CÔ HOẠCH ĐIỂU BÊN SÔNG MÂN - Chương 9: Cáo Thị Ngoài Cổng Trấn
Trương Huyền Thanh bước vào trấn Thanh Khê qua cổng trấn khi những ngọn đèn đầu tiên của đêm hai mươi chín tháng mười một vừa được thắp lên trong các nhà…
Nội dung chương
Trương Huyền Thanh bước vào trấn Thanh Khê qua cổng trấn khi những ngọn đèn đầu tiên của đêm hai mươi chín tháng mười một vừa được thắp lên trong các nhà dọc đường chính.
Cổng trấn xây bằng đá xanh đã mòn, hai cánh cửa gỗ lim nặng nề mở hé cho người qua lại trước giờ đóng cổng. Ngay trên bức tường đá bên phải cổng, dán một tờ cáo thị mới, giấy còn trắng, mực còn đen rõ, triện của huyện nha đỏ tươi ở cuối tờ. Huyền Thanh dừng lại đọc hết tờ cáo thị dưới ánh đuốc của người lính gác cổng, đọc chậm như đọc một lá bùa viết sai phép.
Cáo thị cấm dân trấn loan tin ma quỷ. Cấm tụ tập bàn tán về việc trẻ chết trong tháng này. Người nào phao tin có điểu quái, có oan hồn, làm rối lòng dân trước mùa đê điều, sẽ bị bắt về huyện nha trị tội theo tội yêu ngôn hoặc chúng. Người ngoài tới trấn phải trình báo với nha môn ngay khi vào trấn, không được tự ý đi lại dò hỏi việc trong trấn.
Anh đọc xong, nhìn người lính gác cổng. Người lính tránh mắt anh, tay nắm cán giáo chặt hơn, như thể chính anh ta cũng biết tờ giấy mình đang canh giữ ở cổng trấn này không phải để bảo vệ dân khỏi ma quỷ. Mà để bảo vệ một sự yên lặng nào đó khỏi bị dân phá vỡ.
Huyền Thanh trình tên và nói mình là đạo sĩ ở đạo quán trên núi Thanh Thành xuống trấn xem bệnh cho trẻ con theo lời mời của người dân. Người lính nghe hai chữ trẻ con thì liếc nhanh về phía tờ cáo thị, rồi ghi tên anh vào sổ qua cổng bằng mấy nét chữ vội, và không quên dặn một câu theo lệnh trên.
- Vào trấn thì cứ lo việc cúng bái của ông. Việc trẻ chết, trấn này không có vụ án nào đâu, đừng hỏi lung tung mà rước họa.
Sáng ba mươi tháng mười một, việc đầu tiên Huyền Thanh làm là tới huyện nha xin gặp bộ đầu.
Anh làm đúng lễ của một người tu hành tới cửa quan. Anh đứng ngoài cổng nha, nhờ nha dịch vào trình rằng đạo sĩ Trương Huyền Thanh ở núi Thanh Thành xin gặp bộ đầu Hàn Thiết để hỏi về bốn vụ trẻ chết trong nôi trong tháng này. Vì có thể liên quan tới một lệ cũ và một cách giữ trẻ mà dân trấn cần biết ngay trước khi có thêm nhà nào mất con. Anh chờ ngoài sân trước công đường gần nửa canh giờ, nhìn nha dịch ra vào, thư lại ôm sổ đi qua, người dân tới nộp đơn kiện ruộng đất bị gọi tên lần lượt, còn tên anh thì không ai gọi.
Cuối cùng một nha dịch trẻ bước ra, mặt lạnh, nói đúng những lời đã được dặn trước.
- Bộ đầu bận việc đê điều, không tiếp khách lạ. Huyện nha không có vụ án trẻ chết nào cả, chỉ có mấy đứa trẻ chết vì bệnh mùa đông, giấy tờ đã xong hết rồi. Đạo trưởng từ đâu tới thì về đó đi, trấn này không cần người ngoài tới bày chuyện ma quỷ.
Cánh cổng nhỏ bên hông huyện nha khép lại trước mặt anh. Huyền Thanh đứng yên một lúc trên bậc đá phủ sương đã tan thành vệt nước lạnh, nghe tiếng then cổng cài lại bên trong rất rõ. Anh không giận người nha dịch ấy. Cậu ta chỉ nói thay cho người có quyền hơn mình, như mọi cánh cửa đóng kín trong trấn này những ngày qua đều có một người đứng sau ra lệnh đóng. Anh quay lưng đi khỏi huyện nha, và hiểu rằng con đường điều tra chính thức đã bị bịt ngay từ bước đầu tiên. Bịt một cách lịch sự, gọn gàng và không để lại một kẽ hở nào cho một đạo sĩ không quyền không thế như anh chen vào.
Nhưng một trấn có bốn đứa trẻ chết không chỉ có huyện nha. Nó còn có những ngôi nhà đóng kín cửa, những ngõ nhỏ, những người đàn bà bán nước đầu ngõ biết hết chuyện trong trấn mà không cần đọc một tờ cáo thị nào.
Suốt buổi sáng và buổi trưa ngày ba mươi, Huyền Thanh đi qua bốn nhà nạn nhân từ ngoài ngõ, không vào nhà nào, không gõ cửa nhà nào, chỉ đi chậm và nhìn, như một người lạ mới tới trấn đang tìm nhà trọ.
Nhà thợ rèn họ Triệu ở cuối xóm đông, lò rèn lạnh, cửa đóng, trước cửa không có bàn thờ, chỉ có một bát tro nhang đã nguội đặt khuất sau cánh cửa như người nhà lén thắp rồi vội giấu đi. Nhà bán đậu hũ họ Lý ở xóm giữa, sạp hàng vẫn mở mà người bán ít nói hẳn, cửa buồng trong đóng kín, trên dây phơi trước sân chỉ còn áo người lớn, không một chiếc tã trẻ con nào. Nhà chài lưới họ Phùng ở xóm bờ sông, lưới vẫn phơi trên cọc ngoài bãi mà bờ rào sau nhà trống trơn, một bó ngải khô treo ngay trước cửa buồng, mùi hăng còn mới. Nhà thợ mộc họ Đặng ở xóm bắc, xưởng gỗ im tiếng cưa, cổng khép, tiếng khóc đã bị bịt lại trong nhà suốt hai ngày nay hình như vẫn còn vương trong không khí quanh ngôi nhà ấy dù ngoài ngõ yên lặng hoàn toàn.
Trên đường đi giữa các xóm, anh ghé vào hiệu sách cũ gần cổng trấn mà bà khách già trên núi đã nhắc tới. Hiệu sách nằm trong một gian nhà hẹp, mùi giấy ẩm và mùi mực cũ xộc ra ngay từ cửa. Ông đồ già chủ hiệu đang ngủ gật sau quầy, nghe anh hỏi tới cuốn sách chép tay về dị điểu phương nam của sư phụ anh thì ngẩng lên nhìn anh rất lâu qua cặp kính đã mờ, rồi lắc đầu chậm rãi. Ông bảo cuốn sách ấy vẫn còn ở hiệu, cất trong chiếc rương gỗ phía sau quầy cùng mấy cuốn sách cũ không ai hỏi mua, nhưng hôm nay ông chưa tìm ra chìa khóa rương vì người nhà đã mang theo ra chợ chưa về. Ông hẹn anh cứ lo việc trước mắt, khi nào cần tới sách thì quay lại, ông sẽ lục rương lấy ra cho người đệ tử của cố nhân. Huyền Thanh cảm ơn và không hỏi dồn. Ít nhất cuốn sách vẫn còn nằm đâu đó trong trấn này, chờ lúc anh thật sự cần tới nó, giống như nhiều sự thật khác của trấn đang nằm yên trong những ngăn khóa mà chưa ai mở ra.
Anh cũng để ý một việc khác suốt quãng đường đi qua các xóm. Ở đâu có nhà vừa sinh con trong vòng một năm nay, ở đó bờ rào sau nhà đều đã trống trơn từ sớm. Và ở đó người lớn trong nhà đều hạ giọng khi anh đi qua, mắt nhìn cây cung sau lưng anh vừa hy vọng vừa ngờ vực. Một người đàn bà trẻ bế con đứng trong cổng nhìn anh một lúc lâu, như muốn hỏi điều gì, rồi lại cúi đầu quay vào nhà khi một nha dịch đi tuần qua đầu ngõ. Huyền Thanh hiểu rằng dân trấn chưa tin anh, mà cũng không còn tin ai có quyền trong trấn này nữa. Họ đang ở giữa hai nỗi sợ, sợ thứ bay trong đêm và sợ cả những người ban ngày ra lệnh cho họ im lặng.
Bốn ngôi nhà, bốn nghề, bốn xóm, mà nhà nào cũng giống nhau ở một điểm làm Huyền Thanh càng đi càng nặng lòng. Nhà nào cũng đóng kín cửa giữa ban ngày, nhà nào cũng đã thu hết đồ trẻ con vào trong. Nhà nào cũng treo hay đốt một thứ nào đó để giữ cho những đứa trẻ còn sống trong nhà mình, hay giữ cho vong hồn đứa trẻ vừa mất được yên, không ai nói rõ được là giữ cái gì. Dân trấn không cần huyện nha dạy họ sợ. Họ đã tự học xong bài học ấy bằng bốn mạng trẻ con.
Đầu giờ chiều, anh dừng lại ở quán nước nhỏ ở đầu ngõ dẫn vào xóm bờ sông. Bà già bán nước, tuổi ngoài sáu mươi, mắt tinh và miệng kín đáo như mọi bà bán nước lâu năm ở các trấn ven sông, rót cho anh một bát trà nóng và nhìn cây cung gỗ đào vắt sau lưng anh một lúc lâu trước khi lên tiếng.
- Đạo trưởng là người trên núi xuống hỏi chuyện trẻ con chết, phải không?
- Bà biết tôi sao?
- Sáng nay cả trấn biết rồi. Người của huyện nha đuổi đạo trưởng ở cổng nha, chuyện ấy đi nhanh hơn cả tin trẻ chết, vì tin trẻ chết bị cấm nói, còn chuyện này thì chưa ai cấm.
Bà nói câu ấy với một nụ cười rất mỏng, buồn hơn là mỉa. Rồi bà hạ giọng, nghiêng người qua chiếc bàn gỗ thấp, nói nhỏ chỉ đủ cho một mình anh nghe giữa tiếng người qua lại ngoài ngõ.
- Muốn biết chuyện trẻ con chết, đừng hỏi nhà quan. Hãy hỏi người kéo lưới ở bến sông. Sông nghe được nhiều thứ hơn người. Lão chài Ngô Tam ở bến dưới, đêm nào cũng kéo lưới ngoài sông tới gần sáng, mái ngói nào có tiếng gì lạ, bến nào có chuyện gì chìm, ông ấy nghe hết. Mà ông ấy giữ nhiều chuyện trong bụng đã lâu lắm rồi, lâu hơn cả chuyện bốn đứa trẻ tháng này nhiều.
Huyền Thanh đặt tiền trà lên bàn, cảm ơn bà, và hỏi thêm một câu cuối.
- Bà có biết vì sao người ta bảo tôi đừng hỏi nhà quan không?
Bà già bán nước nhìn ra phía huyện nha ở đầu đường chính, nơi mái ngói công đường cao hơn mọi mái nhà dân trong trấn.
- Vì có những chuyện, nhà quan biết trước cả dân. Bà chỉ nói thế thôi, đạo trưởng tự hiểu lấy.
Anh rời quán nước khi chiều bắt đầu xuống trên trấn. Không một ai trong trấn này mời anh tới. Không một nhà nạn nhân nào mở cửa cho anh. Huyện nha đã đuổi anh bằng lời lẽ gọn gàng nhất. Nhưng bà già bán nước vừa trao cho anh một đầu mối tốt hơn bất cứ tờ giấy giới thiệu nào của nhà quan. Một lão chài ở bến sông dưới trấn, người nghe được những tiếng khóc trên mái ngói và giữ trong bụng những chuyện đã chìm từ lâu.
Huyền Thanh quyết định ở lại trấn trong một quán trọ nhỏ gần bến sông, dù không một ai mời anh tới. Anh thuê một gian phòng hẹp nhìn ra mặt sông, đặt tay nải và cây cung gỗ đào xuống góc phòng, và ngồi bên cửa sổ nhìn bóng tối đầu đông phủ dần lên bến nước, chờ tới lúc lão chài Ngô Tam ra sông kéo lưới như mọi đêm.
---