BẠCH TRẠCH CHÍN MẮT Ở NÚI NGA MI - Chương 11: Dấu Chân Cáo Què Quanh Miếu
Sáng ngày mười chín tháng mười, sương trên núi Nga Mi tan chậm hơn mọi ngày. Sân cổ miếu vẫn nằm trong một lớp hơi ẩm xám nhạt, đá lát sân ướt đẫm sương…
Nội dung chương
Sáng ngày mười chín tháng mười, sương trên núi Nga Mi tan chậm hơn mọi ngày. Sân cổ miếu vẫn nằm trong một lớp hơi ẩm xám nhạt, đá lát sân ướt đẫm sương đêm. Lý Thanh Huyền dậy từ lúc chuông sớm còn chưa dứt tiếng, quét sân theo lệ của tuần tang, rồi vào gian tháp kiểm tra đèn dầu và niêm tháp như mỗi buổi sáng từ ngày nhận việc canh tháp. Đèn cháy đều, niêm tháp còn nguyên dấu của ni sư Lâm Diệu Liên. Anh ghi hai dòng ngắn vào sổ trực rồi quay ra sân, định quét nốt đoạn trước cửa chính thì nghe tiếng gọi từ ngoài tường miếu.
Người gọi là Triệu Đại Sơn, tiều phu của làng dưới chân núi. Ông năm nay bốn mươi bốn tuổi, vai rộng, tay chai sần vì quanh năm vác củi và đốn trúc trên núi, thuộc từng khe đá của núi Nga Mi. Sáng nay ông lên núi sớm để đốn một gánh trúc già sau miếu, dao rựa còn đeo bên hông. Ông không vào sân ngay như mọi lần, mà đứng ở ngoài tường phía đông vẫy tay gọi Thanh Huyền ra, giọng hạ thấp một cách khác thường.
- Huyền, ra đây xem cái này đã. - Triệu Đại Sơn nói. - Đừng đi thẳng ra, đi vòng qua phía hiên mà ra, khéo lại dẫm nát mất dấu của nó.
Thanh Huyền làm theo. Anh đặt chổi tựa vào gốc cây trước sân, đi vòng qua hiên chính điện rồi mới bước ra ngoài tường theo lối mòn nhỏ mà người gánh nước vẫn đi. Đất ngoài tường còn mềm vì sương đêm chưa khô, phủ một lớp lá trúc rụng mỏng, ẩm và trơn. Đại Sơn đứng chờ sẵn ở đó, một tay chỉ xuống mặt đất dưới chân tường.
Dưới chân tường miếu, trên dải đất hẹp giữa tường đá và rặng trúc, có một hàng dấu chân thú in rất rõ trên lớp đất ẩm. Dấu nào cũng nhỏ, gọn, bốn ngón chụm lại phía trước và một đệm chân tròn ở phía sau. Thanh Huyền quỳ xuống nhìn kỹ, thấy những dấu ấy không đi thẳng một đường như dấu của thú đi ngang qua núi, mà nối nhau thành một vòng dài men theo chân tường, cách tường chừng hai bước chân người. Đều đặn như có ai đã dắt một con thú đi vòng quanh miếu mà ngắm.
Chu Phúc Sinh nghe tiếng người ngoài tường cũng chống gậy bước ra. Ông hương công đã sáu mươi ba tuổi, giữ bếp, giữ chuông và giữ chốt cửa gỗ lim của miếu đã nhiều năm, bước đi chậm nhưng mắt còn tinh. Ông vòng ra chỗ hai người đang quỳ, cúi xuống nhìn hàng dấu chân mà không nói gì ngay, vì hàng dấu ấy có một chỗ khiến người ta không thể nhìn qua loa được.
Trong vòng dấu chân ấy, cứ mỗi bốn dấu lại có một dấu bị kéo lê. Ba chân kia in xuống đất gọn và rõ, riêng dấu của một chân sau phía bên phải không in trọn xuống đất mà chỉ quệt một vệt dài nông hơn, móng chân cào thành mấy đường mảnh trên mặt đất ẩm. Như thể chân ấy không nhấc lên nổi mà phải lê theo mỗi bước đi. Vệt lê ấy lặp lại đều đặn suốt cả vòng, không thiếu một bước nào, chứng tỏ con thú mang dấu chân này què một chân sau thật. Và nó đã đi trọn một vòng quanh tường miếu trong đêm qua hoặc lúc rạng sáng. Khi sân miếu còn chưa có người dậy.
- Chân sau bên phải. - Triệu Đại Sơn nói khẽ, tay ông di theo vệt lê trên đất mà không chạm xuống. - Lê đúng một kiểu từ đầu vòng tới cuối vòng. Con này què đã lâu rồi, không phải mới bị thương đêm qua đâu. Thú mới bị thương thì vệt lê lúc đậm lúc nhạt, bước đi còn loạn. Con này lê đều như thế này là nó quen đi bằng ba chân từ lâu lắm rồi.
Thanh Huyền gật đầu ghi nhớ. Anh đứng dậy đi chậm dọc theo vòng dấu chân, đi hết phía đông của tường miếu, vòng qua góc phía bắc, rồi men theo phía tây mà nhìn xuống đất không rời mắt. Vòng dấu đi rất khéo: nó không áp sát vào tường, cũng không lùi ra xa phía rừng trúc, mà giữ một khoảng cách đều nhau suốt cả vòng, như thể con thú vừa đi vừa ngẩng đầu nhìn vào trong miếu. Tới đoạn gần gian tháp nhất, ở phía sau chính điện, vòng dấu dừng lại lâu hơn: ở đó dấu chân chồng lên nhau mấy lớp, đệm chân in sâu hơn hẳn những chỗ khác. Như thể con thú đã đứng yên ở chỗ ấy một lúc dài, hướng mặt về phía gian tháp, rồi mới đi tiếp cho hết vòng.
Điều khiến Thanh Huyền để ý nhất là vòng dấu chỉ đi quanh chứ không vào sân. Suốt cả vòng, không có một dấu chân nào rẽ vào phía trong tường, không có dấu nào tiến về phía cửa chính. Cửa ngách của miếu đêm qua chỉ khép chứ không cài chốt chặt như cửa chính, nếu con thú muốn vào sân thì lối ấy là lối dễ nhất, vậy mà vòng dấu đi ngang qua cửa ngách vẫn không hề rẽ vào. Nó đi quanh, nó đứng lại nhìn, rồi nó đi tiếp, và sau khi hết một vòng trọn quanh tường miếu, hàng dấu chân rẽ thẳng xuống phía rừng trúc ở sườn núi, mờ dần trên lớp lá khô. Hướng về phía thung lũng sâu dưới chân núi.
Chu Phúc Sinh lúc ấy mới lên tiếng, giọng ông chậm và chắc như khi ông nói về chốt cửa.
- Đêm qua tôi cài chốt cửa chính xong thì đi ngủ sớm vì mệt. Nửa đêm có tỉnh dậy một lần, nghe rừng trúc ngoài tường kêu rất lâu, gió to hơn mọi đêm. Tôi còn tưởng chỉ là gió mùa về. Không ngờ trong lúc gió kêu như thế lại có thú đi vòng quanh tường.
- Gió to lại càng tiện cho nó. - Đại Sơn đáp. - Tiếng trúc kêu át hết tiếng chân, người trong miếu có thức cũng không nghe ra được. Mà nói thật với hai người, cáo trên núi này tôi gặp nhiều rồi. Cáo đi săn thì đi thẳng tới chỗ có mồi, bắt được thì tha đi, không bắt được thì bỏ sang chỗ khác ngay trong đêm ấy. Cáo không đi vòng quanh nhà người ta như thế này bao giờ.
Thanh Huyền lấy sổ trực và bút chì mang theo trong tay áo, ghi lại việc buổi sáng ngay tại chỗ: ngày mười chín tháng mười, ngoài tường miếu phát hiện một vòng dấu chân cáo đi trọn quanh tường. Một chân sau kéo lê như bị què, vòng dấu không vào sân, cuối vòng rẽ xuống rừng trúc hướng về thung lũng sâu Anh ghi kỹ chiều của vệt lê và đoạn dấu chồng lên nhau ở phía sau gian tháp. Vì những chi tiết nhỏ như thế, nếu không ghi ngay lúc còn nhìn thấy rõ. Tới khi nắng làm đất khô đi thì không còn cách nào nhớ lại cho đúng được nữa.
Đại Sơn chờ anh ghi xong mới nói thêm một điều: ở phía tây, vòng dấu còn dừng ngắn một lần ở phía trước cửa chính, ngay chỗ lá bùa chu sa trấn môn treo trên cửa gỗ lim nhìn xuống. Ở đó chỉ có hai ba dấu chồng nhẹ lên nhau, không sâu bằng đoạn sau gian tháp, như thể con thú chỉ ngẩng đầu nhìn lên cửa một cái rồi đi tiếp. Một con cáo què đi vòng quanh miếu trong đêm, dừng lại lâu nhất ở phía gian tháp, dừng ngắn ở trước cửa chính, không vào sân, không bắt gì, không phá gì. Thanh Huyền không dám kết luận gì trong sổ, chỉ ghi đúng những gì mắt thấy: vòng dấu có thật, chân què có thật, hai chỗ dừng có thật, hướng bỏ đi về phía thung lũng sâu có thật.
- Có khi nó ngửi mùi chứ không phải nhìn. - Chu Phúc Sinh nói. - Thú rừng tinh mũi hơn tinh mắt nhiều. Trong miếu mình tuần này ngày nào cũng đốt hương, nấu bếp, người ra người vào, mùi gì nó chẳng ngửi thấy.
Đại Sơn lắc đầu, nhưng ông không cãi to. Ông chỉ tay xuống vệt lê đều đặn trên đất rồi nói một câu mà Thanh Huyền sau đó đã ghi nguyên vào sổ trực, vì câu ấy làm anh đứng yên tại chỗ một lúc lâu không nói được gì.
- Cáo thường không đi vòng quanh nhà người ta trừ khi có thứ trong nhà kéo nó tới. - Triệu Đại Sơn nói. - Tôi sống trên núi này mấy chục năm, đốn củi qua bao nhiêu nhà có chuồng gà chuồng vịt, chưa thấy cáo nào đi một vòng trọn quanh nhà người ta mà không vào bắt con gì, không để lại một vết cắn nào. Rồi bỏ đi như thế. Nó đi như người ta đi xem nhà trước khi tính chuyện gì lâu dài vậy.
Gió sớm lúc ấy thổi mạnh hơn, lá trúc trên đầu đổ xuống một đợt rào rào, mấy dấu chân nông nhất ở cuối vòng bắt đầu bị lá khô phủ lên. Thanh Huyền hiểu nếu để tới trưa, nắng lên và người qua lại, vòng dấu này sẽ mất gần hết, chỉ còn lại dòng chữ trong sổ trực của anh. Anh ghi thêm lời của Triệu Đại Sơn về nếp đi của cáo trên núi vào sổ, ghi rõ đó là lời của người tiều phu có kinh nghiệm, không phải kết luận của miếu.
Trước khi gánh trúc xuống núi, Đại Sơn còn dặn một việc rất thực tế: đêm nay nếu nghe tiếng trúc kêu to bất thường ngoài tường thì đừng vội cho là gió, và sáng mai nếu ra sớm thì nhìn xuống đất ngoài tường trước. Vì người ra vào ở cửa ngách sẽ làm nát mất dấu mới nếu đêm nay con thú ấy quay lại Chu Phúc Sinh nghe vậy thì nói ông sẽ để ý cửa ngách. Từ đêm nay sẽ khép chặt hơn và lấy thêm một thanh gỗ chèn ngang phía trong, không phải vì sợ một con cáo, mà vì tuần tang chưa qua. Miếu không nên để cửa nào lỏng lẻo.
Thanh Huyền tiễn Đại Sơn tới đầu đường mòn rồi quay vào sân. Anh đứng giữa sân nhìn lại bức tường miếu một vòng, từ cửa chính gỗ lim khép kín, qua hiên chính điện, tới phía sau nơi gian tháp nằm yên sau tượng Phật. Buổi sáng vẫn là một buổi sáng của tuần tang, khói hương vẫn lên đều từ chính điện, tiếng mõ của buổi tụng sớm vẫn gõ chậm trong điện, không có gì trong miếu thay đổi cả. Chỉ có điều, từ sáng nay, trong sổ trực của cổ miếu đã có thêm một việc không còn là lời kể của người làng nữa. Mà là dấu vết anh tận mắt nhìn thấy trên đất của chính miếu mình: một vòng dấu chân cáo què đã đi trọn quanh tường trong đêm, dừng lại lâu nhất ở phía gian tháp. Rồi lặng lẽ bỏ xuống thung lũng sâu khi trời còn chưa sáng hẳn.