CÔ HOẠCH ĐIỂU BÊN SÔNG MÂN - Chương 49: Ngôi Mộ Có Hai Cái Tên
Đêm mười bốn tháng Giêng, đêm siêu độ cuối cùng, Trương Huyền Thanh lập đàn ở nơi anh đã định từ khi cái giếng cổ được mở ra. Ngay bên miệng giếng sau…
Nội dung chương
Đêm mười bốn tháng Giêng, đêm siêu độ cuối cùng, Trương Huyền Thanh lập đàn ở nơi anh đã định từ khi cái giếng cổ được mở ra. Ngay bên miệng giếng sau hậu viện phủ huyện, nơi Tô Uyển Nhi đã chết ba năm trước trong bóng tối và sự im lặng của cả một ngôi nhà. Khu đất này nay đã khác hẳn. Phiến đá đậy miệng giếng được khiêng hẳn sang một bên và sẽ không bao giờ được đặt lại chỗ cũ nữa. Khóm tre che giấu đã bị chặt từ ngày mở giếng, chỉ còn lại những gốc tre khô nhô lên khỏi mặt đất lạnh như những dấu chấm hết của một việc đã xong. Quanh miệng giếng, nha dịch đã quét dọn sạch sẽ, trải chiếu mới, và cắm một hàng đèn dầu nhỏ dẫn từ cổng hậu viện vào tới tận bàn đàn. Để người tới dự lễ trong đêm đi vào bằng ánh sáng, chứ không phải mò mẫm trong bóng tối như người phụ nữ năm xưa đã phải chịu một mình.
Người tới dự đêm cuối ít hơn hai đêm bên sông, theo đúng ý của Huyền Thanh. Anh chỉ mời những người có liên quan trực tiếp nhất: Hàn Thiết và Tôn Cửu của huyện nha, A Hoàn, bà đỡ Tam Nương, lão chài Ngô Tam. Bốn gia đình mất con, và vợ chồng nhà họ Vương, những người đã đặt đứa con của mình vào canh bạc của đêm rằm để cả trấn có được buổi tối hôm nay. Vương Tú Liên bế Tiểu Bảo tới, đứa bé ngủ yên trong vòng tay mẹ suốt buổi lễ, thỉnh thoảng cựa mình rồi lại ngủ tiếp. Không hề hay biết rằng chính nó là đứa trẻ cuối cùng mà người phụ nữ được tiễn đưa đêm nay từng tìm tới trong hình hài của một con điểu chín đầu. Và cũng là đứa trẻ đã sống sót để câu chuyện này có được một kết thúc khác.
Hài cốt của Tô Uyển Nhi đã được đặt vào một chiếc quan tài nhỏ bằng gỗ tốt, do thợ mộc họ Đặng, cha của Đặng Tiểu Sơn, tự tay đóng trong những ngày chờ án tuyên. Ông thợ mộc không lấy tiền công, chỉ nói với Hàn Thiết rằng ông đóng quan tài cho nhiều người trong trấn suốt đời mình, và đây là chiếc quan tài ông đóng cẩn thận nhất. Vì người nằm trong đó, theo một cách nào đó mà ông không giải thích được hết bằng lời, cũng có phần trong cái chết của con ông và cũng là nạn nhân như con ông. Trong quan tài, bên cạnh hài cốt của người mẹ, A Hoàn tự tay đặt vào chiếc vòng bạc nhỏ khắc chữ An. Đứa con gái không có thi thể để chôn, không có một nắm đất nào trên đời này thuộc về riêng nó, nhưng từ đêm nay. Nó sẽ nằm cạnh mẹ nó trong cùng một quan tài, qua chiếc vòng bạc duy nhất mà nó từng đeo trong vài giờ ngắn ngủi được sống trên đời. A Hoàn đặt chiếc vòng xuống rất nhẹ, rồi đứng yên bên quan tài một lúc lâu, nói một câu thì thầm chỉ đủ cho chính nàng nghe, trước khi lùi lại để người ta đậy nắp quan tài.
Huyền Thanh đọc hồi kinh cuối cùng bên miệng giếng. Tiếng kinh của anh trong đêm nay chậm hơn hai đêm trước, như người nói đang cố ý đi chậm ở đoạn đường cuối cùng của một hành trình dài. Anh gọi tên Tô Uyển Nhi một lần nữa ở chính nơi cô chết, gọi tên An của đứa con gái cô ở chính nơi người mẹ đã bị tách khỏi con mình mãi mãi. Và anh nói rõ ràng với khoảng đất lạnh và miệng giếng đen trước mặt rằng án đã tuyên. Tên đã được minh, con đã được gọi, và từ đêm nay, nơi này không còn nợ nần gì với người chết nữa, người chết cũng không còn lý do gì để ở lại nơi này nữa.
Sau hồi kinh, việc lấp giếng được bắt đầu ngay trong đêm, trước sự chứng kiến của tất cả những người có mặt. Đất dùng để lấp giếng là đất sạch được chở từ vườn sau của đạo quán nhỏ trong trấn và từ phần đất cao ráo ở nghĩa địa, không lấy đất ở khu vực quanh giếng. Từng thúng đất được chuyền tay nhau đổ xuống miệng giếng, chậm rãi, và Huyền Thanh để ý thấy không một ai trong những người chuyền đất đêm nay nói chuyện ồn ào. Những người đàn ông của bốn nhà mất con chuyền đất ở hàng đầu. Họ làm việc ấy như làm một việc nhà của chính mình, vì theo một cách sâu xa, cái giếng này cũng là một phần của câu chuyện nhà họ, là nơi bắt đầu của những đêm con họ chết trong nôi.
Khi miệng giếng đã được lấp bằng mặt đất, Hàn Thiết và mấy thanh niên trong trấn cùng trồng xuống đó một cây đào nhỏ, cây non mới cao ngang thắt lưng người lớn, cành còn khẳng khiu, do nhà họ Vương mang tới từ vườn của họ. Cây đào thay cho khóm tre che giấu năm xưa. Một cây được trồng để giấu một tội ác, và một cây được trồng để nhớ một sự thật: cùng một mảnh đất, hai cách trồng cây, cách nhau ba năm và một vụ án. Tú Liên tự tay vun thêm một nắm đất quanh gốc đào và tưới xuống một gáo nước sông mang theo từ bến. Nàng nói khẽ rằng sang xuân, nếu cây bén rễ, nó sẽ ra hoa ở đúng chỗ này, và người đi qua hậu viện cũ sẽ nhìn thấy hoa đào trước khi nhớ tới câu chuyện buồn của nó.
Đoàn người khiêng quan tài nhỏ ra nghĩa địa trấn ngay trong đêm, đi theo con đường sáng đèn dầu mà dân trấn đã tự thắp dọc hai bên từ lúc nào. Ở nghĩa địa, huyệt mộ đã được đào sẵn ở một vị trí cao ráo, nhìn về phía sông Mân, do chính Hàn Thiết chọn và cho người đào từ hôm trước. Quan tài được hạ xuống chậm rãi bằng dây thừng. Từng người có mặt lần lượt bước tới miệng huyệt, đặt xuống một nắm đất. A Hoàn đặt nắm đất của mình sau cùng trong số người thân cận, và nàng đứng ở đầu mộ rất lâu, cho tới khi Tam Nương nhẹ nhàng kéo tay nàng lùi lại để những người thợ lấp mộ làm nốt phần việc của họ.
Bia mộ bằng đá đã được khắc sẵn, chữ khắc sâu và rõ, được dựng lên ở đầu mộ ngay trong đêm. Trên bia khắc tên Tô Uyển Nhi, quê quán của cô ở trấn dưới, và năm sinh năm mất của cô như một người được an táng tử tế phải có. Bên dưới tên cô, thợ đá khắc thêm một dòng chữ nhỏ hơn, là dòng chữ mà cả trấn đã thống nhất với nhau trong những ngày chờ siêu độ: dòng chữ dành cho con gái không tên của cô. Ghi rằng nơi đây cũng là nơi an nghỉ của bé gái con của Tô Uyển Nhi, tên mẹ đặt thầm là An, mất cùng đêm với mẹ, thi thể gửi vào sông Mân. Một ngôi mộ, hai cái tên. Người mẹ có tên của mình sau ba năm bị ghi sai trong sổ sách, và đứa con gái lần đầu tiên trên đời có một dòng chữ khắc tên mình vào đá. Để người đời sau đi qua nghĩa địa này sẽ biết rằng nó đã từng có mặt trên đời, dù chỉ trong vài giờ ngắn ngủi của một đêm tháng mười, ba năm về trước.
Khi mộ đã đắp xong và bia đã dựng yên, trời đã về khuya, gần tới giờ gà gáy đầu. Huyền Thanh làm việc cuối cùng của mình ở trấn Thanh Khê. Anh lấy từ trong balô ra mũi tên gỗ đào thứ ba, mũi tên anh đã làm cho đêm rằm mà không dùng tới, mũi tên không dành cho việc bắn. Chu sa trên thân tên vẫn còn đỏ tươi trong ánh đèn dầu. Anh bước tới đầu mộ, quỳ xuống trên nền đất mới còn ẩm, và cắm mũi tên xuống đất ở vị trí đầu bia, sâu và chắc, để nó đứng yên ở đó như một người lính gác nhỏ bé và im lặng.
- Mũi này không bắn ai cả, anh nói khẽ với ngôi mộ trước mặt. Nó ở lại đây với hai mẹ con. Ai đi qua cũng sẽ biết nơi này đã có người canh giữ, và hai mẹ con không còn nằm một mình trong bóng tối nữa.
Anh thu dọn hành lý ngay sau đó, ở gian phòng trọ anh đã ở từ ngày tới trấn. Hành lý của anh vẫn ít như ngày anh đến: ít áo quần, chồng sách, cây cung gỗ đào giờ đã không còn mũi tên nào nữa. Anh không nhận tiền công của bất kỳ nhà nào trong trấn, dù bốn nhà nạn nhân và nhà họ Vương đều đã tới tìm anh trong những ngày qua với những gói quà và những phong bì được gói rất cẩn thận. Anh chỉ nhận của mỗi nhà một bữa cơm và một lời chúc đi đường, và nói với họ rằng tiền công của việc này, nếu có, đã được trả xong bằng ba đêm siêu độ vừa qua và bằng ngôi mộ có hai cái tên ở nghĩa địa trấn.
Trời chưa sáng, sương còn dày trên mặt đường, Huyền Thanh rời trấn Thanh Khê trước khi gà gáy đầu vang lên ở xóm bờ sông. Chỉ có một người tiễn anh ở cổng trấn, là Hàn Thiết, theo đúng lời hẹn riêng của hai người từ hôm trước. Bộ đầu đứng dưới cổng trấn trong áo khoác dày, không nói những lời khách sáo, chỉ chắp tay chào anh như chào một người đồng sự vừa cùng mình làm xong một việc khó.
- Khi nào đi qua Thanh Khê, Hàn Thiết nói, ghé vào nha môn uống chén trà. Triện thì vẫn cái triện ấy thôi, nhưng trà thì từ nay sẽ pha tử tế hơn.
Huyền Thanh mỉm cười, chắp tay đáp lễ, rồi quay lưng đi lên con đường núi dẫn về phía đạo quán trên núi Thanh Thành, nơi một đạo đồng nhỏ đang chờ anh về trông quán. Sau lưng anh, trấn Thanh Khê chìm dần trong sương sớm của một ngày đầu năm mới, yên tĩnh, bình thường, và nhẹ nhõm. Như chưa từng có bốn đứa trẻ chết trong một tháng, như chưa từng có một con điểu chín đầu khóc trên mái ngói trong những đêm mùa đông dài. Nhưng anh biết, và cả trấn ấy cũng biết, sự yên tĩnh này không phải là sự quên lãng. Nó là sự yên tĩnh của những người đã nhớ đủ, đã làm đủ, và cuối cùng đã được phép nghỉ ngơi.
---