BẠCH TRẠCH CHÍN MẮT Ở NÚI NGA MI - Chương 10: Cô Giáo Lên Miếu Chép Kinh
Chiều ngày mười tám tháng mười, khi nắng đã ngả dài qua rừng trúc và sân cổ miếu phủ một lớp sáng vàng mỏng. Hà Tú Anh từ làng dưới chân núi đi lên cổ…
Nội dung chương
Chiều ngày mười tám tháng mười, khi nắng đã ngả dài qua rừng trúc và sân cổ miếu phủ một lớp sáng vàng mỏng. Hà Tú Anh từ làng dưới chân núi đi lên cổ miếu chép kinh cho tuần tang. Cô năm nay hai mươi bảy tuổi, là cô giáo tiểu học của trường làng dưới chân núi Nga Mi. Dạy chữ cho trẻ con trong thôn đã mấy năm. Người làng quý cô vì cô dạy học nghiêm mà hiền, nhà nào có con tới tuổi đi học cũng gửi gắm cô. Trong tuần tang của cố hòa thượng, Tú Anh xin lên miếu chép kinh, một phần vì lúc sinh thời cố hòa thượng từng cho trường làng mượn sân và cho trẻ con lên miếu học chữ vào những ngày mưa. Một phần vì cô muốn tự tay chép một bộ kinh dâng lên tuần tang như một lời tiễn biệt.
Lý Thanh Huyền đón cô ở sân miếu. Tú Anh mang theo một túi vải nhỏ đựng bút, mực và mấy tập giấy trắng của trường làng, đi bộ từ chân núi lên theo đường mòn đá, áo đã thấm một lớp bụi đường mỏng. Lâm Diệu Liên từ chính điện bước ra đón cô, hai người chào nhau như người quen lâu năm trong làng. Ni sư dẫn Tú Anh vào gian bên của chính điện, nơi đã kê sẵn một bàn chép kinh thấp, một nghiên mực, một đèn dầu mới châm và chồng kinh mẫu của miếu để cô đối chiếu từng chữ khi chép.
Trước khi bắt đầu chép, Tú Anh thắp hương trước tượng Phật và đứng lặng một lúc trước gian tháp. Cô kể nhỏ với Diệu Liên rằng lúc cố hòa thượng còn sống, mỗi lần cô dẫn học trò lên miếu, ông đều cho các cháu ngồi ở hiên điện đọc bài. Còn ông ngồi ở đầu hiên vá lại những cuốn sách rách cho trường làng. Nay ông đã đi, cô lên chép kinh mà thấy hiên điện vắng hẳn, trong lòng không khỏi trống trải. Diệu Liên nghe xong chỉ gật đầu, nói người tu hành đi thì để lại việc lành, người ở lại chép kinh bằng lòng thành thì cũng là một cách giữ việc lành ấy không đứt.
Thanh Huyền phụ sắp bàn chép kinh cho Tú Anh rồi ngồi ở đầu bàn bên kia giúp cô mài mực và giữ giấy. Cô chép rất chậm, nét chữ mềm và đều, mỗi chữ chép xong đều đối chiếu với bản mẫu một lần mới chép chữ tiếp theo. Trong gian điện yên tĩnh của một buổi chiều tuần tang, tiếng bút lướt trên giấy và tiếng trúc khua ngoài sân hòa vào nhau thành một nhịp rất đều. Khiến Thanh Huyền có cảm giác thời gian trong miếu trôi chậm hơn ngoài làng rất nhiều.
Trong lúc chép kinh, có một đoạn Tú Anh phải dừng bút khá lâu vì bản mẫu của miếu ở trang ấy đã ố vàng, chữ mờ đi ở mấy chỗ. Thanh Huyền lấy thêm một ngọn đèn dầu đặt gần bàn cho sáng, rồi cùng cô đối chiếu với một bản kinh khác trong gian bên để tìm đúng chữ. Hai người làm việc lặng lẽ và cẩn thận như thế gần hết buổi chiều, và Thanh Huyền nhận ra cô giáo dưới chân núi này có nếp làm việc rất giống nếp giữ sổ của miếu: chữ nào chưa rõ thì để trống mà hỏi. Tuyệt đối không chép đoán cho đầy trang Anh thầm nghĩ người làng tin cô dạy con họ cũng vì nếp cẩn thận ấy, cũng như sư phụ tin người canh tháp vì nếp ghi sổ không thêm không bớt.
Diệu Liên thỉnh thoảng đi qua gian chép kinh, nhìn trang giấy của Tú Anh rồi gật đầu hài lòng. Bà nói kinh chép cho tuần tang không cần chép nhanh, cần chép đúng và chép bằng lòng yên, vì người chép yên thì chữ mới yên. Bà còn cho người mang lên một ấm trà nóng và một đĩa bánh khô của miếu, đặt ở góc bàn cho hai người trẻ nghỉ tay. Không khí trong gian bên của chính điện buổi chiều hôm ấy vì thế mà ấm lên một cách lặng lẽ, khác hẳn vẻ trầm mặc của những gian điện thờ ở phía trước.
Chép được một lúc, trong giờ nghỉ tay uống nước, Tú Anh mới kể cho Thanh Huyền và Diệu Liên nghe chuyện dưới chân núi mấy hôm nay. Cô nói làng dưới núi mấy ngày gần đây có chuyện lạ mà người làng chưa rõ nguyên do: gà vịt của nhiều nhà bị cắn chết vào ban đêm, nhà ít thì mất vài con, nhà nhiều thì mất cả một đàn nhỏ. Điều lạ là vết cắn trên cổ gà vịt rất nhỏ, gọn, không giống vết cắn xé của thú lớn, và hàng rào quanh chuồng của các nhà ấy đều không hề bị phá, cổng chuồng vẫn cài nguyên như cũ. Sáng ra người nhà mở chuồng mới thấy gà vịt nằm chết bên trong.
- Người làng đang lo, anh Huyền ạ. - Hà Tú Anh nói, giọng nhỏ đi. - Mất gà vịt thì tiếc của một phần, lo là lo không biết thú gì vào được chuồng mà rào không phá, cổng không mở. Có người nói là chồn, có người nói là rắn lớn, mỗi người nói một kiểu, chưa ai thấy tận mắt nó bao giờ.
Thanh Huyền nghe kể mà ghi nhớ từng chi tiết cô nói: gà vịt bị cắn chết vào ban đêm, vết cắn nhỏ, hàng rào không bị phá. Anh không kết luận gì, cũng không gán việc ấy cho bất cứ loài thú nào, vì anh chỉ mới nghe qua lời kể của một người làng lên miếu, và lời kể thì phải ghi là lời kể. Anh hỏi thêm cô rằng việc này bắt đầu từ khi nào, Tú Anh đáp rằng mới mấy hôm nay thôi, khoảng từ sau khi tuần tang của cố hòa thượng bắt đầu được ít ngày. Nhà đầu tiên mất gà là nhà ở gần cuối thôn, phía sát bìa rừng trúc.
Tú Anh kể thêm rằng người làng đã thử nhiều cách trong mấy đêm qua mà không ăn thua. Có nhà rải tro quanh chuồng để sáng ra xem dấu chân, nhưng đêm có sương, tro ướt nhòe hết, không giữ được dấu gì rõ ràng. Có nhà thức canh tới nửa đêm thì không thấy gì, gà vịt vẫn yên, tới đêm nhà ấy ngủ sớm thì sáng ra lại mất. Có nhà buộc chó ở cạnh chuồng, chó sủa một lúc vào khoảng giữa đêm rồi im bặt, sáng ra chó vẫn khỏe, chỉ có gà trong chuồng là chết. Những chi tiết ấy cô kể đều là lời người làng thuật lại với cô giáo của thôn, cô chỉ mang lên miếu nguyên vẹn như đã nghe, không thêm một lời bình nào của riêng mình. Và cô nói rõ như vậy với Thanh Huyền khi anh ghi sổ.
Thanh Huyền nghe tới chuyện rải tro không giữ được dấu thì trong lòng hơi động, nhưng anh vẫn giữ đúng nếp ghi sổ: ghi lời kể là lời kể, không biến nó thành chứng cứ. Anh chỉ hỏi thêm một câu rất ngắn, rằng có nhà nào mất con vật lớn hơn gà vịt chưa, như chó hay dê. Tú Anh lắc đầu, nói tới nay mới chỉ có gà vịt, toàn là con nhỏ trong chuồng, và người làng vì thế càng không rõ thú gì chỉ nhắm vào con nhỏ mà lại vào ra được chuồng rào kín như thế.
Diệu Liên nghe xong, nét mặt bà hơi trầm xuống. Bà nhớ tới câu mình đã nói với Thanh Huyền mấy hôm trước, rằng từ ngày xá lợi an vị, chim thú quanh miếu bỗng ít hẳn đi. Nhưng bà không nối hai việc ấy lại với nhau thành một lời nào trước mặt Tú Anh. Bà chỉ dặn cô giáo đi đường núi buổi chiều phải về làng trước khi trời tối hẳn, và nếu đêm nay đường xuống núi có sương thì cứ ở lại miếu, gian nhà khách còn trống, không phải ngại. Tú Anh cảm ơn ni sư, nói cô định xin ở lại miếu thêm mấy hôm để chép xong bộ kinh trước khi trời trở mưa. Vì nghe người già trong làng nói mùa mưa bão của núi Nga Mi sắp tới, tới lúc ấy đường núi trơn và khó đi, lên miếu chép kinh sẽ không dễ như bây giờ.
Thanh Huyền ghi vào sổ trực chiều ngày mười tám tháng mười: cô giáo Hà Tú Anh của trường làng dưới chân núi lên miếu chép kinh cho tuần tang. Và kể lại lời của người làng rằng mấy hôm nay gà vịt dưới chân núi bị cắn chết không rõ thú gì. Vết cắn nhỏ mà hàng rào không hề bị phá Anh ghi rõ đây là lời kể của người làng do Tú Anh mang lên, chưa ai trong miếu chứng kiến tận mắt, và chưa có kết luận nào về loài thú gây ra việc ấy. Ghi xong, anh giúp Tú Anh dọn bàn chép kinh, cất những trang kinh đã chép vào hộp gỗ của miếu, hẹn ngày mai cô chép tiếp từ trang hôm nay đang dở.
Trước khi trời tối hẳn, Chu Phúc Sinh từ nhà bếp mang lên gian chép kinh một bát cháo nóng cho cô giáo, nói người đi đường núi cả buổi chiều thì phải ăn chút gì ấm bụng mới chép kinh tiếp được vào ngày mai. Tú Anh đón bát cháo bằng hai tay, cảm ơn ông hương công, và gian bên của chính điện trong một lúc ngắn có đủ tiếng người, tiếng bát đũa và mùi trà nóng. Làm dịu hẳn vẻ trầm mặc của một buổi chiều tuần tang trên núi.
Chiều muộn, Tú Anh đứng ở sân miếu nhìn xuống đường mòn về làng và biển sương đang dâng lên ở thung lũng sâu dưới chân núi. Sương buổi chiều hôm ấy dâng sớm hơn thường lệ, trắng đục và dày, nuốt dần con đường đá xuống núi vào một màu xám lặng. Cô quyết định nghe lời ni sư, ở lại miếu đêm nay, sáng mai chép kinh tiếp rồi mới xuống núi khi sương tan. Thanh Huyền nhìn theo lớp sương dưới thung, trong đầu còn nguyên câu chuyện gà vịt bị cắn chết với hàng rào không hề bị phá mà cô giáo vừa kể, một câu chuyện ở mức lời kể của người làng. Chưa nối với bất cứ việc gì trong miếu, lặng lẽ nằm lại ở trang cuối của sổ trực tuần tang như một hạt bụi đầu tiên báo hiệu một cơn gió còn ở rất xa ngoài rừng trúc. Chưa ai trong miếu lúc này nhìn thấy được hình dáng của nó.