CHẰN TINH GÁC CỔNG CHÙA TRÀ VINH - Chương 32: Vết Mẻ Cũ Ở Bệ Tượng
Sáng ngày hai mươi hai tháng chín, trước khi đội thợ leo lên giàn làm tiếp nửa mặt cổng còn lại, Kiên Văn Tài được phân công dọn vệ sinh quanh bệ tượng…
Nội dung chương
Sáng ngày hai mươi hai tháng chín, trước khi đội thợ leo lên giàn làm tiếp nửa mặt cổng còn lại, Kiên Văn Tài được phân công dọn vệ sinh quanh bệ tượng Chằn theo lệ mỗi buổi sáng. Cậu dùng chổi mềm quét bụi và lá rụng quanh chân bệ, làm chậm rãi từng đoạn như cách sư phó đã làm mẫu từ những ngày đầu dựng giàn. Thạch Văn Sang đứng gần đó chuẩn bị dụng cụ cho buổi việc, thỉnh thoảng nhắc Tài tránh quét mạnh ở những góc đá đã cũ.
Khi quét tới mép phía đông của bệ tượng, Tài dừng chổi lại và cúi sát xuống nhìn một vệt khác màu trên mặt đá. Ở mép bệ có một vết mẻ nhỏ, miệng vết đã mòn nhẵn và phủ một lớp bụi cũ bám chặt vào lòng vết lõm. Vết mẻ ấy rõ ràng không phải vết mới của buổi sáng hôm nay, vì không có mảnh đá vụn nào nằm quanh chân bệ và màu đá trong lòng vết đã sẫm lại theo thời gian.
Tài không tự ý quét tiếp qua chỗ ấy mà gọi lớn cho Sơn Văn Đen tới xem ngay tại chỗ mình vừa phát hiện. Cậu chỉ tay vào mép bệ và nói mình chưa từng để ý vết mẻ này trong những buổi dọn dẹp trước, có thể vì tấm đệm vải của khung giá đỡ đã che khuất góc ấy suốt mấy ngày qua. Việc cậu dừng tay và gọi tổ trưởng thay vì lẳng lặng quét qua làm Sang đứng gần đó chú ý lắng nghe toàn bộ câu chuyện.
Đen tới nơi, ông quỳ xuống soi vết mẻ bằng đèn pin mang theo trong túi áo và sờ nhẹ mép vết bằng đầu ngón tay. Ông nhận xét lòng vết mẻ đã mòn, không còn cạnh sắc như vết đá mới vỡ, nhưng ông nói dù là vết cũ hay vết mới thì việc chạm tới phần bệ tượng đều phải dừng lại để báo nhà chùa trước. Ông cho cả đội tạm dừng phần việc ở khu vực quanh tượng, chỉ giữ lại những việc ở xa bệ cho tới khi Sư Cả tới xem tận mắt.
Thạch Thị Na được gọi mang nhật ký công trình ra tận bệ tượng cùng với cây bút và thước đo nhỏ của đội. Cô ghi lại giờ phát hiện, tên người phát hiện và vị trí chính xác của vết mẻ ở mép phía đông của bệ. Cô còn vẽ một hình phác thảo nhỏ vào góc trang nhật ký, đánh dấu chiều dài và chiều sâu ước lượng của vết lõm để người đọc hồ sơ sau này hình dung được ngay mà không cần quay lại hiện trường.
Sư Cả Kim Muni được mời ra cổng tam quan ngay trong buổi sáng, ông đi chậm quanh bệ tượng một vòng trước khi dừng lại ở vị trí có vết mẻ. Ông cúi nhìn vết mẻ hồi lâu, đưa tay vuốt nhẹ qua mép đá mòn rồi hỏi Đen trình tự phát hiện và những ai đã có mặt từ lúc đội dừng việc. Đen trình bày rõ ràng từng bước, từ lúc Tài dừng chổi cho tới lúc ông cho tạm dừng toàn bộ phần việc quanh tượng để chờ nhà chùa.
Sư Cả gật đầu sau khi nghe hết trình bày của tổ trưởng và lời xác nhận của Tài cùng Sang đứng bên cạnh. Ông nói vết mẻ này ông đã biết từ nhiều năm trước, nó là dấu tích của một lần chuyển vật liệu nặng qua cổng từ đời trụ trì trước. Ông nói thêm rằng nhà chùa giữ nguyên vết mẻ ấy như giữ một phần ký ức của bệ tượng, chỉ chờ dịp bảo dưỡng lớn mới xử lý chung một lần cho đồng bộ với mặt đá xung quanh.
Điều làm Sư Cả hài lòng nhất buổi sáng ấy không phải là việc vết mẻ được nhận diện đúng là vết cũ. Ông nói điều đáng quý là đội thợ đã dừng việc ngay, báo đúng người và chờ nhà chùa quyết định, dù vết mẻ hoàn toàn không phải do tay đội gây ra trong đợt trùng tu này. Theo ông, lệ báo việc ở đất chùa quý ở chỗ người thợ không tự phân xử thay nhà chùa chuyện nào là chuyện nhỏ được bỏ qua.
Na ghi biên bản vết mẻ cũ vào nhật ký công trình với đầy đủ người chứng kiến có mặt tại bệ tượng buổi sáng hôm ấy. Biên bản ghi rõ vết mẻ là vết cũ có từ trước đợt trùng tu, đội phát hiện trong lúc dọn vệ sinh và đã báo ngay cho Sư Cả trong cùng buổi sáng. Sư Cả ký ở phần xác nhận của nhà chùa, Đen ký ở phần tổ trưởng đội thợ và Tài ký ở phần người phát hiện đầu tiên.
Sang đứng trong hàng thợ chứng kiến buổi ký biên bản, anh nhìn từng chữ ký lần lượt xuất hiện trên trang giấy mà lòng chùng xuống một cách khó tả. Biên bản này là bằng chứng rõ ràng nhất cho thấy quy trình đúng đắn vẫn chạy được trọn vẹn khi người ta chịu dừng tay và nói ra ngay từ đầu. Anh nhớ tới chiếc vữa sai mình từng nhận lỗi ở cột trái, nhớ tới cảm giác nhẹ người sau lần nhận lỗi công khai ấy trước cả đội.
Đồng thời anh cũng nhớ tới cổ tay phải của mình, chỗ bong gân anh đã giấu kín suốt từ ngày mười sáu tới nay chưa nói với bất kỳ ai trong đội. Vết mẻ cũ ở bệ tượng được cả đội đưa ra ánh sáng chỉ trong một buổi sáng, còn vết thương nhỏ trên tay anh lại bị chính anh chôn giấu qua nhiều ngày làm việc trên giàn cao. Sự đối lập ấy làm anh đứng lặng hồi lâu bên bệ tượng, tay phải khẽ nắm lại trong túi áo mà không ai xung quanh để ý.
Sau khi biên bản hoàn tất, Sư Cả cho phép đội tiếp tục phần việc mặt cổng theo kế hoạch đã định cho ngày hôm nay. Ông dặn vết mẻ cũ ở bệ sẽ được xử lý sau cùng, chung với đợt bảo dưỡng bệ tượng khi phần mặt cổng đã hoàn thiện và khung giá đỡ được tháo xuống. Khênh được giao ghi nhớ vị trí vết mẻ vào sổ nhỏ của nhà chùa để tới buổi bảo dưỡng không ai phải tìm lại từ đầu.
Đen tập hợp đội lại dưới chân giàn, ông nói buổi sáng hôm nay tuy mất gần một giờ cho việc biên bản nhưng không ai trong đội được coi giờ ấy là giờ lãng phí. Ông nói hồ sơ sạch và lệ đúng mới là thứ giữ cho đội được yên ổn khi buổi nghiệm thu tới, còn tiến độ chậm một giờ thì cả đội còn nhiều cách bù lại bằng những buổi làm việc gọn gàng hơn. Lời nói ấy được Na ghi thêm vào cuối trang biên bản như một ghi chú của tổ trưởng cho toàn đội cùng nhớ.
Buổi chiều hôm ấy, phần việc mặt cổng tiếp tục dưới sự chứng kiến của Khênh như kế hoạch, nhịp làm việc thậm chí còn đều tay hơn buổi sáng bị gián đoạn. Sang leo lên sàn giàn mà đầu óc vẫn quay về hình ảnh trang biên bản được ký dưới bệ tượng lúc sáng. Anh tự hỏi nếu một vết mẻ không phải do mình gây ra còn được đội đưa ra ghi giấy cẩn thận như vậy, thì một vết thương do chính mình giấu đi sẽ bị nhìn nhận ra sao khi nó lộ ra vào lúc không ai ngờ tới.
Rith ở tầng giàn dưới dường như cảm nhận được sự lặng lẽ khác thường của con trai trong suốt buổi chiều hôm ấy. Ông hỏi vọng lên rằng tay của Sang hôm nay làm việc có thuận không, có cần đổi xuống tầng thấp nghỉ một buổi cho đỡ mỏi hay không. Sang đáp vọng xuống rằng anh vẫn làm được, nhưng câu trả lời vừa dứt thì chính anh cũng nghe thấy giọng mình thiếu hẳn sự chắc chắn như mọi ngày.
Trong lúc chờ Sư Cả ra tới cổng, Đen còn cho Tài nhắc lại nguyên tắc báo mảnh vỡ mà cán bộ Hòa từng phổ biến trước toàn đội ở buổi kiểm tra giữa kỳ. Tài nhắc lại được gần đủ từng ý: mảnh đá nào thuộc về tượng cũng phải báo ngay trong ngày, phải ghi biên bản tại chỗ và phải giữ lại trong chùa chờ nhà chùa định đoạt. Việc một thợ phụ trẻ thuộc lòng quy định ấy làm Sang càng thấy rõ khoảng cách giữa điều anh thuộc nằm lòng và điều anh đang làm với cổ tay của chính mình.
Bà Danh Thị Út nghe tin có việc ở bệ tượng cũng chống gậy ra sân cổng góp thêm một lời chứng cho biên bản buổi sáng. Bà nói hũ sáp ong rừng trong kho vẫn còn đủ cho cả buổi bảo dưỡng bệ tượng sau này, và bà sẽ ghi sẵn vào sổ kho một dòng chờ cho vị trí vết mẻ vừa được biên bản hôm nay. Lời góp của bà làm trang biên bản thêm đầy đủ ở phần vật liệu dự kiến, đúng với cách nhà chùa vẫn làm mọi việc liên quan tới đá của tượng từ đầu đợt tới nay.
Khênh sau đó hướng dẫn Tài cách che tạm vết mẻ bằng một tấm vải mềm sạch trong những ngày chờ bảo dưỡng chính thức. Tấm vải được đặt nhẹ lên mép bệ, cố định bằng hai viên gạch nhỏ đặt ở hai đầu vải chứ không dán bất kỳ thứ gì lên mặt đá cổ. Ông nói che như vậy chỉ để bụi và nước mưa không đọng thêm vào lòng vết mẻ, hoàn toàn không phải là xử lý sửa chữa và không ai được ghi vào hồ sơ như một phần việc đã hoàn thành.
Chiều về, Na ở lại văn phòng nhỏ của chùa chép lại biên bản vết mẻ thành một bản sao lưu riêng cho hồ sơ của nhà chùa. Cô chép cẩn thận từng dòng, đối chiếu lại từng chữ ký và ghi thêm số trang của nhật ký gốc vào góc bản sao để sau này tra cứu được nhanh chóng. Công việc chép sổ tỉ mỉ ấy của em gái làm Sang đi ngang qua cửa văn phòng phải dừng lại nhìn thêm một lúc. Anh hiểu mỗi con chữ ngăn nắp của Na đều là một lớp bảo vệ cho cả đội, phòng khi có ai hỏi lại chuyện cũ.
Khi đội thu dọn dụng cụ cuối buổi, Sang đứng lại một mình bên bệ tượng thêm ít phút sau khi mọi người đã ra sân rửa tay. Anh nhìn vết mẻ cũ ở mép bệ, nhìn trang biên bản đã được Na kẹp cẩn thận vào hồ sơ công trình treo ở cột giàn gần đó. Trong đầu anh, hình ảnh hai lần giấu giếm nhỏ của chính mình hiện lên rõ ràng: lần trộn vữa anh đã dám nhận, và lần bong gân anh vẫn đang giấu tới tận buổi chiều hôm nay.