CHẰN TINH GÁC CỔNG CHÙA TRÀ VINH - Chương 31: Mặt Cổng Lên Giàn Cao

Sáng ngày hai mươi mốt tháng chín, sau khi khung giá đỡ quanh đầu tượng đã đứng vững, đội thợ chính thức bước vào phần mặt cổng tam quan của chùa Đầm…

Nội dung chương

Sáng ngày hai mươi mốt tháng chín, sau khi khung giá đỡ quanh đầu tượng đã đứng vững, đội thợ chính thức bước vào phần mặt cổng tam quan của chùa Đầm Chằn. Đây là buổi làm việc mà cả đội đã chuẩn bị suốt nhiều ngày, từ khâu đo đạc đầu đợt cho tới buổi lắp khung bảo vệ vừa xong. Sơn Văn Đen điểm danh từng người ngay dưới chân giàn, nhắc lại vị trí của từng thợ và thứ tự đưa vật liệu lên sàn cao.

Sư phó Kim Sóc Khênh có mặt ở vị trí quan sát đã định từ trước khi thanh đá đầu tiên được kéo lên giàn. Ông đứng ở phía có thể nhìn rõ cả tay thợ lẫn khoảng hở giữa khung gỗ và mặt tượng. Sự có mặt của ông suốt buổi là điều kiện bắt buộc cho phần việc này, và cả đội đều hiểu buổi việc chỉ bắt đầu khi ông gật đầu cho phép.

Thạch Văn Sang leo lên sàn giàn tầng cao nhất, đứng vào khoảng làm việc đã chừa sẵn ở phía trước mặt cổng. Anh kiểm tra lại dây an toàn, kiểm tra mặt sàn dưới chân và thử đưa tay qua khoảng hẹp một lượt không cầm dụng cụ. Cổ tay phải của anh vẫn còn âm ỉ sau nhiều ngày quấn khăn, nhưng anh giấu cảm giác ấy sau vẻ mặt bình thản và chỉ dùng tay phải đỡ nhẹ như những buổi trước.

Thạch Văn Rith phụ trách phần dưới của mặt cổng, đứng ở tầng giàn thấp hơn ngay phía dưới vị trí của con trai. Ông ốp những viên đá ở dải dưới, nơi thao tác rộng rãi hơn và không cần đưa dụng cụ qua vùng sát tượng. Hai cha con phối hợp theo nhịp đã quen từ phần cột: cha chỉnh mặt phẳng ở dưới, con trai căn lại đường mạch ở trên rồi mới đặt đá.

Kiên Văn Tài ở dưới sân làm nhiệm vụ đưa vật liệu lên bằng ròng rọc tay theo hiệu lệnh từ trên giàn. Cậu buộc từng viên đá ốp vào giá nâng, chờ Sang ra hiệu mới kéo dây, không tự ý kéo nhanh dù buổi sáng còn nhiều việc đang chờ. Mỗi viên đá lên tới sàn đều được Sang đón bằng hai tay, đặt nằm ngay ngắn lên tấm ván đệm rồi mới tháo dây buộc.

Khênh quan sát cách Sang đón đá và đặt đá mà gật đầu hài lòng với nhịp làm chậm rãi của buổi đầu tiên ở mặt cổng. Ông nói phần việc gần tượng không cần nhanh, chỉ cần mỗi viên đá đặt xuống đều đúng vị trí ngay từ lần đặt đầu tiên. Việc tháo ra đặt lại nhiều lần ở khoảng hẹp này vừa hại mặt đá cũ, vừa làm người thợ mỏi tay và dễ sinh ra sai sót ở những viên tiếp theo.

Sang ốp viên đá đầu tiên của dải trên bằng lớp vữa mỏng đã trộn đúng tỉ lệ mà Đen kiểm tra từ dưới sân. Anh gõ nhẹ cán đục lên mặt đá để nghe tiếng, tiếng đá kêu chắc và đều, không có điểm rỗng nào ở bốn góc viên đá. Bài học từ mảng ốp nứt chân ở cột trái vẫn còn nguyên trong đầu anh, nên anh thà làm chậm một nhịp còn hơn để một viên đá phải tháo xuống làm lại.

Rith ở tầng dưới nghe tiếng gõ của con trai mà ngẩng lên hỏi vọng về độ phẳng của mạch trên. Sang cúi xuống đáp rằng mạch trên đang thẳng, cha cứ giữ nguyên đường căn ở dải dưới như hiện tại là hai dải sẽ khớp nhau ở điểm giữa. Cuộc trao đổi ngắn ấy giúp hai tầng giàn giữ chung một đường chuẩn, tránh cảnh trên dưới lệch nhau rồi phải sửa lại toàn bộ vào cuối buổi.

Giữa buổi sáng, Khênh yêu cầu cả đội dừng tay ít phút để ông kiểm tra lại các tấm đệm vải của khung giá đỡ. Một tấm đệm ở phía trái đã xô lệch khỏi vị trí ban đầu sau những lần khung rung nhẹ vì thao tác kéo đá. Ông tự tay chỉnh lại tấm đệm, siết thêm một mối dây và ghi nhận việc chỉnh đệm vào cuốn sổ nhỏ của nhà chùa ngay tại sân cổng.

Đen tranh thủ quãng nghỉ để đối chiếu tiến độ buổi sáng với kế hoạch ông ghi trong sổ tay tổ trưởng. Ông nói nếu giữ được nhịp này tới cuối buổi chiều, nửa phần việc mặt cổng sẽ xong ngay trong ngày đầu tiên. Con số ấy làm cả đội phấn chấn, nhưng Đen cũng nhắc ngay rằng phấn chấn không được biến thành vội vàng ở những viên đá cuối buổi, khi tay thợ đã mỏi và mắt đã kém tinh.

Sang uống một ca nước lớn ở quãng nghỉ rồi quay lại sàn giàn với đôi tay đã được thả lỏng hoàn toàn. Anh nhìn xuống sân chùa từ trên cao, thấy bà Danh Thị Út đang quét lá ở lối đi vào chánh điện và mấy phật tử lớn tuổi ngồi nghỉ dưới bóng cây sao. Cảnh sinh hoạt yên bình ở dưới sân làm anh càng ý thức rõ phần việc trên tay mình là phần việc mọi người sẽ nhìn thấy đầu tiên mỗi lần bước qua cổng chùa.

Buổi chiều, nắng xiên qua mặt cổng làm những đường vân của đá sa thạch cổ hiện rõ hơn buổi sáng rất nhiều. Sang lợi dụng ánh sáng xiên ấy để soi lại từng đường mạch vừa ốp, phát hiện một viên đá hơi nhô ra ở mép ngoài so với mặt phẳng chung. Anh báo ngay cho Khênh và Rith trước khi vữa kịp se mặt, rồi cùng cha chỉnh lại viên đá ấy trong lúc vật liệu còn cho phép sửa chữa dễ dàng.

Khênh đứng dưới quan sát việc Sang tự báo lỗi nhỏ của chính mình mà không giấu giếm cho qua buổi. Ông nói với Đen rằng người thợ biết dừng lại sửa một viên đá lệch nửa phân ngay khi vữa còn ướt mới là người giữ được mặt cổng bền lâu. Đen nghe xong chỉ gật đầu, ông hiểu lời khen ấy còn là một lời nhắc cho cả đội về cách làm việc ở chặng cuối của đợt trùng tu này.

Tài đưa lên sàn những viên đá cuối cùng của dải trên trong ánh nắng đã nhạt dần ở phía cổng. Cậu đọc lớn ký hiệu của từng viên theo thứ tự Đen đã ghi trên danh sách, để Sang không phải cúi xuống tìm dấu trong lúc tay đang bận giữ đá. Sự phối hợp nhịp nhàng ấy giúp dải trên hoàn thành sớm hơn dự tính của tổ trưởng gần nửa giờ đồng hồ so với bảng tiến độ buổi sáng.

Khi buổi làm việc gần kết thúc, Khênh leo lên một đoạn thang ngắn để nhìn trực tiếp nửa mặt cổng vừa hoàn thành ở khoảng cách gần. Ông soi từng đường mạch, gõ thử vài điểm bằng đốt ngón tay và kiểm tra lại khoảng hở giữa khung gỗ với mặt tượng thêm một lần cuối. Sau đó ông bước xuống sân, mở nhật ký công trình do Thạch Thị Na mang tới và ký xác nhận nửa phần việc mặt cổng đã xong trong ngày hôm nay.

Na ghi thêm vào nhật ký dòng chú thích rằng buổi làm việc ở mặt cổng diễn ra trọn ngày dưới sự chứng kiến của sư phó. Cô ghi rõ tên người thợ chính, người phụ trách dải dưới và người đưa vật liệu, để hồ sơ nghiệm thu sau này đối chiếu được từng vị trí việc. Trang ghi ấy được Đen đọc lại một lượt trước khi cô gấp sổ, vì ông muốn mọi con chữ trong hồ sơ chặng cuối đều chính xác ngay từ lần ghi đầu tiên.

Sang thu dọn dụng cụ trên sàn giàn trong lúc Rith kiểm tra lại những mối chằng cuối cùng của khung giá đỡ trước khi trời tối. Anh lau sạch từng chiếc đục, xếp bay và thước vào đúng ngăn quen thuộc rồi mới buộc miệng túi đồ nghề của mình lại. Thói quen xếp đồ ngăn nắp cuối ngày giúp anh luôn biết rõ từng món dụng cụ của mình đang nằm ở đâu trong túi.

Rith đứng ở chân giàn chờ con trai xuống hẳn mặt đất mới cùng nhau đi rửa tay ở vòi nước sau sân chùa. Ông nói hôm nay là ngày làm việc yên tâm nhất của ông từ đầu đợt, vì mọi việc đều có người chứng kiến, có giấy ghi và không có một thao tác nào phải làm lén sau lưng nhà chùa. Sang nghe cha nói mà im lặng gật đầu, trong lòng anh vẫn còn nguyên cảm giác nhói nhẹ ở cổ tay phải mỗi lần anh xoay cổ tay để vặn vòi nước.

Trước giờ nghỉ trưa, Đen cho cả đội xuống giàn để kiểm tra lại toàn bộ phần đá đã ốp trong buổi sáng bằng mắt thường từ dưới sân. Đứng từ xa nhìn lên, đường mạch của dải trên chạy thẳng và đều, không có điểm nào gợn sóng hay lệch khỏi mặt phẳng chung của cổng. Sang tự nhìn phần việc của mình từ khoảng cách ấy mà thấy yên tâm, vì lỗi ở mặt cổng thường chỉ lộ rõ khi người thợ chịu bước lùi ra xa để ngắm toàn cảnh thay vì chỉ cúi sát vào từng viên đá.

Trong bữa cơm trưa ở nhà bếp chùa, Khênh kể cho đội nghe chuyện những đợt sửa cổng nhỏ của nhiều năm trước mà ông từng chứng kiến. Ông nói cổng tam quan này đã qua tay nhiều thế hệ thợ trong vùng, mỗi đời thợ đều để lại dấu tay của mình ở một phần việc nào đó trên cổng. Nghe ông kể, Sang hiểu phần đá mình đang ốp hôm nay cũng sẽ thành một phần của lịch sử ngôi chùa ba trăm năm này, và người thợ sau này nhìn vào sẽ biết ngay người làm trước có cẩn thận hay không.

Sau giờ nghỉ, đội quay lại giàn với một thùng vữa mới được trộn lại hoàn toàn vì vữa buổi sáng đã bắt đầu se mặt trong nắng trưa. Đen tự tay kiểm tra độ dẻo của thùng vữa mới bằng bay sắt trước khi cho Tài đưa lên sàn cho Sang dùng. Ông dặn Sang cứ giữ nguyên tỉ lệ đã định, dù buổi chiều có muốn nhanh hơn cũng không được tự ý thêm bớt bất kỳ thành phần nào trong thùng vữa đang dùng dở.

Chiều muộn, khi ánh sáng đã dịu hẳn, Khênh còn dặn thêm đội về việc che phủ nửa mặt cổng vừa xong trước khi rời chùa. Tấm bạt che được kéo lên cẩn thận, chừa khoảng thoáng cho vữa thở và tránh đọng nước qua đêm trên bề mặt đá mới ốp. Tài đứng dưới giữ chân thang cho Sang leo xuống sau cùng. Cậu nói hôm nay là buổi đưa vật liệu nhàn nhất của cậu, vì mọi hiệu lệnh từ trên giàn đều rõ ràng. Không có lần nào cậu phải kéo đá lên rồi lại hạ xuống vì nhầm thứ tự.

Khênh khóa sổ nhỏ của nhà chùa rồi đứng lại ở sân cổng nói chuyện với Đen về kế hoạch buổi làm việc tiếp theo ở mặt cổng. Ông nhìn lên nửa mặt cổng còn để trống phía trên dải đá vừa hoàn thành, nét mặt ông vừa hài lòng vừa thận trọng như người gác một việc chưa xong. Ông nói:

- Mai làm tiếp nửa còn lại, vẫn phải có sư đứng cạnh như hôm nay.

Chương khác

Xem thêm