BẠCH TRẠCH CHÍN MẮT Ở NÚI NGA MI - Chương 9: Đêm Canh Tháp Thứ 1
Đêm ngày mười sáu tháng mười năm 1935 là đêm canh tháp thứ 1 của Lý Thanh Huyền trong tuần tang. Từ sau giờ cơm tối, anh chuẩn bị cho đêm trực một cách…
Nội dung chương
Đêm ngày mười sáu tháng mười năm 1935 là đêm canh tháp thứ 1 của Lý Thanh Huyền trong tuần tang. Từ sau giờ cơm tối, anh chuẩn bị cho đêm trực một cách cẩn thận như chuẩn bị cho một buổi lễ nhỏ: châm đầy dầu vào đèn tháp, cắt sẵn tim đèn dự phòng. Đặt cuốn sổ trực và cây bút ở chiếc bàn thấp bên gian tháp, pha một ấm trà nhạt để giữ mình tỉnh táo, và kiểm tra lại một lần cuối niêm giấy đỏ trên cửa tháp trước khi ngồi xuống vị trí canh.
Gian tháp nằm ở phía trong chính điện, sau lưng tượng Phật. Ban ngày gian này đã yên tĩnh, ban đêm càng yên tĩnh hơn, chỉ có ngọn đèn dầu cháy đều trong lồng kính, ánh sáng vàng nhỏ phủ lên mặt tháp đá và một phần nền gạch quanh bảo tọa. Qua cửa tháp khép kín có dán niêm, Thanh Huyền không nhìn thấy viên xá lợi bên trong, nhưng anh biết nó đang nằm cố định trên bảo tọa đá, nguyên vị như từ ngày an vị mùng mười tháng mười tới nay. Việc của người canh tháp không phải là nhìn thấy xá lợi, mà là giữ cho khoảng yên tĩnh quanh tháp không bị phá vỡ suốt một đêm dài, từ giờ lên đèn cho tới giờ trời sáng hẳn trên rừng trúc ngoài sân miếu.
Phương Tiểu An phụ việc gian tháp buổi tối, ở lại với anh tới gần nửa đêm thì được cho về gian nhà nhỏ ngủ trước, vì cậu bé mới mười hai tuổi, không phải thức trọn đêm canh như người giữ sổ trực. Trước khi về, Tiểu An giúp anh thay nước trên bàn thờ nhỏ trong gian tháp, hỏi anh có sợ ở một mình trong điện tối không. Thanh Huyền cười, nói người canh tháp mà sợ bóng tối thì không canh được, bảo cậu bé cứ yên tâm ngủ, có việc gì anh sẽ gọi. Cậu bé chắp tay chào rồi rón rén đi ra, tiếng chân nhẹ dần trên nền gạch lạnh.
Trước khi đêm sâu hẳn, Chu Phúc Sinh còn ghé qua chính điện một lần cuối trong ngày. Ông vừa cài chốt cửa miếu xong, tay còn cầm chiếc đèn lồng nhỏ, vào điện cốt để nhìn lại gian tháp và dặn Thanh Huyền một câu quen thuộc của người giữ cửa: đêm nay cửa đã chắc. Phần trong điện là phần của người canh tháp, có động tĩnh gì ngoài cửa thì cứ gọi ông, ông ngủ nhẹ, nghe tiếng gọi là dậy ngay Thanh Huyền cảm ơn ông. Nhìn bóng đèn lồng của ông hương công khuất dần về phía dãy nhà sau, rồi mới khép cửa điện lại và bắt đầu canh giờ đầu tiên của đêm trực một cách chính thức.
Anh cũng tự đặt ra cho mình một nếp canh rất cụ thể trong đêm đầu tiên này, một nếp mà anh định giữ cho mọi đêm canh về sau. Mỗi canh giờ, anh đứng dậy một lần, đi đúng một vòng từ gian tháp ra tới cửa điện rồi quay lại, tay không cầm gì ngoài cây đèn nhỏ, mắt nhìn lần lượt đèn tháp, niêm tháp, tòa sen, bàn thờ và cửa sổ cao. Hết một vòng, anh ngồi xuống ghi sổ ngay, ghi khi trí nhớ còn tươi, không để dồn tới gần sáng mới ghi một thể, vì anh biết người thức đêm tới gần sáng thì trí nhớ cũng mỏi theo con mắt. Nếp canh ấy làm đêm dài trở nên có khung, có nhịp, và giúp anh không bị sự yên tĩnh ru vào cơn buồn ngủ lúc nào không hay.
Từ lúc Tiểu An rời đi, đêm canh tháp thứ 1 trôi qua trong một sự yên tĩnh trọn vẹn. Thanh Huyền ngồi ở bàn thấp, thỉnh thoảng đứng dậy đi một vòng quanh gian tháp và chính điện theo lệ: nhìn đèn tháp, nhìn niêm tháp, nhìn cửa điện, nghe tiếng rừng ngoài sân. Ngoài kia, rừng trúc khua nhẹ trong gió đêm, tiếng lá trúc cọ vào nhau đều đặn như một lớp mưa mỏng không ngớt. Xa hơn và thấp hơn, tiếng suối dưới thung lũng sâu chảy rì rầm vọng lên, khi rõ khi mờ tùy theo chiều gió, là âm thanh nền quen thuộc của mọi đêm trên núi Nga Mi.
Anh ghi sổ trực theo từng canh giờ, ghi ngắn và đều: giờ nào đèn còn cháy, dầu còn bao nhiêu, niêm tháp còn nguyên, điện thờ yên tĩnh. Không một dòng nào trong đêm này ghi việc lạ, vì quả thật không có việc lạ nào xảy ra. Không tiếng gõ nào vang lên trong điện, không mùi lạ nào thoảng qua tòa sen, không bóng nào lướt qua cửa sổ cao. Tòa sen đá dưới tượng Phật im lìm trong bóng đèn dầu, gian tháp lặng im sau lưng tượng, và cả ngôi miếu chìm trong giấc yên của một đêm tuần tang bình thường.
Giữa đêm, Thanh Huyền đứng dậy ra hiên điện nhìn trời một lúc cho đỡ mỏi mắt. Bầu trời đêm mười sáu tháng mười trong và cao, trăng đã qua rằm nên khuyết một phần, ánh trăng mỏng phủ lên rừng trúc một lớp sáng bạc lạnh. Sân miếu vắng lặng, cửa gỗ lim ở cổng đóng kín, chốt đồng đã cài từ lúc trời tối hẳn theo tay Chu Phúc Sinh. Anh đứng nghe tiếng suối và tiếng trúc một lúc, thấy lòng mình yên hẳn, và thầm nghĩ đêm canh đầu tiên diễn ra như thế này là một điềm tốt cho cả tuần tang: yên tĩnh, đều đặn, không một gợn sóng.
Trở vào gian tháp, anh tự rót cho mình một chén trà đã nguội bớt, ngồi xuống và đọc lại trong đầu phần đầu và phần cuối bài chú vừa chép tối hôm trước. Anh đọc thầm rất chậm, từng đoạn một, và vẫn dừng lại ở khoảng trống của đoạn giữa bị mờ, như một người đi tới chỗ cầu gãy thì đứng lại nhìn sang bờ bên kia. Anh không cố đoán, chỉ ghi nhớ cảm giác dừng lại ấy, rồi gấp trí nhớ lại, quay về với việc canh tháp trước mắt. Đêm còn dài, và việc gần nhất của anh vẫn là ngọn đèn không được tắt và niêm tháp không được động vào.
Trong những canh giờ lặng lẽ ấy, Thanh Huyền có nhiều khoảng thời gian để nghĩ về những ngày học vừa qua. Anh nghĩ về đồ hình chín mắt trên trang khắc gỗ, nghĩ về tích Hoàng Đế bên bờ biển, nghĩ về khoảng trống ở giữa bài chú. Và nhận ra cả ba thứ ấy đều đang nằm yên trong miếu này như gian tháp sau lưng tượng Phật: có thật, có trọng lượng, nhưng chưa mở ra trước mặt anh. Anh không vội. Người giữ miếu mười chín tuổi học được tính không vội có lẽ là bài học lớn nhất của tuần tang này, lớn hơn cả việc thuộc thêm một trang sách hay một đoạn chú. Anh rót thêm trà, nhìn ngọn đèn tháp cháy yên trong lồng kính, và để cho đêm trôi qua từng canh giờ một cách chậm rãi và ngay ngắn.
Có một lúc vào khoảng giữa đêm, cơn buồn ngủ kéo tới nặng nhất. Mi mắt anh chùng xuống, đầu gật nhẹ một cái rồi anh giật mình tỉnh lại, lưng toát một lớp mồ hôi mỏng vì sợ. Anh đứng dậy ngay, đi rửa mặt bằng nước lạnh trong chum ở góc điện, rồi đi một vòng quanh điện nhanh hơn thường lệ để máu trong người chạy lại. Từ đó tới gần sáng, anh không cho phép mình ngồi quá lâu ở một tư thế nữa, cứ hết một trang sổ là lại đứng dậy đi kiểm tra. Sau này nhớ lại, anh cho rằng chính cái gật đầu suýt ngủ ấy là thử thách thật sự duy nhất của đêm canh đầu tiên, một thử thách không đến từ bên ngoài gian tháp. Mà đến từ chính thân thể mỏi mệt của người canh.
Canh cuối của đêm, khi trời còn tối nhưng chim rừng đã bắt đầu gọi nhau rất thưa trên những ngọn trúc cao, Thanh Huyền đi vòng kiểm tra lần cuối: đèn tháp vẫn cháy đều, dầu còn đủ. Niêm trên cửa tháp nguyên vẹn không bong một mép nào, cửa điện và cửa miếu đều đóng kín Anh ghi dòng cuối của đêm canh tháp thứ 1 vào sổ trực bằng nét chữ đã mỏi nhưng vẫn ngay ngắn: đêm yên tĩnh trọn vẹn. Tháp xá lợi nguyên vị sau niêm. Niêm tháp không hề bị động vào, đèn tháp không tắt một lần nào, và không có việc lạ nào xảy ra trong suốt đêm trực đầu tiên của anh.
Gần sáng, khi anh đang thu dọn bàn trực và chuẩn bị thay ca cho giờ thắp hương buổi sáng, có một thoáng chốc rất lạ mà cũng rất khẽ. Tiếng suối dưới thung lũng sâu, âm thanh đã chảy đều suốt cả đêm sau lưng mọi tiếng động khác, bỗng im đi một lúc. Không phải nhỏ dần, mà im hẳn, như thể dòng suối bị ai đó chặn lại ở một khúc nào rất xa. Rừng trúc vẫn khua, gió vẫn thổi, chỉ riêng tiếng suối là vắng mặt trong mấy hơi thở dài. Thanh Huyền ngẩng đầu lắng nghe, tay còn cầm cây bút. Rồi, trước khi anh kịp đứng dậy ra hiên, tiếng suối lại chảy trở lại, đều đặn như cũ, như thể khoảng im lặng vừa rồi chưa từng xảy ra.
Anh ngồi lặng một lúc, cân nhắc xem có ghi việc ấy vào sổ hay không. Sư phụ dặn có việc lạ dù nhỏ cũng ghi. Tiếng suối im đi một lúc giữa đêm là một việc nhỏ tới mức có thể chỉ do gió đổi chiều, do tai người thức đêm đã mỏi nghe nhầm, và nó không xảy ra trong điện, không chạm tới gian tháp. Cuối cùng anh ghi thêm một dòng ngắn ở cuối trang trực đêm, ghi đúng sự việc và ghi rõ giờ gần sáng, không suy đoán nguyên nhân. Ghi xong, anh khép sổ, đứng dậy mở hé cửa điện đón ánh sáng đầu tiên của ngày mới đang len qua rừng trúc, hít một hơi dài không khí lạnh trong của buổi sớm trên núi. Rồi quay lại gian tháp nhìn ngọn đèn mình đã giữ cháy suốt một đêm dài. Kết thúc đêm canh tháp thứ 1 yên tĩnh của mình trong tuần tang cổ miếu với một lòng tin lặng lẽ rằng mình đã làm tròn phần việc đầu tiên được giao.