BẠCH HỔ NGẬM KIẾM NÚI TRÀ BỒNG - Chương 47: Đưa cháu về tạ lễ ở miếu

Sau buổi làm việc đầu tiên với cơ quan chức năng, Đinh Văn Lực được chú ruột đưa tới miếu thắp hương tạ lễ. Lực bước vào sân miếu với dáng vẻ của một…

Nội dung chương

Sau buổi làm việc đầu tiên với cơ quan chức năng, Đinh Văn Lực được chú ruột đưa tới miếu thắp hương tạ lễ. Lực bước vào sân miếu với dáng vẻ của một người vừa qua một đêm đổi đời: áo còn mùi mưa rừng, đầu cúi thấp, hai tay cầm nén hương mà run. Bà Hoa đứng ở gian trước chờ sẵn, già làng Ơn cũng có mặt theo lời hẹn của ông Thao.

Bà Hoa kiểm tra lại từng cây nhang, từng ngọn đèn ở miếu Thiên Y A Na rồi mới yên tâm ngồi xuống chiếc ghế thấp bên cửa. Gió từ phía Cà Đam thổi về miếu Thiên Y A Na mang theo hơi lạnh của rừng, làm tấm rèm trước điện thờ khẽ lay mà không bật tung. Sổ vía đặt trên kệ gỗ ở miếu Thiên Y A Na đã ngả màu theo năm tháng, bìa sổ sờn mép, từng trang chép tay nắn nót của nhiều đời thủ nhang.

Đêm ở chân núi tối đặc, không có đèn đường, ánh sáng duy nhất là đèn dầu và đèn pin của người gác đêm. Đức ghi chép mọi việc vào sổ tay bằng chữ nhỏ và đều, ngày giờ viết rõ ở đầu trang, không để sót một mốc nào. Trên bàn thờ ở miếu Thiên Y A Na, đèn dầu cháy nhỏ và đều, chén nước trong veo đặt ngay ngắn trước bài vị của Thánh Mẫu.

Ông Thao nói rõ trước mặt bà Hoa và già làng: ông không xin nhẹ tội cho cháu mình. Lực sẽ chịu đủ phần trách nhiệm của nó theo biên bản và theo quy định, không thiếu một phần nào. Điều ông xin với tư cách chú ruột là được bảo lãnh cho cháu về bản làm công trồng rừng dưới sự giám sát của hạt kiểm lâm sau khi cháu hoàn thành trách nhiệm của mình.

Tiếng chuông nhỏ treo ở góc miếu Thiên Y A Na thỉnh thoảng rung lên vì gió, âm thanh trong và ngắn, nghe rõ trong buổi sớm yên ắng. Trong miếu Thiên Y A Na, mọi đồ lễ đều có chỗ riêng của nó: khay trầu, bình hoa, đĩa quả, không món nào đặt sai vị trí quen thuộc. Tiếng mõ trong miếu Thiên Y A Na gõ đều đều, không vội, như nhịp thở của một người đã quen chờ đợi qua nhiều mùa mưa bão.

Người gác đêm ở bản chia nhau theo ca, mỗi ca hai người, đi một vòng quanh các điểm đã hẹn rồi quay về nhà rông. Ánh sáng trong miếu Thiên Y A Na luôn dịu, kể cả giữa trưa, vì mái ngói dày và hàng cau trước sân đã che bớt nắng gắt miền Trung. Đèn pin của tổ tuần tra quét qua màn mưa thành một quầng sáng vàng, soi rõ từng bụi cây rồi tắt khi qua khúc cua.

- Bà Hoa, già làng, hôm nay tôi đưa thằng Lực tới tạ lễ ở miếu. Tôi nói rõ trước: tôi không xin nhẹ tội cho nó. Tội của nó, nó chịu đủ.

- Ông Thao nói vậy là phải. Nhưng ông bảo lãnh cho nó làm lại bằng nghề trồng rừng, việc đó bản sẽ ghi vào biên bản, có giám sát đàng hoàng.

- Con cảm ơn chú, cảm ơn già làng, cảm ơn bà Hoa. Đêm ở gốc cây, con tưởng đời con hết rồi. Sơn Quân tha cho con, con không dám quên ơn đó.

- Nhớ đêm đó ai đã tha cho mình, nghe chưa Lực. Ơn tha là để sống khác đi, không phải để quên rồi làm lại như cũ.

- Dạ, con nhớ, bà Hoa. Con sẽ trồng rừng để trả lại phần nào cho bản, cho rừng cấm.

Lực thắp hương trước điện thờ, khấn tạ Sơn Quân và tạ tội với nhà miếu bằng giọng nghẹn. Cậu nói mình suýt nữa đã thành người dẫn đường cho việc phá gốc cây thiêng của bản, và đêm ở gốc cây là đêm cậu hiểu ra cái giá của đồng tiền kiếm bằng nghề phá rừng. Bà Hoa nghe hết, không chen một lời nào trong lúc cậu khấn.

Bà Hoa thức giấc giữa đêm là chuyện thường trong mùa vía, bà ngồi dậy nghe ngóng một lúc rồi mới nằm xuống lại. Người Cor trong bản sống nép vào chân núi, nhà nào cũng có vườn sau trồng rau và chuồng nhỏ nuôi vài con gà. Gió trên sườn Cà Đam thổi mạnh hơn dưới bản, cây cối nghiêng theo một hướng quen thuộc của mùa bão.

Điểm trường của bản nằm ở khoảng đất cao giữa bản, mái tôn mới lợp lại sau mùa bão năm trước, sân trường quét sạch. Tiếng mưa trên mái tôn của điểm trường và nhà dân gõ liên hồi, át cả tiếng người nói chuyện trong nhà. Nước suối dâng lên sau mỗi trận mưa lớn, chảy xiết và đục, qua cầu tạm phải vịn tay vào dây mới dám bước.

Khấn xong, bà Hoa thắp thêm cho Lực một nén hương, dặn một câu ngắn mà cậu sẽ nhớ rất lâu: nhớ đêm đó ai đã tha cho mình. Bà nói ơn tha không phải để quên, ơn tha là để sống khác đi. Già làng Ơn gật đầu, ghi việc bảo lãnh trồng rừng vào biên bản của bản, có chữ ký của ông Thao và của già làng làm người chứng kiến.

Buổi chiều sau mưa, sương lên từ các thung lũng, phủ trắng những sườn đồi gần bản rồi mới lan tới chân núi. Giấy tờ trong ngăn kéo của lán tuần tra được xếp theo ngày, tháng nào ra tháng đó, ai cần tra cứu cũng tìm được ngay. Không khí trước bão nặng và đứng gió một cách khác thường, chim chóc im tiếng, người già trong bản nhìn trời mà lo.

Ông Thao ít nói về việc làm của mình, nhưng việc gì ông đã nhận thì ông làm tới nơi, chậm mà chắc. Mỗi biên bản Đức lập đều có đủ người chứng kiến ký tên, ảnh chụp đính kèm và số đo ghi bằng số rõ ràng. Ngoài hiên miếu Thiên Y A Na, mấy chậu cau cảnh hứng nước mưa nhỏ giọt đều đều xuống bậc đá phủ rêu xanh.

Chiều đó, ông Thao và Lực ở lại miếu phụ dọn dẹp sau bão: quét sân, dựng lại hàng rào sau hậu điện bị gió quật nghiêng, phơi lại những tấm bạt ướt. Bà Hoa nhìn hai chú cháu làm việc trong sân, lòng nghĩ rằng sự tha thứ ở gốc cây đêm bão đang được nối tiếp bằng những việc nhỏ và thật trong đời thường, như cách mọi thay đổi bền lâu vẫn bắt đầu.

Người nhà miếu đi lại trong miếu Thiên Y A Na rất khẽ, nói với nhau bằng giọng thấp, giữ cho gian thờ một sự yên tĩnh cần thiết. Buổi tối ở bản yên tĩnh sớm, đèn trong các nhà tắt dần theo giờ, chỉ còn tiếng chó sủa vu vơ ở đầu bản. Đường trong bản là đường đất pha đá, mưa xuống thì lầy, nắng lên thì bụi, trẻ con đi học phải xắn quần qua đoạn suối cạn.

Trang làm hồ sơ theo cách của người làm văn hóa: chụp ảnh trước, ghi lời kể nguyên văn sau, rồi mới đối chiếu tư liệu. Bà Hoa không quen giấy tờ hành chính, nhưng sổ vía của miếu thì bà thuộc từng trang, từng dòng, từng tên người. Tiếng côn trùng trong đêm mưa thưa hẳn, chỉ còn tiếng ếch nhái ngoài đồng và tiếng nước nhỏ giọt từ mái hiên.

Bà Hoa vẫn giữ nếp cũ ở miếu Thiên Y A Na: việc gì cũng làm chậm, làm đủ, không bớt một bước nào của lệ nhiều đời truyền lại. Làm kiểm lâm ở vùng này là làm bạn với đường mòn, với bản đồ và với những buổi chờ đợi dài hơn là chạy đuổi. Tiếng nói của người bản trầm và ngắn, khách tới nhà được mời nước chè trước rồi mới hỏi tới chuyện làm ăn hay chuyện rừng.

Nền gạch của miếu Thiên Y A Na mát lạnh dưới chân trần, hơi ẩm thấm qua từng kẽ gạch sau nhiều ngày mưa dầm ở Trà Bồng. Đức quen với những đêm tuần tra dài, áo mưa sũng nước, sổ tay phải bọc trong túi nilon mới giữ được khô. Người dân vùng này nhìn màu mây và hướng gió là đoán được mưa bão sắp về, kinh nghiệm truyền qua nhiều đời làm ruộng nương.

Già làng Ơn được cả bản nghe theo không phải vì ông nói to, mà vì ông nhớ hết lệ cũ và chưa từng thiên vị nhà nào. Mây sà xuống thấp che mất đỉnh Cà Đam từ sớm, nhìn từ bản chỉ thấy một biển mây trắng xám trải ngang lưng núi. Sau nửa đêm, bản chìm hẳn vào yên tĩnh, chỉ còn người gác và người trực ở miếu thức cùng tiếng mưa đều đều.

Bản dưới chân Cà Đam thức dậy sớm theo tiếng gà và tiếng chày giã gạo, khói bếp lên từ nhiều mái nhà cùng một lúc. Mấy người phụ nữ trong bản gùi củi về lúc chiều xuống, gùi nặng mà bước chân vẫn đều trên con dốc quen thuộc. Trong đêm khuya, mọi âm thanh nhỏ đều nghe rõ hơn ban ngày: tiếng lá rơi, tiếng cành khô gãy, tiếng bước chân xa.

Sau cơn mưa đêm, đất trong vườn và trên đường mòn mềm nhũn, dấu chân của người và vật in lại rõ hơn ngày nắng. Người trẻ trong bản đi làm ăn xa nhiều, nhưng mùa lễ vía và mùa bão thì lần lượt quay về, bản lại đông như cũ. Đêm càng về khuya, sương càng dày, đứng cách nhau chục bước đã chỉ còn thấy bóng người mờ trong sương.

Người làm nghề giữ rừng hiểu rằng một dấu vết nhỏ bị bỏ qua hôm nay có thể thành một mất mát lớn vào tuần sau. Trong các cuộc họp của bản và kiểm lâm, người ta nói thẳng, nói ngắn, và ghi lại điều đã thống nhất ngay tại chỗ. Tiếng chó sủa trong đêm là tín hiệu quen thuộc của bản: sủa một hồi rồi im là khách quen, sủa dai dẳng là có chuyện lạ.

Điện thoại ở vùng núi sóng chập chờn, muốn gọi một cuộc cho trọn vẹn phải ra chỗ đất cao hoặc đứng yên một chỗ. Trời Trà Bồng cuối tháng mười đổi tính từng ngày, nắng vừa lên được một buổi thì mây từ phía biển lại kéo về đen kịt. Mùi trầm trong miếu Thiên Y A Na còn vương lại từ buổi lễ sớm, quyện với mùi gỗ ẩm và mùi đất sau mưa thành một thứ mùi riêng của miếu cổ.

Hoàng hôn xuống trên sân miếu, hai chú cháu ra về trên con đường đất đã khô dần sau bão. Bà Hoa đứng ở cửa miếu nhìn theo, lòng yên tĩnh. Bà hiểu rằng cái kết ở gốc cây huê không khép lại trong đêm bão, nó đang mở ra những ngày dài làm lại của một người trẻ. Và đó mới là phần khó nhất. Cũng là phần đáng quý nhất của sự tha thứ mà Sơn Quân đã dành cho con người trong mùa này.

Chương khác

Xem thêm