nghĩ tới. Nó xuất hiện không qua tay một người sống nào trong đoàn. Nó nằm đó lặng lẽ như một dấu hiệu của phía bên kia tấm màn. Chiều nay, khi bọc vàng mã của đoàn đã nằm yên trên hương án với mảnh giấy ghi rõ nguồn gốc, anh thấy đầu mình nhẹ đi một phần. Ít nhất trong đêm diễn, đoàn sẽ không bao giờ lẫn lộn được hai thứ ấy với nhau. Sự rõ ràng của ban ngày là thứ vũ khí duy nhất mà người sống có trước những điều không nhìn rõ được trong đêm.

Khi mọi việc đã xong, Kiến Văn cho cả đoàn đi một vòng kiểm tra cuối. Hương án đứng ngay ngắn ngoài sân khấu, đồ cúng bày gọn dưới tấm vải điều. Hai hàng đèn lồng trắng treo đều dọc khán phòng, không chiếc nào nghiêng lệch. Nến xanh đã vào hộp theo đúng số lượng đã đếm, hộp dự phòng để riêng ở gian nhạc cụ. Bọc vàng mã của đoàn nằm yên trên hương án cùng mảnh giấy ghi chú. Vân Trang ghi toàn bộ buổi chuẩn bị này vào nhật ký chung, kèm theo danh sách số lượng từng món và vị trí đặt của chúng. Cô nói từ giờ tới đêm diễn, ai dùng tới món nào trong danh sách này đều phải ghi lại. Đêm diễn sẽ không bắt đầu bằng một cuộc tìm kiếm đồ đạc trong bóng tối.

Trời sập tối khi cả đoàn khóa cửa kho và ra về. Dật Chu là người tắt dãy đèn hậu trường cuối cùng. Anh đứng lại một mình trong vài giây ở cửa cánh gà, nhìn khoảng sân khấu chìm dần vào bóng tối với hai hàng lồng đèn trắng treo lặng phía trên khán phòng. Mọi thứ cần cho đêm diễn đã nằm đúng chỗ của nó. Phần việc của ban ngày đã xong. Những gì còn lại từ ngày mai thuộc về sự tỉnh táo của từng người trong đoàn, và anh biết rõ phần việc của riêng mình là phần mong manh nhất trong tất cả.

Chương khác

Xem thêm