BẠCH HỔ NGẬM KIẾM NÚI TRÀ BỒNG - Chương 14: Người thợ săn đã gác súng
Đêm đó ông Thao khó ngủ. Tiếng mưa gõ trên mái tôn, tiếng rừng ở phía sau bản, và câu chuyện dấu chân trên cát ở miếu cứ quay lại trong đầu ông. Ông ngồi…
Nội dung chương
Đêm đó ông Thao khó ngủ. Tiếng mưa gõ trên mái tôn, tiếng rừng ở phía sau bản, và câu chuyện dấu chân trên cát ở miếu cứ quay lại trong đầu ông. Ông ngồi dậy, thắp đèn dầu, nhìn khẩu súng săn cũ treo trên vách. Hơn hai mươi năm rồi, mỗi lần nhìn khẩu súng, ông lại nhớ tới đêm rừng năm ấy, đêm đã đổi hẳn đời ông.
Mây sà xuống thấp che mất đỉnh Cà Đam từ sớm, nhìn từ bản chỉ thấy một biển mây trắng xám trải ngang lưng núi. Ở bìa rừng cấm, cỏ tranh mọc cao ngang thắt lưng, ướt đẫm sương sớm, quét qua ống quần làm người đi đường ướt lạnh. Giấy tờ trong ngăn kéo của lán tuần tra được xếp theo ngày, tháng nào ra tháng đó, ai cần tra cứu cũng tìm được ngay.
Rừng cấm dưới chân Cà Đam vào mùa này xanh sẫm lại, lá nào cũng nặng nước, đi dưới tán rừng nghe tiếng giọt rơi suốt dọc đường. Trang làm hồ sơ theo cách của người làm văn hóa: chụp ảnh trước, ghi lời kể nguyên văn sau, rồi mới đối chiếu tư liệu. Người gác đêm ở bản chia nhau theo ca, mỗi ca hai người, đi một vòng quanh các điểm đã hẹn rồi quay về nhà rông.
Hơn hai mươi năm trước, ông còn là thợ săn trẻ, gan dạ và tin vào khẩu súng trong tay hơn mọi lời dặn của người già. Một đêm, ông mang súng vào rừng cấm săn đêm, đi sâu qua tảng đá đầu ngõ, tới gần gốc cây huê. Sương đêm đó dày đặc, đèn pin của ông chỉ soi được vài bước trước mặt, còn rừng quanh ông tối và yên tĩnh một cách khác thường.
Nước suối dâng lên sau mỗi trận mưa lớn, chảy xiết và đục, qua cầu tạm phải vịn tay vào dây mới dám bước. Người làm nghề giữ rừng hiểu rằng một dấu vết nhỏ bị bỏ qua hôm nay có thể thành một mất mát lớn vào tuần sau. Mưa ở miền núi không rào rào một trận rồi thôi, mưa dầm dề nhiều ngày, thấm vào đất, vào áo, vào cả giấc ngủ.
Tiếng mưa trên mái tôn của điểm trường và nhà dân gõ liên hồi, át cả tiếng người nói chuyện trong nhà. Bản dưới chân Cà Đam thức dậy sớm theo tiếng gà và tiếng chày giã gạo, khói bếp lên từ nhiều mái nhà cùng một lúc. Điểm trường của bản nằm ở khoảng đất cao giữa bản, mái tôn mới lợp lại sau mùa bão năm trước, sân trường quét sạch.
- Chú Thao, sao khuya rồi chú chưa ngủ? Con nghe tiếng chú trở dậy mấy lần rồi.
- Chú khó ngủ thôi, con về ngủ đi. Mưa gió thế này, nhớ khóa cửa cho kỹ.
- Dạ. Mà chú này, chuyện dấu chân ở miếu, người ta nói Sơn Quân về thật hả chú?
- Việc của Sơn Quân, người dưới này chỉ biết giữ lễ và giữ rừng cho đúng. Tin hay không thì tùy tâm mỗi người, con ạ.
- Dạ, con hiểu. Chú nghỉ sớm đi, mai còn việc ở miếu nữa.
Giữa màn sương, hai điểm sáng xanh lè hiện ra trước mặt ông, rồi một thân hổ trắng lớn như bò mộng đứng sừng sững trong sương, lông trắng vằn đen, miệng ngậm một vật dài rỉ sét. Ông giương súng theo phản xạ của thợ săn, nhưng tay ông run tới mức nòng súng không giữ yên được. Ông hiểu ngay rằng phát súng nào trong đêm đó cũng vô ích.
Không khí trước bão nặng và đứng gió một cách khác thường, chim chóc im tiếng, người già trong bản nhìn trời mà lo. Tiếng chó sủa trong đêm là tín hiệu quen thuộc của bản: sủa một hồi rồi im là khách quen, sủa dai dẳng là có chuyện lạ. Thân cây trong rừng cấm cây nào cũng phủ rêu ở phía bắc, vỏ cây sẫm màu vì ẩm, sờ vào thấy mát và nhám.
Những gốc cây lớn trong rừng cấm đứng cách nhau vừa đủ để ánh sáng lọt xuống, tạo thành những khoảng trống yên tĩnh lạ thường. Trong các cuộc họp của bản và kiểm lâm, người ta nói thẳng, nói ngắn, và ghi lại điều đã thống nhất ngay tại chỗ. Già làng Ơn được cả bản nghe theo không phải vì ông nói to, mà vì ông nhớ hết lệ cũ và chưa từng thiên vị nhà nào.
Ông quỳ xuống ngay tại chỗ, đặt khẩu súng xuống đất, hai tay chống trên nền lá ẩm, đầu cúi thấp. Ông ở yên như vậy rất lâu, không dám ngẩng lên, chỉ nghe tiếng thở của chính mình và tiếng sương rơi. Khi ông ngẩng đầu lên, khoảng rừng trước mặt đã trống, thân hổ trắng đã biến vào sương từ lúc nào, chỉ còn khẩu súng nằm trên đất lạnh.
Bà Hoa thức giấc giữa đêm là chuyện thường trong mùa vía, bà ngồi dậy nghe ngóng một lúc rồi mới nằm xuống lại. Người bản dặn nhau vào rừng cấm thì đi nhẹ, nói khẽ, không chặt phá bừa bãi, vì rừng này là của chung nhiều đời để lại. Suối trong rừng cấm chảy xiết hơn sau mưa, nước đục màu đất, cuốn theo lá khô và cành nhỏ trôi về phía hạ lưu.
Sau nửa đêm, bản chìm hẳn vào yên tĩnh, chỉ còn người gác và người trực ở miếu thức cùng tiếng mưa đều đều. Đêm ở chân núi tối đặc, không có đèn đường, ánh sáng duy nhất là đèn dầu và đèn pin của người gác đêm. Càng vào sâu trong rừng cấm, tiếng người càng lùi xa, chỉ còn tiếng gió qua ngọn cây và tiếng bước chân của chính mình.
Ông nhặt súng, đi bộ ra khỏi rừng ngay trong đêm, về tới bản khi trời chưa sáng. Từ hôm sau, ông tháo kim hỏa, treo súng lên vách và không vào rừng cấm săn thêm lần nào nữa. Chuyện này ông chưa từng kể với ai trong bản, kể cả người thân, vì ông biết có những chuyện kể ra người ta sẽ không tin, còn giữ trong lòng thì thành một lời thề sống.
Đức ghi chép mọi việc vào sổ tay bằng chữ nhỏ và đều, ngày giờ viết rõ ở đầu trang, không để sót một mốc nào. Trong đêm khuya, mọi âm thanh nhỏ đều nghe rõ hơn ban ngày: tiếng lá rơi, tiếng cành khô gãy, tiếng bước chân xa. Vách đá trong rừng cấm dựng đứng, mặt đá loang lổ nước mưa, dây rừng buông xuống như những tấm màn xanh thẫm.
Tiếng chim trong rừng cấm thưa dần khi mây sà xuống thấp, chỉ còn tiếng nước suối chảy qua khe đá nghe rõ mồn một. Trời Trà Bồng cuối tháng mười đổi tính từng ngày, nắng vừa lên được một buổi thì mây từ phía biển lại kéo về đen kịt. Đèn pin của tổ tuần tra quét qua màn mưa thành một quầng sáng vàng, soi rõ từng bụi cây rồi tắt khi qua khúc cua.
Buổi chiều sau mưa, sương lên từ các thung lũng, phủ trắng những sườn đồi gần bản rồi mới lan tới chân núi. Mỗi biên bản Đức lập đều có đủ người chứng kiến ký tên, ảnh chụp đính kèm và số đo ghi bằng số rõ ràng. Tiếng côn trùng trong đêm mưa thưa hẳn, chỉ còn tiếng ếch nhái ngoài đồng và tiếng nước nhỏ giọt từ mái hiên.
Đêm càng về khuya, sương càng dày, đứng cách nhau chục bước đã chỉ còn thấy bóng người mờ trong sương. Người Cor trong bản sống nép vào chân núi, nhà nào cũng có vườn sau trồng rau và chuồng nhỏ nuôi vài con gà. Ông Thao ít nói về việc làm của mình, nhưng việc gì ông đã nhận thì ông làm tới nơi, chậm mà chắc.
Tiếng nói của người bản trầm và ngắn, khách tới nhà được mời nước chè trước rồi mới hỏi tới chuyện làm ăn hay chuyện rừng. Mấy người phụ nữ trong bản gùi củi về lúc chiều xuống, gùi nặng mà bước chân vẫn đều trên con dốc quen thuộc. Người trẻ trong bản đi làm ăn xa nhiều, nhưng mùa lễ vía và mùa bão thì lần lượt quay về, bản lại đông như cũ.
Bà Hoa không quen giấy tờ hành chính, nhưng sổ vía của miếu thì bà thuộc từng trang, từng dòng, từng tên người. Mùi rừng sau mưa là mùi lá mục, mùi đất ướt và mùi nhựa cây, thứ mùi mà người đi rừng lâu năm nhận ra ngay từ đầu ngõ. Người dân vùng này nhìn màu mây và hướng gió là đoán được mưa bão sắp về, kinh nghiệm truyền qua nhiều đời làm ruộng nương.
Ánh nắng xuyên qua tán rừng cấm thành từng vệt mỏng, rơi xuống thảm lá khô thành những đốm sáng di động theo gió. Đường mòn trong rừng cấm hẹp và trơn, hai bên là dây leo chằng chịt, chỉ người quen rừng mới biết chỗ nào đặt chân cho chắc. Trong bản, chuyện của miếu và chuyện của rừng là chuyện chung, nhà nào cũng có phần, không ai đứng ngoài được.
Đức quen với những đêm tuần tra dài, áo mưa sũng nước, sổ tay phải bọc trong túi nilon mới giữ được khô. Điện thoại ở vùng núi sóng chập chờn, muốn gọi một cuộc cho trọn vẹn phải ra chỗ đất cao hoặc đứng yên một chỗ. Làm kiểm lâm ở vùng này là làm bạn với đường mòn, với bản đồ và với những buổi chờ đợi dài hơn là chạy đuổi.
Đường trong bản là đường đất pha đá, mưa xuống thì lầy, nắng lên thì bụi, trẻ con đi học phải xắn quần qua đoạn suối cạn. Gió trên sườn Cà Đam thổi mạnh hơn dưới bản, cây cối nghiêng theo một hướng quen thuộc của mùa bão. Buổi tối ở bản yên tĩnh sớm, đèn trong các nhà tắt dần theo giờ, chỉ còn tiếng chó sủa vu vơ ở đầu bản.
Mùi rừng sau mưa là mùi lá mục, mùi đất ướt và mùi nhựa cây, thứ mùi mà người đi rừng lâu năm nhận ra ngay từ đầu ngõ. Sau nửa đêm, bản chìm hẳn vào yên tĩnh, chỉ còn người gác và người trực ở miếu thức cùng tiếng mưa đều đều. Người trẻ trong bản đi làm ăn xa nhiều, nhưng mùa lễ vía và mùa bão thì lần lượt quay về, bản lại đông như cũ.
Đêm khuya dần, ông Thao thổi tắt đèn dầu, nằm nghe mưa trên mái tôn nhỏ dần. Chuyện cũ hơn hai mươi năm vẫn rõ như mới hôm qua trong đầu ông: thế quỳ buông súng giữa rừng sương, và sự tha thứ lặng lẽ của vị thần hổ mà ông mang ơn suốt đời. Ông ngủ thiếp đi khi trời gần sáng, khẩu súng cũ vẫn treo yên trên vách như mọi đêm.