Báo cáo khai quật số 13 - Chương 9: Hồ Sơ Của Người Chết
Đèn tuýp trong kho lưu trữ của Viện Khảo cổ Hà Nội phát ra tiếng o o nhỏ. Ánh sáng trắng xanh hắt lên những dãy tủ sắt sơn tĩnh điện màu xám tro. Mùi…
Nội dung chương
Đèn tuýp trong kho lưu trữ của Viện Khảo cổ Hà Nội phát ra tiếng o o nhỏ. Ánh sáng trắng xanh hắt lên những dãy tủ sắt sơn tĩnh điện màu xám tro. Mùi giấy mốc và mùi cồn tẩy rửa bốc lên nồng nặc. Kho lưu trữ nằm ở tầng hầm sâu nhất của tòa nhà, nơi nhiệt độ luôn được giữ ở mức mười tám độ C để bảo quản hiện vật.
Lâm An Nhiên tra chìa khóa vào ổ khóa của tủ số 4. Đây là tủ chuyên đựng hồ sơ nhân sự và nhật ký công tác của các dự án khai quật đã đóng tại khu vực đồng bằng Bắc Bộ. Tiếng lẫy sắt bật ra khô khốc trong không gian yên tĩnh. Nhiên kéo ngăn kéo dưới cùng ra. Cô lật qua các tệp hồ sơ màu nâu ố vàng xếp theo năm của di chỉ Phùng Nguyên và mộ gạch thời Đường ở Bắc Ninh.
Giữa những tập tài liệu cũ kỹ đó, một bìa hồ sơ màu xanh lá cây mới tinh nằm lạc lõng. Trên nhãn dán màu trắng ở góc trên ghi rõ: "Lê Văn Hoàng - Thực tập sinh". Nhiên nhớ rõ chiều nay chưa ai lập hồ sơ này. Hoàng chỉ mới được nhận vào đội khảo cổ hiện trường ba ngày trước. Cậu ta chưa có tên trong danh sách nhân sự chính thức của Viện. Cô chạm tay vào bìa hồ sơ. Mặt giấy nhám lạnh ngắt và có cảm giác ẩm ướt. Nhiên rút tệp hồ sơ ra khỏi ngăn kéo sắt.
Tiếng bước chân nện trên nền xi măng vang lên từ phía cửa kho. Khải Minh bước vào, tay cầm chiếc đèn pin chuyên dụng dùng cho khảo cổ. Anh rọi luồng sáng mạnh vào ngăn tủ sắt đang mở. Nhiên giơ tệp hồ sơ lên trước ánh sáng đèn pin. Đầu ngón tay cô lập tức cảm nhận được nước từ mép tập giấy chảy ra, nhỏ từng giọt xuống sàn xi măng tạo thành những vệt sẫm màu.
Nước có mùi bùn ngai ngái của lòng sông và mùi gỗ mục lâu năm. Khải Minh nhíu mày, đưa tay sờ vào mặt giấy. Giấy mềm nhũn như vừa được vớt lên từ dưới lòng hố khai quật số 13. Ở góc trên bên phải của tờ khai lý lịch, ảnh thẻ của Hoàng bị nhòe nước. Chất keo dán đã bong ra hoàn toàn. Một vệt nước màu đỏ nhạt loang rộng từ tấm ảnh, chảy dọc xuống phần thông tin cá nhân của cậu ta.
Khải Minh dùng nhíp gắp tấm ảnh thẻ lên. Mặt sau tấm ảnh trống trơn, không có chữ ký hay con dấu của phòng nhân sự như thông thường. Chỉ có một vệt bùn xám bám chặt vào lớp giấy ảnh. Vệt bùn này khô lại ngay khi tiếp xúc với không khí trong phòng.
Nhiên lật sang trang tiếp theo của tệp hồ sơ. Đó là một biên bản viết tay bằng mực xanh đen. Nét chữ đều đặn nhưng nét thanh nét đậm bị nhòe đi do ngấm nước. Biên bản tự ghi nhận các mốc thời gian cụ thể bằng những dòng chữ viết tay sắc nét.
"14 giờ 20 phút: Đối tượng bước qua bậc thứ bảy của lối xuống hầm mộ."
"15 giờ 10 phút: Hình ảnh đối tượng biến mất khỏi ảnh chụp chung của đội khảo cổ."
"16 giờ 30 phút: Tên đối tượng trên thẻ thực tập sinh tự phai màu."
"18 giờ 00 phút: Ký ức của các thành viên trong đội về đối tượng bắt đầu mờ đi."
Nhiên đọc từng dòng, ngón tay run nhẹ. Những mốc thời gian này trùng khớp với lịch trình di chuyển của đội chiều nay tại thực địa. Cô nhớ lại lúc chiều, khi cả đội chụp ảnh lưu niệm trước cửa hầm mộ. Hoàng đứng ở góc ngoài cùng bên phải. Nhưng khi kiểm tra lại ảnh trên máy ảnh kỹ thuật số, vị trí đó chỉ là một khoảng trống mờ đục.
Một bàn tay thô ráp đột ngột vươn ra từ phía sau, giật mạnh tập hồ sơ khỏi tay Nhiên. Lễ đứng đó từ lúc nào. Khuôn mặt anh ta tối sầm dưới ánh đèn tuýp của kho lưu trữ. Lễ cuộn tròn tập hồ sơ ướt sũng lại, định nhét vào túi áo khoác da. Nhiên nhanh tay đưa điện thoại lên. Tiếng màn trập vang lên cùng ánh chớp của đèn flash.
Cô đã kịp chụp lại trang cuối cùng của biên bản trước khi Lễ giấu nó đi. Lễ quay lại nhìn Nhiên, ánh mắt lạnh lùng và cảnh giác. Anh ta không nói gì, chỉ siết chặt tập giấy trong tay. Nhiên nhìn vào màn hình điện thoại để kiểm tra bức ảnh vừa chụp. Bức ảnh hiển thị rõ dòng chữ cuối cùng ở đáy trang giấy: “Ngày mất đầu tiên: đêm nay”. Lễ quay người đi thẳng ra phía cửa kho. Anh ta không giải thích hành động của mình.
Khải Minh không để ý đến Lễ. Anh mở chiếc máy tính xách tay đặt trên bàn làm việc gần đó. Ngón tay anh gõ nhanh trên bàn phím để truy cập vào hệ thống quản lý nhân sự của Viện. Anh tìm kiếm mã số định danh của Lê Văn Hoàng. Màn hình xoay tròn một vòng rồi hiện lên dòng chữ đỏ: "Lỗi 404 - Dữ liệu không tồn tại".
Khải Minh gõ lại ba lần với các từ khóa khác nhau như tên, ngày sinh, số căn cước công dân. Kết quả vẫn không thay đổi. Mọi thông tin hành chính, quyết định tiếp nhận thực tập của Hoàng đều biến mất khỏi hệ thống. Nhiên nhìn ra phía cửa kính thông sang phòng trực bên cạnh. Hoàng vẫn đang ngồi đó. Cậu ta mặc chiếc áo khoác gió màu xanh, tay cầm cốc trà nóng, mắt nhìn chăm chăm vào màn hình điện thoại. Cậu ta vẫn bằng xương bằng thịt.
Nhưng khi Nhiên nhìn kỹ, thẻ thực tập sinh đeo trên ngực Hoàng chỉ còn là một miếng nhựa trắng tinh. Không có ảnh, không có tên, không có con dấu của Viện. Cậu ta đang uống nước một cách chậm rãi, cử động cơ thể có phần cứng nhắc.
Cửa kho hồ sơ hé mở. Ông Phúc bước vào, vai áo còn vương những hạt mưa phùn của đêm Hà Nội. Khuôn mặt ông hằn sâu những nếp nhăn mệt mỏi dưới ánh đèn tuýp. Ông Phúc nhìn tập giấy ướt trong tay Lễ, rồi nhìn sang Nhiên và Khải Minh. Ông lên tiếng, giọng khàn đặc vì khói thuốc lá.
"Trận địa đã nhận diện xong. Mặt giấy của trận đang hoạt động." Ông Phúc nói.
"Nếu để đến hết đêm nay, khi mọi giấy tờ hành chính xóa sạch dấu vết của cậu ta, người thật sẽ bị kéo xuống theo." Ông Phúc chỉ tay về phía phòng trực nơi Hoàng đang ngồi. Ông giải thích rằng hồ sơ và ảnh chỉ là mặt giấy của trận địa. Trận địa dùng chúng để xác định đối tượng cần xóa bỏ khỏi thế giới thực.
Nhiên tắt màn hình điện thoại, đút vào túi quần. Cô nhìn thẳng vào ông Phúc, ánh mắt kiên định.
“Nếu giấy tờ đã chôn cậu ấy trước, chúng ta đang cứu người hay sửa một bản báo cáo?” Nhiên hỏi.
Khải Minh dừng gõ bàn phím. Anh nhìn Nhiên, rồi nhìn sang ông Phúc. Không ai trả lời câu hỏi của cô. Lễ bước ra phía góc phòng, nơi có chiếc lò đốt giấy tờ hủy của Viện. Anh ta ném tập hồ sơ ướt vào trong rồi bật lửa. Lửa xanh bùng lên, mùi khét của giấy ướt và bùn cổ đại lan tỏa trong không gian hẹp. Khói đen bám vào các bức tường của kho lưu trữ.
Tiếng tích tắc của chiếc đồng hồ tròn treo trên tường đột ngột ngưng bặt. Kim giây đứng yên tại chỗ, không còn chuyển động. Nhiên nhìn lên đồng hồ. Kim giờ chỉ số 1, kim phút chỉ số 13. Đúng 01 giờ 13 phút sáng.
Điện thoại trong túi quần Nhiên rung mạnh một nhịp dài. Cô rút máy ra, mở lại bức ảnh chụp tờ biên bản lúc nãy. Dưới dòng chữ “Ngày mất đầu tiên: đêm nay”, một dòng chữ mới đang tự động hiện lên trên mặt ảnh kỹ thuật số. Nét chữ nguệch ngoạc như được cào bằng móng tay: “người đọc tên chứng kiến”. Nhiên nhìn chằm chằm vào màn hình. Dòng chữ đó đang sáng lên dưới ánh sáng xanh của điện thoại.
Nhiên yêu cầu Khải Minh đặt bản chụp lên máy tính không nối mạng. Cô không tin máy, nhưng vẫn cần phóng lớn từng nét mực. Ở độ phóng đại cao, dòng chữ đỏ không giống mực in. Nó gồm những sợi rất mảnh, quấn vào nhau như rễ cây bám trong giấy.
- Nếu đây là hồ sơ hành chính, nó phải có mã lập, người ký, giờ nhập hệ thống - Khải Minh nói.
- Nó có đủ - Nhiên chỉ vào góc trái tờ giấy.
Ở đó hiện một dãy số mới. Mã hồ sơ trùng với số thẻ thực tập của Hải, nhưng phần hậu tố là ba chữ: MTD. Mộ tiếp dẫn.
Giáo sư Lễ lập tức gấp tờ biên bản lại. Nhiên giữ mép giấy. Hai người giằng nhau trong kho hồ sơ chật hẹp, giữa mùi sắt gỉ và giấy ẩm.
- Thầy định giấu cả cái này sao?
- Tôi định giữ nó khỏi những người không biết đọc - ông đáp.
- Hay khỏi những người đọc ra phần thầy không muốn nghe?
Ông không trả lời. Chính sự im lặng đó khiến Nhiên lạnh người hơn mọi dòng chữ trên giấy. Cô rút điện thoại, chụp vội trang đầu trước khi Lễ kịp che lại. Đèn flash bật sáng. Trên màn hình điện thoại, ảnh chụp hiện đủ các dòng, trừ tên Hải. Chỗ đáng lẽ ghi tên cậu chỉ là một vệt trắng dài, giống giấy đã bị cạo bằng dao.
Khải Minh thử mở hồ sơ sinh viên của Hải trên hệ thống nội bộ. Tài khoản không tồn tại. Số thẻ bị trả về lỗi. Lịch thực tập xóa sạch. Trong danh sách đoàn khảo sát, vị trí thứ năm trống ra một hàng nhưng số thứ tự không nhảy. Như thể ngay từ đầu họ đã để một chỗ trống đi theo mình xuống mộ.
Ông Phúc đứng ở cửa kho, không bước qua ngưỡng.
- Giấy đã nhận thì người còn lại chỉ là phần đi chậm hơn. Trước giờ Tý phải gọi được đủ họ tên nó về. Thiếu một chữ, mộ giữ một phần.
Nhiên nhìn dòng “người đọc tên chứng kiến”. Cô hiểu vì sao chữ ấy xuất hiện dưới ngày mất. Không phải mộ chỉ ghi nhận cô. Nó đang đặt cô vào vị trí phải đọc.
Nhiên không rời kho ngay. Cô bắt Khải Minh in danh sách đoàn từ máy nội bộ, rồi đối chiếu với bản giấy do phòng hành chính đóng dấu buổi sáng. Hai bản giống nhau ở mọi cột, trừ vị trí của Hải. Bản điện tử bỏ trống một dòng. Bản giấy vẫn còn dấu lõm của mực in, nhưng chữ đã rút sạch khỏi thớ giấy.
- Nếu tên biến khỏi hệ thống trước, người trực đêm sẽ không gọi được đúng danh sách - cô nói.
Khải Minh hiểu ra. Ca gác, biên bản bàn giao, phiếu xuất thiết bị, tất cả đều cần tên. Mộ không kéo Hải xuống bằng tay. Nó khiến mọi thủ tục của người sống tự loại cậu ra khỏi thế giới.
Giáo sư Lễ cuối cùng trả lại biên bản. Mép giấy nơi ông nắm đã in một vết đỏ hình ngón tay.
- Chụp đủ rồi thì khóa lại. Không ai được đọc lớn dòng ngày mất trong kho này.
- Vì đọc là xác nhận? - Nhiên hỏi.
Ông chỉ nói:
- Vì có những thứ nghe thấy tên mình qua miệng người khác.
Trước khi rời kho, Nhiên yêu cầu mỗi người tự viết tên Hải lên một mảnh giấy riêng. Giấy của cô giữ được đủ chữ. Giấy của Khải Minh mất họ. Giấy của Giáo sư Lễ chỉ còn một vệt mực. Đến lượt ông Phúc, ông không viết ngay mà cắt đầu ngón tay đã chai, chấm một điểm nhỏ cạnh chữ Hải.
- Máu không cứu được người - ông nói - nhưng đôi khi nó làm mộ phải đọc chậm hơn.
Nhiên cất bốn mảnh giấy vào túi chống ẩm. Cô biết đó không phải bằng chứng khoa học hoàn chỉnh. Nhưng đêm nay, mọi bằng chứng hoàn chỉnh đều đang phản bội họ bằng cách tự xóa phần quan trọng nhất.
Khi khóa tủ hồ sơ lại, cô nghe bên trong có tiếng giấy lật. Không ai chạm vào tủ. Ổ khóa vẫn cài. Vậy mà qua khe cửa sắt, một góc biên bản mới trượt ra, trên đó chỉ có đúng một dòng: “Đã mở hồ sơ canh thứ nhất.”